Danıştay 10. Daire E.2024/6708 K.2025/4273

Dava konusu istem: Davacı tarafından, bilirkişilik görevine devam edebilmek amacıyla yapılan yenileme başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı yapılan itirazın reddine dair 02/09/2022 tarihinde duyurulan Adana Bilirkişilik Bölge Kurulu işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davalı idarece işleme dayanak olarak alınan davacı hakkındaki nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından... Ağır Ceza Mahkemesinin E:...esasında görülen davalar gösterilmekte ise de ...

Ağır Ceza Mahkemesinin 28/04/2022 tarihli kararı ile davacının nitelikli dolandırıcılıktan beraatine, özel belgede sahtecilik suçundan ise davanın düşmesine karar verildiği, bu bağlamda davacı hakkında sahtecilik ve dolandırıcılık suçlamasıyla verilmiş herhangi bir mahkumiyet kararı bulunmadığı, davacının 2022 yılı bilirkişilik yenileme talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

diğer taraftan, davacının 2022 yılı bilirkişilik yenileme talebinin reddinin diğer gerekçesi olarak talepte bulunulan uzmanlık alanında yeteri kadar bilirkişi bulunduğu ve şartları taşımadığı gerekçesine dayanılmakta ve Bilirkişilik Bölge Kurullarına bilirkişiliğe başvuranlardan en liyakatli olanları seçme konusunda takdir hakkı tanındığı ileri sürülmekte ise de Bilirkişilik Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrası ile Bilirkişilik Yönetmeliği'nin 43. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu takdir hakkının sınırsız olmadığı,

şartları taşıyanlar arasından mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığını gösteren belgeler dikkate alınarak en liyakatli olanın seçileceğinin açıkça belirtildiği, buna karşın davacının aynı uzmanlık alanında başvurduğu kişilerden ilgili kriterler yönünden geriye kaldığına yönelik yapılmış somut araştırmaya yönelik hiçbir bilgi ve belgenin de dava dosyasına sunulmadığı açık olduğundan, anılan işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının bilirkişilik yenileme başvurusu yaptığı alanlarda yeteri kadar bilirkişi bulunduğu, davacı hakkındaki kovuşturmanın Kurulda güven oluşturmadığı, bu hususların bir arada değerlendirilmesi suretiyle takdir yetkisi kapsamında alınan kararın hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Üye ...'nun "Bilirkişilik görevinin ya da buna yönelik görevlendirmenin bir 'meslek' olarak değerlendirilemeyecek olması nedeniyle,

bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma işlemlerinin ya da bu sicile ve listeye kaydolma istemlerinin reddine ilişkin işlemlerin 'meslekten çıkarılma sonucunu doğuran bir işlem' olarak kabul edilebilmesine hukuken imkan bulunmadığı gerekçesiyle bakılan uyuşmazlığın konusu itibarıyla 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında olmadığından temyiz isteminin incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı" yönündeki usûle ilişkin karşı oyuna karşılık oy çokluğu ile işin esasına geçilerek ve dosyanın tekemmül ettiği görülerek, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bilirkişilik listesinde kayıtlı olan davacı tarafından, 47 Kurumsal Yönetim, 42 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler, 59 Çok Disiplinli Sağlık Bilimleri temel uzmanlık alanlarında ve 47.05 İnsan Kaynakları, 42.12 İktisat, Ekonometri, 42.14 Kamu Yönetimi, 59.07 Sağlık Yönetimi, 59.08 Sağlık Ekonomisi alt uzmanlık alanlarında bilirkişilik yapabilmek amacıyla yenileme başvurusu yapılmıştır.

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığının 25/01/2022 tarihinde yayımladığı 2022 Yılı Bilirkişilik Başvuru Usul ve Esasları ile Bilirkişiliğe Kabule İlişkin Duyuru'da belirtilen usûl ve esaslar doğrultusunda, bilirkişiliğe ilk kez başvuru yapanlar ile bilirkişi listesinde kayıtlı olup yenileme talebinde bulunan başvurucuların ve yenileme talebinde bulunmayan ya da başvuru takvimi sona erdikten sonra yenileme talebinde bulunan bilirkişilerin başvuruları Adana Bilirkişilik Bölge Kurulunun ... tarihli ve...sayılı toplantısında değerlendirilmiş ve değerlendirmelere ilişkin ..., ... ve ... sayılı gerekçeli kararlar alınmıştır.

09/07/2022 tarihinde Adana Bilirkişilik Bölge Kurulunca, internet sayfası üzerinden başvuru sahiplerinin sonuçlarını ve gerekçelerini görebilmeleri sağlanmıştır. Davacının başvurusu reddedilmiştir. Başvurusunun reddine ilişkin işleme yapılan itiraz da 02/09/2022 tarihinde duyurulan işlemle reddedilmiştir.

