Danıştay 10. Daire E.2025/1918 K.2025/5309

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, kabule ilişkin kısmının davalı idarece temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde meydana gelen patlama neticesinde yakınları ...'yı kaybeden davacılar tarafından, yakınlarının hayatını kaybetmesinden dolayı uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık müteveffanın eşi ... için 35.000,00 TL (miktar artırımı ile artırılan 195.541,94 TL), çocukları ..., ... ve ... için ayrı ayrı 35.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden ve her biri için ayrı ayrı 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, olayda idarenin sosyal risk ilkesi gereğince sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle, maddi tazminat yönünden; maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 195.541,94 TL maddi tazminatın 35.000,00 TL'sinin davalı idareye başvuru tarihi olan 07/12/2015 tarihinden itibaren, 160.541,94 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihi olan 12/09/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'ya ödenmesine,

5.428,43 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 07/12/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'ya ödenmesine, 5.428,43 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 07/12/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'ya ödenmesine, ... ve ... yönünden maddi tazminat isteminin fazlaya ilişkin kısmının reddine, ...'nın maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat yönünden;

manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile davacılardan ..., ..., ... ve ...'nın her biri için ayrı ayrı 60.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 07/12/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2024/2288, K:2024/2539 sayılı kısmen bozma kararına uyularak, davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, 5233 sayılı Kanun'a göre hesaplanan 31.085,95 TL maddi tazminatın veraset ilamındaki pay oranlarına göre idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, zarara neden olan olayın idarenin kusur veya kusursuz sorumluluğunu gerektirecek bir olay olmayıp terör eylemi niteliğinde olduğu iddiasıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde meydana gelen patlama neticesinde yakınları ...'yı kaybeden davacılar tarafından, yakınlarının hayatını kaybetmesinden dolayı uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık müteveffanın eşi ..., çocukları ..., ... ve ... için ayrı ayrı maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Hukuk sistemimizde "Taleple Bağlılık İlkesi" geçerlidir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

Taleple bağlılık ilkesinin en önemli sonuçlarından biri de "Aleyhe Bozma Yasağı"dır. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, "Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm" başlığını taşıyan 283. maddesinde "İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz." denilmek suretiyle açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.

Medeni yargılama hukukuna ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve idari yargılama hukukuna ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, 5271 sayılı Kanunda olduğu gibi açık bir düzenleme olmamakla birlikte, "Aleyhe Bozma Yasağı" gerek hukuk yargılamasında, gerekse idari yargı alanında uygulanan temel prensiplerden biridir.

Bir hüküm, davanın taraflarından yalnız biri tarafından istinaf edilirse, kamu düzenine ilişkin emredici kurallar hariç olmak üzere, istinaf edilen hüküm istinaf eden tarafın aleyhine olarak bozulamaz. Buna dar anlamda aleyhe bozma yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin istinafı halinde ya da taraflardan yalnız birinin lehine olarak verilen bozma kararında, bozma kararına uyan ilk derece mahkemesi artık istinaf eden tarafın, önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olan bir hüküm veremez. Buna, geniş anlamda aleyhe bozma yasağı ya da aleyhe hüküm verme yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin istinafı üzerine verilen bozma kararına uyan mahkemenin istinaf eden tarafın, bozulan karara oranla daha aleyhine olan bir hüküm verememesi ilkesi, usule dair kazanılmış hak müessesesi ile yakından ilgilidir. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararında da "Önceki karar davacı tarafından temyiz edilmemiş olduğundan, o kararda hükmedilen miktar davalı yararına kazanılmış bir hak oluşturmuştur. O halde, mahkemenin davalı yararına kazanılmış hakkı ihlal ederek aleyhe hüküm verme yasağına aykırı olacak şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir." denilmektedir.

Öte yandan; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinin 3. fıkrası uyarınca vekalet ücretinin takdirinde dava sonucunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin esas alınması gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının ..., ... ve ...'nın Maddi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın belirtilen kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının ...'nın Maddi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ...'nın maddi tazminat isteminin reddedildiği, davacının bu kararın maddi tazminata ilişkin kısmına karşı istinaf yoluna başvurmadığı, Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararının ...'nın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, 5233 sayılı Kanun'a göre hesaplanan 31.085,95 TL maddi tazminatın miras hisselerine göre davacılara ödenmesine karar verdiği, kararın bu haliyle ödemeye ilişkin kısma ...'nın da dahil olması sonucunu doğurduğu, bu durumun ise davalı idarenin usuli kazanılmış hakkının ihlali sonucunu doğuracağı anlaşıldığından,

Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararının ...'nın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik adı geçen davacının bu kısma karşı istinaf başvurusunda bulunmaması sebebiyle bu kısım yönünden hüküm kurulmaması gerekirken, İdare Mahkemesi kararının ...'nın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının Vekalet Ücretine İlişkin Kısmının İncelenmesi: Bölge İdare Mahkemesince, temyize konu karar ile vekalet ücretleri bakımından daha önce hüküm kurulmuş olduğundan, bozma kararı üzerine yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.

Danıştay Onuncu Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2024/2288, K:2024/2539 sayılı kararı ile ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi tazminata ilişkin kısmı bozulduğundan, bu kısım yönünden ortada geçerli bir hükmün varlığından bahsedilemeyeceği ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesine göre vekalet ücreti takdirinin hüküm tarihine göre yapılması gerektiği belirtildiğinden, bu nedenle hüküm tarihine göre taraflar lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, bozulan kararda vekalet ücretine ilişkin hüküm kurulduğundan bahisle vekalet ücretine ilişkin hüküm kurulmamasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından,

Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücretine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.