Danıştay 10. Daire E.2024/6453 K.2024/6832

Davacı ... vekili Av. ... tarafından, Suriye vatandaşı iken ... tarihinde Türk vatandaşlığını edinen müvekkilinin, geri gönderme merkezinde haksız yere idari gözetim altında tutulduğundan bahisle uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 36.140,00 TL maddi ve 36.000,00 TL manevi tazminatın idari gözetim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle İçişleri Bakanlığına karşı açılan davada, Adana 1. İdare Mahkemesince verilen,

uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Edirne İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 25/03/2024 tarih ve E:2024/336, K:2024/506 sayılı karar ile Edirne İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Adana İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 30/10/2024 tarih ve E:2024/2891, K:2024/3439 sayılı karar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinde, "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, c) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer, İdari mahkemesidir.'' hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 57. maddesinde, "...(4) İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır. Bu yabancılara, 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.

(5) İdari gözetim kararı, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir..." hükümlerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; hakkında ...

Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile sınır dışı etme kararı alınan Suriye uyruklu davacının, sınır dışı işlemi sonuçlanıncaya kadar geçecek sürede idari gözetim altında bulunması gerektiği değerlendirilerek ... tarih ve ... sayılı idari gözetim kararının alındığı, davacının Edirne Geri Gönderme Merkezi tarafından ... tarihinde Adana Geri Gönderme Merkezine sevkinin sağlandığı, davacı hakkında Adana Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından tesis edilen ... tarihli işlem ile idari gözetimin devamına karar verildiği,

sonrasında Adana Valiliği Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından tesis edilen ... sayılı işlem ile davacının sınırdışı etme kararının kaldırılarak idari gözetiminin sonlandırıldığı, bunun ardından davacı tarafından geri gönderme merkezlerinde yasal sebep olmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakıldığından bahisle uğramış olduğu maddi ve manevi zararların tazmini amacıyla yaptığı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 36.140,00 TL maddi ve 36.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının ilk olarak Edirne ilinde idari gözetim altına alındığı anlaşılmakla birlikte; davacının son olarak Adana ilinde bulunan geri gönderme merkezinde idari gözetim altında kaldığı, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde ise gözetim altında tutulan süre içerisinde yetkili valiliklerin ilk verilen idari gözetim kararıyla bağlı olmadığı gibi devamında zaruret görülmeyen durumlarda idari gözetimin derhal sonlandırılabileceğinin düzenlendiği dikkate alındığında; olayda davacının idari gözetim altında tutulduğu sürede, bu durumuyla ilgili olarak son kez Adana Valiliğince değerlendirme yapıldığı ve değerlendirme sonucu verilen kararla idari gözetiminin sonlandırıldığı görülmektedir.

Bu haliyle; doğduğu ileri sürülen zararların, davacının sınır dışı işlemi sonuçlanıncaya kadar geçecek sürede idari gözetim altında bulunması gerektiği değerlendirmesiyle geri gönderme merkezlerinde tutulması sonucunu doğuran işlemlerden kaynaklandığı, bu süreç Edirne Valiliğince tesis edilen işlemle başlamakta ise de, davacının, son olarak Adana ili geri gönderme merkezinde idari gözetim altında kaldığı ve burada idari gözetiminin sonlandırıldığı göz önünde bulundurulduğunda; somut uyuşmazlıkta idari gözetim sürecinin yapılacak yargılama bakımından birbirinden ayrı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından,

idari işlemden kaynaklanan tam yargı davası niteliğindeki iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, ileri sürülen zararı son olarak doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesi olan, Adana İdare Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.