Başvurunun reddine gerekçe olarak Adana Bilirkişilik Bölge Kurulunca, davacı hakkında "nitelikli dolandırıcılık" ve "özel belgede sahtecilik" suçlarından ...Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldığı, Bilirkişilik Kanunu'nun bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma yükümlülüğünü düzenleyen 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulmasının sicilden ve listeden çıkarılma nedeni olarak düzenlendiği, söz konusu kovuşturma nedeniyle Kurullarında güven oluşmadığı, ilgili dallarda bölge listesinde yeteri kadar bilirkişinin de bulunduğu ifade edilmiştir.

Bunun üzerine, 31/10/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, 28/04/2022 tarihli karar ile nitelikli dolandırıcılık (2 kez) suçu bakımından davacının beraatine, özel belgede sahtecilik (2 kez) ve suç örgütüne yardım etme suçları bakımından zamanaşımı sürelerinin dolması nedeniyle davanın düşmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

24/11/2016 tarihli ve 29898 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'nun;

"Bilirkişiliğe kabul şartları" başlıklı 10. maddesinde,

(1) Bilirkişilik faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.

b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.

c) Daha önce kendi isteği dışında bilirkişilik sicilinden çıkarılmamış olmak.

ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.

d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.

e) Bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak.

f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.

g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak,

ğ) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.

..." hükmüne;

"Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt" başlıklı 11. maddesinde,

"(1) Bilirkişiliğe başvuru, ilgilinin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ilgili belgeler eklenmek suretiyle yapılır. Başvuru şekline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

(2) Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu belgelerin eksik olması hâlinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için on beş gün süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanması hâlinde bölge kurulu tarafından başvuru hakkında karar verilir.

(3) Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.

(4) Bilirkişiliğe kabul edilenler, sicile üç yıl için kaydedilir." hükmüne;

"Bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma" başlıklı 13. maddesinde,

"(1) Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:

a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi.

b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi.

c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması.

ç) 3 üncü maddede belirtilen temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.

d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.

e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.

f) Bilirkişinin sicilden çıkarılmayı talep etmesi.

(2) Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir." hükmüne;

"İtiraz ve dava hakkı" başlıklı 15. maddesinde,

"(1) Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'nun 18. maddesine dayanılarak hazırlanan, 03/08/2017 tarihli ve 30143 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bilirkişilik Yönetmeliği'nin;

"Saygınlık ve güven" başlıklı 10. maddesinde,

"(1) Bilirkişi, görevinin saygınlığını ve kişilerin adalete olan güvenini zedeleyen veya şüpheye düşüren her türlü tavır ve davranıştan kaçınır.

(2) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevin her türlü kişisel veya özel menfaatin üzerinde olduğu bilinciyle hareket eder; görevini layıkıyla yerine getirir.

(3) Bilirkişi, görev almak amacıyla her türlü öneri veya girişimden kaçınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İlgili bölge kurulunun karar verirken, sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10. maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendireceği ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri de dikkate alarak en liyakatli olanları seçeceği kural altına alınmıştır. Sonuç olarak, bilirkişilik siciline ve listesine kaydolmak için Kanun'un 10. maddesindeki tüm koşullara sahip olunması tek başına yeterli değildir.

İlgili bölge kurulu, Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük'te "bir kimsenin, kendisine iş verilmeye uygunluk, yaraşırlık durumu" olarak tanımlanan "liyakat" sahibi kişileri belirlerken, Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ifade edilen "bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulup bulunulmaması" ve Yönetmelik'in 11. maddesi uyarınca "saygınlık ve güven" hususları yönünden de bir değerlendirme yapma yetkisine sahiptir.

Adana Bilirkişilik Bölge Kurulu da davacının da başvuranlar arasında yer aldığı temel ve alt uzmanlık alanlarına yönelik başvuruları değerlendirirken, bu alanlardaki bilirkişi sayısını da dikkate alarak en liyakatli olanlar arasından bir belirleme yapmış, Kanun'un 11. maddesinin 3. fıkrası ile 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi gereğince davacı hakkındaki kovuşturma nedeni olan suçlara konu fiilden dolayı davacının Kurulda güven oluşturmadığı ve aynı alanda listede yeteri kadar bilirkişi bulunduğundan bahisle davacının başvurusunu reddetmiştir.

Bu durumda, yukarıda alıntılanan mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda, davacının bilirkişilik siciline ve listesine yeniden kaydolmak amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin işleme karşı yapılan itirazın reddine dair Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddinde hukuki isabet bulunmamaktadır.