Danıştay 10. Daire E.2024/5217 K.2025/1293

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ilinde faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde 10/01/2013 tarihinde yapılan denetimde; ..., ..., ... ve ... isimli kişilerin işe giriş bildirgesinin, ... ve ...'a ait işten ayrılış bildirgesinin ve 2011/3-2013/2 dönemlerine ait sosyal güvenlik destek primi belgeleri ile 2013/1, 2. aylarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 54.191,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Menderes Sosyal Güvenlik Merkezi işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 09/11/2020 tarih ve E:2019/4545, K:2020/4635 sayılı bozma kararı ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar düzeltme istemlerinin açıklamalı reddi kararı üzerine yeniden yapılan inceleme sonucunda; ... ve ... isimli şahısların su tesisatı için orada olduklarının beyan edildiği, başka bir yerde sigortasının bulunmamış olmasının burada çalıştığı anlamına gelmeyeceği, adı geçenlerin ifadelerine başvurulmadığı, bu işyerinde çalıştıkları yönünde somut bir ifadenin yer almadığı,

... ve ...'ın davacıya ait işyerinde hizmet aktine dayalı olarak çalıştıkları hususunun duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça ortaya konmadığı ve adı geçenlerin işyeri çalışanı olduğuna dair görevli mahkemelerce verilmiş bir tespit kararı da bulunmadığından somut tespitler içermeyip eksik düzenlenen durum tespiti raporu esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemin ... ve ...'a yönelik işe giriş bildirgesinin verilmemesinden dolayı 1.957,20x2=3.914,40 TL ve işten ayrılış bildirgesi verilmemesinden dolayı 97,86X2=195,72 TL olmak üzere toplamda 4.110,12 TL'lik kısmında hukuka uyarlık,

davacıya ait işyerinde 15/02/2013 tarihinde yapılan denetim sonucu işveren vekili sıfatıyla ... tarafından imzalanan tespit tutanağında, ... isimli kişinin asgari ücretli çalışan olduğunun beyan edilerek, ... isimli kişinin işveren vekili tarafından da çalışan olduğunun kabul edildiği ancak bu kişiye ait işe giriş bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgesinin verilmediği,

tutanakta ismi geçen kişilerden çalıştığı sabit olan ... isimli çalışan ve tespit tutanağını işveren vekili sıfatıyla imzalayan ... yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 4.110,12 TL'lik idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline, kalan 50.080,80 TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Tarafların temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME

TALEP EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği, dava konusu işlemin dayanağı olan işyeri durum tespit tutanağının ilgili mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı İdare tarafından; düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile onama kararı kaldırılarak İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 14/05/2024 tarih ve E:2024/2497, K:2024/1919 sayılı kararının davacının temyiz isteminin reddine ilişkin kısmı kaldırılarak davacının temyiz istemi yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ilinde faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde 10/01/2013 tarihinde yapılan denetim sonucunda; ..., ..., ... ve ... isimli kişilerin işe giriş bildirgesinin ... ve ...'a ait işten ayrılış bildirgesinin ve 2011/3-2013/2 dönemlerine ait, sosyal güvenlik destek primi belgeleri ile 2013/1, 2. aylarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 54.191,00 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Menderes Sosyal Güvenlik Merkezi işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne.

102. maddesinin 1. fıkrasının a/2 bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

“c” bendinde, “86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; ....

4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, davalı idarenin prim borcu ve ferilerine ilişkin işleminin iptali ile davalı Kuruma borcunun bulunmadığının tespiti talebiyle adli yargıda açılan davada ... İş Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacının Kuruma borcu olmadığının tespitine ve davacı hakkında düzenlenen prim borcuna ilişkin işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu idari para cezasının uygulamasına sebep teşkil eden davacıya ait iş yerinde kayıt dışı çalışmanın bulunduğu hususunun aksi, Danıştay Onuncu Dairesinin temyiz incelemesi üzerine karar verdiği 14/05/2024 tarihinden sonra 02/10/2024 tarihinde kesinleşen mahkeme kararıyla ortaya konulduğundan, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekmekte olup, dava konusu işlemin kısmen iptali kısmen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.