Danıştay 12. Daire E.2018/5510 K.2021/5875

Dava konusu istem : Davacı tarafından, Ağrı ili, Doğubeyazıt 1. Mknz. P.Tug. Des. Kıt. Hiz. Brl. Komutanlığında piyade er olarak askerliğini yapmakta iken hastalandığından bahisle 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu uyarınca vazife malullüğü aylığı bağlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; ilgili mevzuat hükümleri uyarınca iştirakçilerin vücutlarında hasıl olan arızalar veya yakalandıkları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak derecede malul oldukları sağlık kurulu raporu ile belgelenenleri hakkında malullük hükümlerinin uygulanacağı, söz konusu malullüklerin ilgililerin görevlerinin çeşitli sebep ve tesirleriyle meydana gelmiş olması halinde ise vazife malullüğü hükümlerinin uygulanacağı, askerlik görevini ifa eden erlere de görevin sebep ve tesiriyle malul olmaları halinde vazife malullüğü aylığı bağlanacağının düzenlendiği;

olayda, davacının hepatit B hastalığının vazifesinin neden ve etkisiyle meydana gelmediğine dair Sağlık Kurulu Raporu bulunduğu, dava dosyasında aksi yönde bilgi veya belge de bulunmadığı göz önüne alındığında, hakkında vazife malullüğü ile ilgili hükümlerin uygulanmasına imkan olmadığı, gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkında verilen "askerliği elverişlidir" raporuna istinaden askerliğe alındığı, olumsuz iklim koşulları ile içinde bulunduğu kalabalık ortamın etkisi ile askerliğe başladığı tarihten yaklaşık 7 ay sonra hastalandığı, Hepatit B teşhisi konularak askerliğe elverişli olmadığına ilişkin rapora istinaden terhis edildiği, çocuklarının hepsinde aynı hastalık olduğu, askerliğe elverişli olmama durumunun askerlikten kaynaklandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davacı hakkında vazife malullüğü hükümleri uygulanması gerekirken, aksi yolda tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı "askerliğe elverişlidir" raporuna istinaden İstanbuldaki acemi birliğinde 27/08/2002 tarihinde askerlik görevine başlamış, 3 ay sonra gittiği usta birliği olan Ağrı ili, Doğubeyazıt 1. Mknz. P.Tug. Des. Kıt. Hiz. Brl. Komutanlığındayken 01/03/2003 tarihinde rahatsızlanarak hastaneye kaldırılmış, Hepatit B teşhisi konularak 6 ay hava değişim raporu verilmiş, Erzurum 600 Yataklı Mareşal Çakmak Hastanesince düzenlenen … tarih ve … sayılı Sağlık Kurulu Raporu ile "askerliğe elverişli değildir" raporuna istinaden aynı tarihte terhis edilmiştir.

Davacı, davalı kurumun kaydına 29/01/2015 tarihinde giren dilekçesiyle, 5434 sayılı Kanun uyarınca vazife malullüğü aylığı bağlanmasını talep etmiş, bu talebinin reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 44. maddesinde; her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (Malül) deneceği ve haklarında kanunun malüllüğe ait hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış, 45. maddesinde; "44 üncü maddede yazılı malüllük;

a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;

b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;

c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartiyle);

ç) Fabrika, atelye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;

Buna (Vazife malüllüğü) ve bunlara uğrıyanlara da (Vazife malülü) denir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 50. maddesinin 1. fıkrasında, iştirakçilerin her çeşit malûllüklerinin kuruluşu tam olan hastanelerin sıhhi heyetlerinin raporu ile belirtileceği; 51. maddesinde, vazife malûllüklerinin vazifeden doğmuş olduklarının raporla anlaşılamaması halinde bunların 45. maddedeki sebep ve şartlar (malullüğün iştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olması) altında doğduğunun tüzükte gösterilecek usul ve belgelere göre belirtileceği; 56. maddesinin 1. fıkrasında, muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine aylık bağlanacağı; kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri uyarınca, vücutlarında meydana gelen sakatlıklar veya tedavisi imkansız hastalıklar nedeniyle vazifelerini yapamayacak derecede malül oldukları sağlık kurulu raporu ile belgelenen iştirakçiler hakkında, malüllüğe ilişkin hükümlerin uygulanması için, söz konusu malüllüklerin hem ilgililerin görevlerinin sebep ve tesiriyle meydana gelmesi hem de görevin yapıldığı sırada gerçekleşmesi halinde bu kişilerin vazife malülü kabul edilmesi gerekmektedir

Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, davacının mevcut hastalığının, askerlik sırasında ve askerlik görevinin neden ve etkisiyle meydana gelip gelmediği hususu açıklığa kavuşturulmalıdır.

Olayda, davacının askerlikten önce yapılan sağlık muayenesindeki askerliğe elverişli olduğu yönündeki sağlık kurulu kararı ile askerlik hizmetine başladığı, bu nitelikte bir raporun aksi kanıtlanmadığı sürece, davacının askerlik görevine başlamadan önce herhangi bir hastalığının bulunmadığı ve bu görevini sağlıklı bir şekilde yerine getireceği, Hepatit B virüsünün bulaşma yolları ve kuluçka süresi ile hastalığın başlama tarihi hususları dikkate alındığında, "sağlam" olarak askere alınan davacının bu hastalığının, askerlik görevi sırasında ve askerlik hizmetinin neden ve etkisiyle meydana geldiğinin kabulü gerekirken, aksi yöndeki tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.