Danıştay 10. Daire E.2024/6087 K.2024/6711

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği; ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hususları düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında ise, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği hükme bağlanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3 ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti hâlinde, otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenerek veya noksanlıklar tamamlanarak dava açılmak üzere reddedileceği hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 09/05/2020 tarih ve 31122 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Nüfus müdürlüklerinin mahkemede temsili" başlıklı 31. maddesinde, "(1) Kayıt düzeltme davalarında veya ceza mahkemelerinde görülmekte olan davaların yaş düzeltme aşamasında nüfus müdürü veya görevlendireceği memur, nüfus müdürlüğünü temsilen taraf olarak bulunur. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği memur huzurunda görülür ve karara bağlanır.

(2) Nüfus müdürü veya görevlendirilen nüfus temsilcisi, düzeltme isteğinin mevzuata uygun olup olmadığını mahkemeye yazılı olarak bildirmekle veya duruşma sırasında tutanağa geçirilmek üzere beyanda bulunmakla yükümlüdür. (3) Kayıt düzeltme davalarında gerekli görülmesi halinde valilik tarafından nüfus müdürlüğünü temsilen avukat görevlendirilebilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden birisi taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca, iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Dava dilekçesinin incelenmesinden, dilekçenin "Dava Konusu" kısmında, "Nüfus İdaresinin Mahkemede Temsili" ibaresine yer verildiği; dilekçe içeriğinde, nüfus temsilcisinin duruşmaya davet edilmesi uygulamasının hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, "Sonuç ve Talep" kısmında ise, "31. maddedeki nüfus müdürü veya memurunun duruşmada bulunmasına ilişkin ibarelerin" iptalinin istenildiği görülmektedir.

Dava konusu edilen Nüfus Hizmetleri Yönetmeliği'nin 31. maddesinin üç ayrı fıkradan oluştuğu, anılan fıkralarda nüfus müdürlüklerinin mahkemede temsiline ilişkin düzenlemelere yer verildiği, davacı tarafından ise, nüfus müdürü veya memurunun duruşmada bulunmasına ilişkin ibareler şeklinde genel bir iptal isteminde bulunulduğu, istemin hangi fıkranın/fıkraların, hangi kısım/kısımlarına yönelik olduğunun net ve anlaşılır şekilde belirtilmediği anlaşıldığından, bu haliyle hangi düzenleme/düzenlemelerin iptalinin istenildiği hususunda tereddüt meydana gelmiştir.

Bu durumda; dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun biçimde düzenlenmediği sonucuna varılmış olup, Nüfus Hizmetleri Yönetmeliği'nin 31. maddesinin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiğinin açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi, iptali istenilen düzenlemelere yönelik hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin -menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgeler de sunularak- ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.