Danıştay 12. Daire E.2018/4661 K.2021/5967

Dava konusu istem: Vefat eden babasından dolayı yetim aylığı bağlanan ve boşandığı eşiyle fiilen yaşamaya devam ettiğinin tespit edilmesi üzerine yetim aylığı kesilen davacı tarafından, yetim aylığının yeniden bağlanması için yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; vefat eden babasından dolayı yetim aylığı bağlanan davacı tarafından, boşandığı eşiyle fiilen yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiğinden bahisle yetim aylığının kesilerek 01/11/2008-30/10/2012 dönemi arasında ödenen toplam 41.019,05 TL'nin adına borç çıkartılmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle daha önce açılmış olan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği;

daha sonra davacının yetim aylığının yeniden bağlanması için yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı; bu durumda, davacının yetim aylığının kesilmesi üzerine açtığı davada verilen bahse konu iptal kararı üzerine Anayasanın 138. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrası hükmü gereğince yargı kararlarının icaplarına uygun olarak idarece işlem tesis edilmesinin zorunlu bulunması ve bu bağlamda dava konusu işlemin dayanağının ortadan kalkmış olması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının, babasından dolayı yetim aylığı alabilmek için eşinden muvazaalı şekilde boşandığının yapılan araştırma ve tanzim edilen tutanaklar ile sabit olduğu, 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesi uyarınca yetim aylığının kesilmesi ve adına borç çıkarılmasına ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz sebeplerinin yerinde olmadığı; öte yandan, temyize konu kararın dayanağını oluşturan ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; "...davalı idarece, eksik incelemeye dayalı olarak davacı adına tesis etmiş olduğu yetim aylığının kesilerek geçmişe dönük olarak ödenen 41.019,05.-TL'nin borç çıkartılıp geri istenmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle" verilen dava konusu işlemin iptali kararının, Dairemizin 08/03/2021 tarih ve E:2018/4639, K:2021/1087 sayılı kararıyla gerekçesi değiştirilmek suretiyle onandığı için, davacının yetim aylığının kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından, mahkeme kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 02/06/2008 tarihinde eşinden boşanmış, Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yetim aylığı bağlanmıştır. Ancak, daha sonra yapılan denetim sonucunda düzenlenen Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı raporu ile, boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edildiği gerekçesiyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlemle yetim aylığı kesilmiş ve 01/11/2008- 31/10/2012 tarihleri arasında yersiz ödendiği belirtilen 41.019,05-TL aylık tutarı adına borç çıkartılmıştır.

Davacı tarafından, anılan işlemin iptali için açılan dava sonucunda, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

T.C Anayasa'sının 138. maddesinde; "...Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmüne, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28/1. maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Ancak, haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen kararlar hakkında, bu kararların kesinleşmesinden sonra idarece işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olup, davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz sebepleri bunlardan hiçbirisine uymamaktadır.

Öte yandan, temyize konu kararın gerekçesini oluşturan ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararı, Dairemizin 08/03/2021 tarih ve E:2018/4639, K:2021/1087 sayılı kararıyla gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanmış olup; bu çerçevede davacıya yeniden yetim aylığı bağlanıp bağlanamayacağı hususunun, Dairemizin anılan kararında yer verilen gerekçe doğrultusunda davalı idarece yeniden yapılması gereken değerlendirme sonucunda belirleneceği açıktır.