Danıştay 12. Daire E.2019/1561 K.2023/4834

Dava konusu istem: ... Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacı hakkında, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca tesis edilen "Uzman Erbaş Sözleşme Fesih Onayı" konulu … tarih ve …sayılı işlemin iptali istenilmiştir. Dava konusu istem: ... Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, 31/12/2016 tarihinde sona eren sözleşmesinin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının, 15/07/2016 tarihinde meydana gelen darbe girişimiyle ilgili olarak 29/08/2016 tarihinde tutuklandığı, halen yargılamasının devam ettiği, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi gereğince sözleşmesinin yenilenmediği, davacıya isnat edilen suçun niteliği ve buna ilişkin yargılamanın devam ettiği dikkate alındığında, davacının davalı idarece göreve iade edilmesi konusunda yargı kararıyla zorlanamayacağı; öte yandan, davacı tarafından dosyaya sunulan 16/03/2018 havale tarihli ek beyan dilekçesinde.

09/03/2018 tarihinde tahliye edildiği belirtilerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüşse de, idari işlemler tesis edildikleri tarih itibarıyla yargısal denetime tabi olduğundan, davacının yaklaşık 1,5 yıl tutuklu kaldığı, yargılamasının devam ettiği de gözönüne alındığında tahliye edilmesi dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceğinden, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemde, sözleşmesinin 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi çerçevesinde yenilenmediğinin belirtilmesine karşın, İdare Mahkemesince aynı Kanunun 10. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapıldığı, işlemin dayanağının değiştirildiği, 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile Yönetmeliğin 13. maddesinde kendisinden istifade edilememe hallerinin tek tek sayıldığı, bu şartların davacı yönünden gerçekleşmediği, işlem tarihinde davacı hakkında tutuklama kararı bulunmakta ise de tutuklamanın sadece bir tedbir olduğu ve işleme gerekçe olamayacağı, 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimine katılmadığı ve ceza yargılamasında beraat ettiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmakta iken 15 Temmuz 2016 tarihinde meydana gelen darbe girişimi ile ilgili olarak önce 05/08/2016 tarihinde gözaltına alınmış, sonra tutuklanmış ve davalı idarece, kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca, "Uzman Erbaş Sözleşme Fesih Onayı" konulu … tarih ve … sayılı işlem tesis edilmiş olup, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun, 10/02/2004 tarih ve 5085 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 12. maddesinin ikinci fıkrasında, "Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar." ; üçüncü fıkrasında, “Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.”.

"Yönetmelik" başlıklı 19. maddesinde, “Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar,

astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.

3269 sayılı Kanun’un 19. maddesi dayanak alınarak hazırlanan ve 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin “Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri” başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında, “Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor,

tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu edilen ve iptali istenen … tarih ve … sayılı işlemin "Konu" kısmında, "Uzman Erbaş Sözleşme Fesih Onayı" ibaresine yer verildiği, makam onayına sunulan gerekçe kısımlarında ise; önce, davacının 05/08/2016 tarihi itibarıyla gözaltına alındığı ve daha sonra tutuklandığı, dolayısıyla 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliğinde sözleşme feshi nedeni olarak gösterilen "kendisinden istifade edilemeyeceği"nden söz edildiği; ancak, hemen arkasından ikinci gerekçe olarak, davacının sözleşmesinin takdir yetkisi kapsamında yenilenmediğinin belirtildiği;

buna karşın dosyada, dava konusu işlemin tesisinden önce davacıyla imzalanmış olan son sözleşmenin bulunmadığı anlaşılmakta olup, "sözleşme feshi" ve "sözleşme yenilememe" farklı hukuki değerlendirmelere tabi olduğundan öncelikle bu hususun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Öte yandan; davalı idare tarafından, davacı hakkında, "terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı, ve/veya bunlarla irtibatı olduğu/olabileceği yönünde devletin resmi kurumlarından intikal eden bilgi/belgeler bulunduğu" belirtilmekle birlikte, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında davacı hakkında beraat kararı verildiği ve yargılamanın istinaf aşamasında devam ettiği görülmektedir.

Bu durumda; davacının, dava konusu işlemin tesisi öncesinde imzalamış olduğu son sözleşmenin ara kararı ile davalı idareden istenilmesi ve beraat ettiği ceza mahkemesi kararı ile istinaf ve temyiz kanun yollarının da değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.