Danıştay 12. Daire E.2018/4522 K.2022/4340

Dava konusu düzenlemenin, Anayasa'nın 18. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99, 100, 101, 178 ve 147/f maddesinde yer alan düzenlemelere aykırı olduğu ileri sürülerek İçişleri Bakanının onayı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin 29/09/1995 tarihli Esasların iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin fazla çalışma süresinin, 657 sayılı Kanun'a tabi diğer memurlardan farklı olarak 657 sayılı Kanun'un 101. maddesine istinaden hazırlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslarda düzenlendiği, fazla çalışma ücretlerinin de 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun Ek 21. maddesi ile tespit edildiği,

657 sayılı Kanun'un "Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tespiti" başlıklı 101. maddesinde " Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir" kuralı ile çalışma saat ve şekillerinin Yönetmelik ile düzenlenmesinin zorunlu kılınmadığının anlaşıldığı, 29/09/1995 tarihli İçişleri Bakanı onayı ile yürürlüğe konulan "Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esasların" adsız düzenleyici işlemlerden olduğu, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, Emniyet Amiri rütbesinde görev yapan davacı tarafından, 29/09/1995 tarihli Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslar başlıklı düzenlemenin iptali ile 48.000,00-TL maddi, 100.000,00-TL (15/06/2017 tarihinde kayda giren ıslah talebini içeren dilekçe ile 2.000.000-TL'ye yükseltilen) manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu; bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit olunabileceği.

100. maddesinin birinci fıkrasında, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresinin, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tesbit olunacağı. 101. maddesinin birinci fıkrasında ise, günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği öngörülmüştür.

3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 61. maddesinde, komiser ve polislere umumi hükümlere göre senelik mezuniyetlerinden başka haftada 24 saat izin verileceği, çok mühim haller müstesna olmak üzere bu mezuniyetin kesilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Emniyet Teşkilâtının yürütmekte olduğu hizmetlerin kalitesini arttırmaya, personeli daha verimli kılmaya yönelik olarak çalışma saatlerini, hizmetin gerekleri ve personelin ihtiyaçları doğrultusunda daha rasyonel esaslara bağlamak ve görev ifası konusunda mevcut farklı uygulamaları ortadan kaldırarak, Teşkilat genelinde yeknesaklığı sağlamak amacıyla, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 61. ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99., 100. ve 101. maddelerine dayanılarak hazırlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslar 29/09/1995 günlü Bakan onayı ile yürürlüğe girmiştir.

Emniyet hizmetlerinin niteliği göz önüne alınarak, emniyet teşkilatı personeli için, Devlet memurlarından farklı mesai sistemini öngören, 657 sayılı Yasa'nın 99. maddesi ile 101. maddesinin verdiği yetki uyarınca düzenlenen dava konusu Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslarda kamu yararı ve hizmet gereklerine dolayısıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

Öte yandan, düzenleyici işlemin hukuka uygun bulunması karşısında, idarenin bu konuda tazminle yükümlü tutulmasına da hukuken imkan bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Emniyet amiri olan davacı tarafından; İzmir ili güzelbahçe ilçe emniyet müdürlüğünde görev yaptığı 25/07/2011-15/09/2015 tarihleri arasında olağan üstü olmayan durumlarda dahi yasal sınırların üzerinde sürelerle kesintisiz mesai yaptırıldığı, keyfi olarak çalıştırıldığı, fazla çalışmalarına karşı ücret ödenmediği kazanılmış hakkı olan izinlerin kullandırılmadığı, dinlenme hakkının ihlal edildiği, Anayasa'nın 18. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan düzenlemelere aykırı olduğu ileri sürülerek İçişleri Bakanınca onaylanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin 29/09/1995 tarihli Esasların iptali ve 48.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

15/06/2017 tarihlerinde kayda giren dilekçe ile manevi tazminat talebi 2.000.000 TL' ye yükseltilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun dava tarihinde yürüklükte bulunan, "fazla çalışma ücreti" başlıklı 178. maddesinin (B) bendinde.

Kurumların gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabileceği, bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verileceği, ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmının yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabileceği, fazla çalışmanın uygulama esas ve usullerinin Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirleneceği.

99. maddesinde, "memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu; bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit olunabileceği." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun Günlük Çalışma Saatlerinin tespiti" başlıklı 100. maddesinin birinci fıkrasında, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresinin, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tespit olunacağı; 101. maddesinin birinci fıkrasında ise, günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği kurallarına yer verilmiştir.

3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 61. maddesinde, komiser ve polislere umumi hükümlere göre senelik mezuniyetlerinden başka haftada 24 saat izin verileceği, çok mühim haller müstesna olmak üzere bu mezuniyetin kesilemeyeceği düzenlenmiştir.

Yukarıda anılan Kanunda yer alan yetkiye dayanılarak ve Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personel ile carşı ve mahalle bekçilerinin çalışma saatleri ile ifa edilen görevin kendine mahsus özellikleri gözetilerek 29/09/1995 tarihli İçişleri Bakanı'nın onayı ile yürürlüğe konulan, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslar belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esasların, emniyet teşkilâtının yürütmekte olduğu hizmetlerin kalitesini arttırmaya, personeli daha verimli kılmaya yönelik olarak çalışma saatlerini, hizmetin gerekleri ve personelin ihtiyaçları doğrultusunda esaslara bağlamak ve görev ifası konusunda farklı uygulamaları ortadan kaldırmak amacıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 101. maddesinde öngörülen yetki uyarınca İçişleri Bakanının onayı ile hazırlanan Esaslar'da, emniyet hizmetlerinin niteliği göz önüne alındığında, emniyet teşkilatı personeli için, Devlet memurlarından farklı mesai sisteminin öngörülmesinde, davacının haftalık çalışma süresi ve şeklinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99, 100 ve 101. maddelerinde Devlet memurları için belirlenen çalışma saatlerinden farklı şekilde belirlenmesinde kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.

Öte yandan, düzenleyici işlemin hukuka uygun bulunması karşısında, idarenin bu konuda tazminle yükümlü tutulmasına da hukuken imkan bulunmamaktadır.