Danıştay 10. Daire E.2024/4728 K.2024/3051

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

Kanun'un 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

İptal davalarında iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve menfaat bağı kurulmak suretiyle işlemin tamamının mı, yoksa belli kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerekmektedir.

Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, davacı tarafından incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin gösterilmiş olması gerekmektedir.

Bu nedenle bir düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddialarıyla birlikte düzenlemenin bir kısmının veya tamamının aynı anda dava konusu edilmesi mümkün ise de, düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki ve/veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddiasında ve iptal isteminde bulunulduktan sonra, mutlaka işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hukuka aykırılığı ileri sürülen ve iptali istenilen maddelerin tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça belirtilmesi ve maddelerin davacının menfaatini nasıl etkilediği konusunun ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; dilekçenin "Dava konusu" ve "Sonuç ve istem" kısımlarında Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının, 6., 16., 17. ve 26. maddelerinin ise tamamının iptalleri istemine yer verildiği görülmekle birlikte maddelere ilişkin ayrı ayrı hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı görülmektedir. Bu kapsamda,

-Yönetmeliğin "Yetki belgesi" başlıklı 5. maddenin 1. fıkrasında yer alan "Yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlama veya satışı yapılamaz.

Bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık yapılmak suretiyle üçten fazla ikinci el motorlu kara taşıtı satışı yapılması halinde, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe her bir satış ticari faaliyet kabul edilir." düzenlemesi incelendiğinde, halihazırda yetki belgesine istinaden otomobillerin ve hafif motorlu kara taşıtlarının belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda perakende ticareti işiyle iştigal etmekte olan davacının söz konusu maddenin iptalini istemekteki menfaatine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi maddede yer alan düzenlemenin tamamının mı yoksa belirli kısmının mı iptalinin istenildiği hususu açıklanmadığından,

iptal isteminin yönetildiği kısımların menfaat ilgisinin de belirtilmesi suretiyle açıkça gösterilmesi,

-Yönetmeliğin "Yetki belgesi verilmesinde aranan şartlar" başlıklı 6. maddesinin 2 fıkra halinde düzenlendiği, davacının temel iddiasının ise anılan madde uyarınca yetki belgesi verilmesinde işyerinin fiziksel ve mekansal özelliklerine yönelik olarak mülga Yönetmelikte aranılan koşulların aranmamasının hukuka aykırılığı olduğu, bu durumda davacının bu madde yönünden bahse konu iddia çerçevesinde eksik inceleme talebiyle mi iptal isteminde bulunduğu, yoksa maddenin tamamının veya belirli kısımlarının iptalini mi istediği anlaşılmadığından, belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak anılan maddenin hangi kısım/kısımlarının hangi gerekçeyle iptalinin istenildiği hususunun açıklanması,

-Yönetmeliğin "Ekspertiz raporu" başlıklı 16. maddesinin tamamının iptali istemine yer verildiği, ancak anılan maddenin 6 fıkradan oluştuğu, dilekçe içeriğinde ise yalnızca maddenin 1. fıkrası yönünden satış yapan tarafa ekspertiz ücreti yüklenmesinin hukuka aykırı olduğu iddası ile 4. fıkrası yönünden ekspertiz raporu istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasının ileri sürüldüğü anlaşıldığından, anılan maddenin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiği hususunun açıkça gösterilmesi,

-Yönetmeliğin 17. maddesinin tamamının iptali istemine yer verilmiş ise de, dilekçe içeriğinde 17. maddenin sadece 1. fıkrasında yer alan düzenlemeye yönelik hukuk aykırılık iddiasına yer verildiği anlaşıldığından, anılan maddenin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiği hususunun açıkça gösterilmesi,

-Yönetmeliğin "Ödeme Sistemi" başlıklı 26. maddesinin tamamının iptali istemine yer verilmiş ise de, anılan maddenin 4 fıkradan oluştuğu, dilekçe içeriğinde maddenin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiği açıkça gösterilmemekle birlikte 1. fıkranın özellikle bankaların kapalı olduğu gün ve saatler yönünden uygulanabilir olmadığı, 3. fıkranın ise eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddialarına yer verildiği anlaşıldığından, anılan maddenin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiği hususunun açıkça gösterilmesi,

gerekmektedir.

Bu durumda, dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmış olup, Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin hangi kısımlarının dava konusu edildiğinin menfaat bağı ve hukuka aykırılık iddiaları ile birlikte açıkça gösterilmesi, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.