Danıştay 10. Daire E.2025/3822 K.2025/4940

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... kimlik kartı ve çalışma izni verilmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilmesi yolunda tesis edilen Tunceli Valiliği Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izni talebinin reddine dair, Tunceli Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen, Tunceli Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Olur işleminin iptaline ve özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izni almak için 02/02/2024 tarihinde Tunceli Valiliği'ne başvuru yaptığı, Tunceli Valiliği Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında yer verilen "davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde.

Lice Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasının halen derdest olduğu, 5188 sayılı Kanun'un 10/d-3 maddesinde yer alan şartı taşımadığı" gerekçesiyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirildiği, Tunceli Valiliği'nin 06/05/2024 tarihli oluru ile anılan Komisyon Kararının onaylandığı,

Mahkemelerinin 03/10/2024 tarihli ara kararına Lice Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen cevap ile UYAP kayıtlarının tetkikinden ise, anılan Başsavcılığın ... tarih ve Soruşturma No:..., İddianame No:... sayılı iddianamesi ile davacı hakkında "tehdit" ve "özel kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme" suçlarından cezalandırılması istemiyle açılan davanın ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına kaydedildiğinin görüldüğü, bu durumda; yukarıda aktarıldığı üzere, dava konusu işlemin tesis edildiği 06/05/2024 tarihinde yürürlükte olan haliyle 5188 sayılı Kanun'un 10/d bendinde yer alan ve özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar arasında sayılan "özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçtan dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak" cümlesinde yer alan -soruşturma bulunmamak- ibaresinin 21/11/2024 tarihli değişiklik ile madde metninden çıkarıldığı ve yalnızca -kovuşturma bulunmamak- şartının kaldığı görülmekle birlikte işlem tarihinde anılan

suçtan dolayı davacı hakkında devam eden bir adli soruşturma ve bu soruşturma neticesinde iddianame düzenlenip dava açılması sebebiyle halihazırda devam eden bir kovuşturma bulunduğu görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesine dayanak olacak herhangi bir somut ve objektif delil yahut herhangi bir istihbari not bulunmadığı, devam eden soruşturma ve kovuşturmanın kişinin suçlu yahut hükümlü olduğu anlamına gelmediği, masumiyet karinesinin ihlal edildiği, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, ... kimlik kartı ve çalışma izni almak için 02/02/2024 tarihinde Tunceli Valiliği'ne yaptığı başvurunun "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirildiği" yolunda tesis edilen Komisyon kararına istinaden reddine ilişkin Tunceli Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Olur işleminin, Tunceli Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine, anılan ret işleminin iptaline ve yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik izninin verilmesine, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılmasına ve denetlenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) 18 yaşını doldurmuş olmak.

d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.

3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak. ...

f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.

g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.

h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak" hükümlerine. 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir.

Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir. Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, özel güvenlik görevlisi olmaya engel suç ve cezalar sayma suretiyle belirlenmiş; aynı bendin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 3. alt bendinde ise, bu bentte sayılan suçlardan dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmasının özel güvenlik görevlisi olmaya engel olacağı belirtilmiştir.

Dava konusu işlemin dayanağı olan komisyon kararında Lice Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasının halen derdest olduğu belirtilerek 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (3). alt bendi uyarınca, dava konusu işlemde ise anılan komisyon kararına istinaden davacının durumunun olumsuz olarak değerlendirildiği, İdare Mahkemesinin 18/07/2024 tarihli ara kararı ile Lice Cumhuriyet Başsavcılığından ... sayılı dosyanın akıbetinin sorulması üzerine verilen cevaptan davacı hakkında tehdit ve özel kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçlarından başlatılan soruşturma sonucunda iddianame düzenlendiğinin anlaşıldığı, anılan iddianamenin kabulü ile de ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile dava açıldığı görülmektedir.

Bununla birlikte, 30/11/2024 tarih ve 32738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7533 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 28. maddesi ile 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş” ibaresi madde metninden çıkarılmış,

bendin (2) numaralı alt bendine “mahkûm olmamak” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya bu suçlardan hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemiş olmak” ibaresi eklenmiş, (3) numaralı alt bendinde yer alan “uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından" ibaresi korunurken “soruşturma veya” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasında, " Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur." hükmü yer almaktadır. Kanunlarda yapılan değişikliklerin lehe kanun değişikliği niteliğinde olması halinde, idari yargı yerlerince de yargılama aşamasında yapılan lehe kanun değişikliklerinin ilgili kişiler hakkında uygulanmasına bir engel bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemde ve dayanağı komisyon kararında davacının özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suç nedeniyle hakkında soruşturma bulunduğundan bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1 fıkrasının (d) bendinin (3). alt bendindeki şartı sağlamadığı belirtilmiş olup,

her ne kadar dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte "özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçtan" dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma bulunmamak şartı özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar arasında sayılmış ise de yukarıda yer verilen 30/11/2024 tarihli Kanun değişikliği ile "soruşturma veya" ibaresi kanun metninden çıkarılmak suretiyle,

hakkında kanun metninde tahdidi bir şekilde sayılan suçlardan devam etmekte olan bir soruşturma bulunan kişiler yönünden lehe düzenleme yapılarak bu kişilerin Kanun'da belirtilen diğer şartları taşımaları halinde özel güvenlik görevlisi olabilmelerine olanak sağlandığından ve söz konusu değişikliğin davacının lehine sonuç doğurması hasebiyle yargı yerlerince de dikkate alınması gerektiğinden, dava konusu işlemin davacı hakkında "özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçtan" dolayı devam etmekte olan bir soruşturma bulunmasına yönelik sebep unsurunda bu gerekçe ile hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan; davacı hakkında yapılan soruşturma sonucunda hazırlanan 02/10/2024 tarihli iddianamenin kabul edilmesi sonucu 25/11/2024 tarihinde ... Asliye Ceza Mahkemesindeki davanın açıldığı, dolayısıyla gerek iddianamenin hazırlandığı tarihin, gerekse iddianamenin kabulüyle birlikte davanın açılmasıyla başlayan kovuşturma aşamasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra olduğu, bu haliyle dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte henüz kovuşturma aşamasının bulunmadığı dikkate alındığında temyize konu kararla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararının kovuşturma bulunduğuna yönelik gerekçesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Diğer taraftan; davacı hakkında yapılan kovuşturma sonucunda mahkumiyetine karar verildiğinin tespit edilmesi halinde idarece yeni bir işlem tesis edilebileceği de açıktır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.