Danıştay 10. Daire E.2025/1392 K.2025/3953

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacılardan Ceyhan M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olan ...'ın 30/05/2013 tarihinde cezaevinde yapılan tavan vantilatörü montajına üç ayaklı merdivene çıkarak yardım ettiği sırada düşmesi sonucu pencere camının kolunu bilek kısmından kesmesi nedeni ile sağ elinde kalıcı işgücü kaybı oluştuğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi ile 724.830,00 TL) maddi ve 20.000,00 TL manevi, baba Mehmet Bordoğan için 5.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Danıştay Onuncu Dairesinin 31/05/2021 tarih ve E:2016/2210, K:2021/2908 sayılı, maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısım yönünden verilen bozma kararına uyularak, davacı ...'ın talep ettiği maddi tazminatın hesaplanması amacıyla alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte görüldüğü ve davacının 724.830,00 TL iş gücü kaybından kaynaklı (efor tazminatı) maddi zararının davalı idareye başvuru tarihinden (27/08/2013) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat istemi yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarelerinin kusurunun bulunmadığı, kesin ve gerçekleşmiş bir zararın olmadığı, zararın varlığı ve miktarının ispatına yönelik bilgi ve belgelerin sunulmadığı, manevi tazminata hükmedilebilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; hırsızlık, mala zarar verme, bina ve eklentileri altında muhafaza altına alınan eşya hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığını ihlal suçlarından almış olduğu hapis cezaları neticesinde hükümlü olarak Ceyhan M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan davacılardan ...'ın, adı geçen Kurumun İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ...sayılı kararıyla Kurumun elektriğe ilişkin iç hizmetlerinde çalıştırılmasının uygun bulunduğu,

davacı hükümlünün söz konusu karar tarihi olan 30/05/2013 tarihinde saat 15.00-15.30 sıralarında Kurumun ana koridor girişi A Blok bahçe hizasına tavan vantilatörü montajı için Kurum teknisyenine yardım ederken dengesinin bozulması sonucu üç ayaklı merdivenden düşerek cama çarpması neticesinde kolunun bilek kısmından yaralandığı,

olay günü alınan ifadesinde, 2013 yılının başlarından itibaren Kurumun elektrik teknisyeninin yanında çalışmaya başladığını belirttiği, olay sonrası hastaneye kaldırılarak tedavi gören ...'ın sağ el parmaklarını kalıcı olarak kullanamaması sebebiyle sürekli iş gücü kaybına uğradığı ve yaşanan kazada davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek 27/08/2013 tarihinde davacılar tarafından Adalet Bakanlığına yapılan başvuru ile tazminat talebinde bulunulduğu, anılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Davalı İdarenin Manevi Tazminata İlişkin Temyiz İsteminin İncelenmesi:

...

İdare Mahkemesince maddi tazminat isteminin kabulü, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen 16/12/2015 tarihli karara karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 31/05/2021 tarih ve E:2016/2210, K:2021/2908 sayılı kararıyla, temyize konu kararın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmın onanmasına, maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verildiği,

bu karara karşı taraflarca yapılan karar düzeltme isteminin de reddi üzerine İdare Mahkemesince Danıştay Onuncu Dairesi kararıyla manevi tazminata ilişkin kısmın onandığı, maddi tazminata ilişkin kısmın bozulduğu ve bozulan kısım yönünden dava dosyasının incelendiği belirtilerek maddi tazminat isteminin kabulüne, davacıların manevi tazminat istemlerine yönelik kısım kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmamasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmın Danıştay Onuncu Dairesinin 31/05/2021 tarih ve E:2016/2210, K:2021/2908 sayılı kararıyla onanmasının ardından ve karar düzeltme istemlerinin de reddedilmesi üzerine kesinleştiği görülmekte olup, davalı idarenin yargılamanın önceki aşamasında kesinleşen manevi tazminata yönelik temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

B) Davalı İdarenin Maddi Tazminat ve Maddi Tazminata Yürütülecek Faize İlişkin Temyiz İsteminin İncelenmesi:

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuk sistemimizde "Taleple Bağlılık İlkesi" geçerlidir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

Taleple bağlılık ilkesinin en önemli sonuçlarından biri de "Aleyhe Bozma Yasağı"dır. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, "Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm" başlığını taşıyan 283. maddesinde "İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz." denilmek suretiyle açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.

