Danıştay 12. Daire E.2018/5416 K.2021/5675

Dava konusu istem: Emekli öğretmen olan ve şehit eşinden dolayı aylık bağlanan davacı tarafından, 01/02/2009 - 31/03/2014 tarihleri arasında hatalı olarak fazladan ödendiği tespit edilen toplam 16.344,32-TL tutarındaki aylık farkı tutarının borç çıkartılmasına ilişkin 06/03/2014 tarih ve 41.477.012.1 sayılı işlemin iptali ile aylıklardan yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince; davacıya 4567 sayılı Kanun'a göre terfi işleminin davacının eşinin ölüm tarihindeki rütbesi esas alınarak yapılması gerekirken, 2000 yılında 4567 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa Bir Ek Madde ile Bir Geçici Madde Eklenmesine İlişkin Kanun ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na eklenen Ek 77. madde uygulanmak suretiyle ölüm tarihindeki rütbesi üzerinden değil, anılan madde esaslarına göre ve davacının eşinin emsalleri esas alınarak yapılan terfi işlemi sonrasında ulaşılan rütbe üzerinden hesaplandığı, bu durumda davacıya geriye doğru 5 yıl içinde fazla ödenen aylıkların tadil edilmesi ve borç çıkarılması işleminde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun Ek 77. maddesinde sayılan ilgililere bağlanmış olan aylıkların, emsaline göre vefat tarihinden itibaren yükseltileceğinin öngörüldüğü ve bu aylıkların ne şekilde hesaplanacağının da gösterildiği, bu düzenlemeye göre emsal uygulaması yapılabilmesi için ilgilinin ölümünün ne şekilde olduğunun saptanmasının gerekmediği, Danıştay Onbirinci Dairesinin 28/01/2004 tarih ve E:2003/665, K:2004/486 sayılı kararında bu hususun açıkça ifade edildiği,

vefat tarihinden sonra yükseltme yapılarak maaşın bağlandığı tarih olan 01/10/2002 tarihine kadar maaşının emsalleri oranında yükseltilmesi ve üst sınır olan Kıdemli Albay seviyesine getirilmesi gerektiği, yasa metni ve uygulamanın çok açık olduğu, idarenin söz konusu Yasayı yanlış uyguladığı ve Mahkemenin de bunu hukuka uygun bulduğu, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğundan bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bununla birlikte, 17/05/2000 tarih ve 24052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4567 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'na eklenen ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Ek 77. maddesinin birinci fıkrasında.

"Bu Kanunun 56 ncı maddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesine ve 2330 sayılı Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malullüğü aylığı üzerinden aylık bağlananların bu aylıkları, aşağıdaki esaslar dahilinde yükseltilir." kuralına; aynı fıkranın (a) bendinde.

"Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaşlar, sözleşmeli subaylar, sözleşmeli astsubaylar, sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilâtı personeli ve Millî İstihbarat Teşkilâtı personeli dahil sivil iştirakçilerin dul ve yetimleri ile malul olanlara bunların ölümleri halinde de dul ve yetimlerine bağlanan aylıklar, kendisinden aylık bağlananlar ile malullerin emsalleri esas alınarak, her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işlemine tabi tutulur." kuralına; (b) bendinde ise.

"Bu şekilde yükseltilen aylıklarda, azami rütbe tavanı subaylarda (öğrenim durumuna bakılmaksızın astsubaydan subay olanlar dahil) kıdemli albaydır. Kıdemli albaylar ile general ve amirallere bir üst rütbenin aylığı bağlanır....." kuralına yer verilmiştir.

Anılan maddenin birinci fıkrasında; "....aylık bağlananların...", aynı fıkranın (a) bendinde; "....bağlanan aylıklar, kendisinden aylık bağlananlar..." ifadelerine yer verilmiş olup, 4567 sayılı Kanun'un Ek 77. maddesi uyarınca her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işleminin uygulanabilmesi için hak kazanılan aylıkların ilgililere bağlanmış olması gerekmektedir, bu durumda koşulların gerçekleşmemesi nedeniyle aylık bağlanmadığı durumlarda, söz konusu kademe ve derece yükseltilmesi işleminin yapılmasına olanak bulunmamaktadır.