Medeni yargılama hukukuna ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve idari yargılama hukukuna ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, 5271 sayılı Kanunda olduğu gibi açık bir düzenleme olmamakla birlikte, "Aleyhe Bozma Yasağı" gerek hukuk yargılamasında, gerekse idari yargı alanında uygulanan temel prensiplerden biridir.

Bir hüküm, davanın taraflarından yalnız biri tarafından temyiz edilirse, kamu düzenine ilişkin emredici kurallar hariç olmak üzere, temyiz edilen hüküm temyiz eden tarafın aleyhine olarak bozulamaz. Buna dar anlamda aleyhe bozma yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin temyizi halinde ya da taraflardan yalnız birinin lehine olarak verilen bozma kararında, bozma kararına uyan ilk derece mahkemesi artık temyiz eden tarafın, önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olan bir hüküm veremez. Buna, geniş anlamda aleyhe bozma yasağı ya da aleyhe hüküm verme yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin temyizi üzerine verilen bozma kararına uyan mahkemenin temyiz eden tarafın, bozulan karara oranla daha aleyhine olan bir hüküm verememesi ilkesi, usule dair kazanılmış hak müessesesi ile yakından ilgilidir. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararında da "Önceki karar davacı tarafından temyiz edilmemiş olduğundan, o kararda hükmedilen miktar davalı yararına kazanılmış bir hak oluşturmuştur. O halde, mahkemenin davalı yararına kazanılmış hakkı ihlal ederek aleyhe hüküm verme yasağına aykırı olacak şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir." denilmektedir.

Buna göre, davalı idarenin temyiz talebi üzerine, davalı idare lehine verilen bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararda davalı idarenin önceki (bozulan) karardan daha aleyhine bir hüküm kurulamayacağı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; ... İdare Mahkemesince 16/12/2015 tarihli kararda maddi tazminat isteminin kabulüne (57.375,97 TL), manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı yalnızca davalı idarenin temyiz isteminde bulunduğu, başka bir ifadeyle davacılar tarafından maddi tazminat yönünden temyiz talebinde bulunulmadığı dikkate alındığında, davacılar yönünden maddi tazminata ilişkin kısmın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin 31/05/2021 tarihli kararı ile davalı idarenin maddi tazminatın kabulüne yönelik temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması neticesinde İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak 724.830,00 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödenmesine hükmedilmiştir.

Ancak, yukarıda da izah edildiği üzere 57.375,97 TL'lik maddi tazminatın kabulüne ilişkin karara karşı temyiz talebinde bulunmayan davacılar yönünden bu tutar kesinleştiğinden aleyhe bozma ve hüküm verme yasağı gereği hükmedilecek olan maddi tazminat miktarının, daha önce ödenmesine karar verilen maddi tazminat tutarı olan 57.375,97 TL'yi aşamayacağı açıktır.

Öte yandan, Mahkemece verilen ilk kararda hükmedilen tazminatlara faiz işletilmesine ilişkin bir hükme yer verilmediği, faiz yönünden de davacılar tarafından temyiz talebinde bulunulmadığı, ancak maddi tazminat yönünden idare lehine verilen bozma kararına uyan ilk derece mahkemesince maddi tazminata faiz işletilmesi yolunda hüküm kurulduğu görüldüğünden, yine aleyhe bozma ve hüküm verme yasağı gereği ilk karara karşı temyiz talebinde bulunmayan davacılar yönünden hükmedilecek tutara faiz işletilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 724.830,00 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.