Danıştay 12. Daire E.2019/2471 K.2023/1186

Diyanet İşleri Başkanlığının 01/02/2019 tarihli 4/B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin olarak aranan mezuniyet gruplarından; 4-B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" 4-B Sözleşmeli İmam - Hatip alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" 4-B Sözleşmeli Müezzin - Kayyım alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" Alımlarında istenen "İ.H.L." şartının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Mezuniyet durumu itibarıyla Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nde yer alan imam hatip, kuran kursu öğreticisi ve müezzin-kayyım olarak atanma şartlarını haiz olduğu; nitekim İlahiyat önlisans diploması olmasına rağmen, düz lise mezunu olması nedeniyle başvuru yapamadığı ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Sınav ilanında her adayın bir unvan için müracaat edebileceği öngörüldüğünden davacının 3 unvan grubu için öngörülen şartın da iptalini isteme hakkı bulunmadığı, Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım olarak yerleştirilecek adaylarda tahsil durumuna göre çeşitli şekillerde kontenjan belirlemeleri yapıldığı, söz konusu belirlemelerde.

Kur'an kursu öğreticisi, imam-hatip ve müezzin kayyım alımlarında, daha önceki alımlarda hangi kategoriden kaç kişinin müracaat ettiği istatistiki veriler, en son alımdan sonra hafızlık tespit sınavı, imam-hatip liselerinin, ilahiyat ön lisansların ve ilahiyat fakültelerinin mezun verip vermediği, lise, ön lisans, lisans gruplarında KPSS/DHBT sınavına girenlerin kadın/erkek puan aralıklarına göre istatistiki verileri, Kur'an kursu öğreticilerinde Başkanlıkta görev yapan ücretli(fahri) öğreticilerin bütün kontenjanlarda ve hafız sayılarına göre istatistiki verileri göz önünde bulundurduğu,

7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 15.maddesi uyarınca hizmetin kaliteli ve verimli sunumu için kamu yararı gereği belirtilen mezuniyet durumlarına göre alım yapıldığı, Ek madde 2 uyarınca boş sözleşmeli personel pozisyon unvan ve sayısı ile bu pozisyonlarda istihdam edileceklerde aranacak niteliklerde idarenin takdir yetkisi olduğu,

Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 9., 11. ve 13.maddelerinin üçüncü fıkrasında "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir." hükmünün yer aldığı, bu nedenle dava konusu ilanda iptali istenilen İ.H.L. şartının Başkanlıkça talep edilebileceğinden dava konusu ilanın hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Yönetmeliğin 9.,11. ve 13. maddelerinin 3. fıkrasında, "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ... aranabilir." denilerek aynı maddelerin 1. ve 2. fıkralarında yer alan ve idare tarafından belirlenen genel ve nesnel şartların aşılarak atama şartlarına ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği, idarenin personel ihtiyacı kapsamında yapacağı düzenlemelerde takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, Başkanlık tarafından atama şartlarının duyurularla her atama döneminde değiştirilmesinin hukuki belirlilik ve ön görülebilirlik ilkelerine aykırı olduğundan dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Diyanet İşleri Başkanlığının 01/02/2019 tarihli 4/B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin olarak aranan mezuniyet gruplarında yer alan;

4-B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L"

4-B Sözleşmeli İmam - Hatip alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L"

4-B Sözleşmeli Müezzin - Kayyım alımına ilişkin "2-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L"

bölümlerindeki "İ.H.L." ibaresinin iptali istenilmektedir.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar" başlıklı 12. maddesinin 7. fıkrasında, "Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüezzin, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticilerinin çalışma, usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin-kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliğinin 9. maddesinde, kuran kursu öğreticiliği için, imam hatip lisesi mezunu olmak veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak; 11. maddesinde, imam-hatiplik için, imam hatip lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak; 13. maddesinde, müezzin -kayyımlık için, lise veya dengi okul mezunu olmak şeklinde öğrenim düzeyleri belirlenmiş; 9. ve 13. maddelerin 3. fıkralarında, Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık şartı aranabileceği, 11. maddesinin 3. fıkrasında ise, Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabileceği kurala bağlanmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 11. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık şartı aranabilir" ibaresi ve buna dayalı olarak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu'nun sözleşmeli imam hatip alımına ilişkin kısmının yürütülmesi, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/02/2020 tarih ve YD İtiraz No:2019/1273 sayılı kararıyla;

"Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi..... aranabilir." denilerek 1. ve 2. fıkralarda yer alan ve ilgili yönetmeliklerde tanımı yapılan yeterlik belgesinden farklı bir belgenin ya da belgelerin de idare tarafından istenilebileceği belirtilerek atama şartlarına ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği;

Yönetmelikle düzenlenmesi gereken atama şartlarının Başkanlık tarafından duyurularla her atama döneminde değiştirilmesi sonucunu doğurabilecek düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle durdurulmuştur.

Uyuşmazlık konusu Duyuruda da davalı idare tarafından, anılan Yönetmeliğin 9., 11. ve 13. maddelerinin 3. fıkralarına dayanılarak kuran kursu öğreticisi, imam hatip ve müezzin-kayyım olarak atanmaya ilişkin öğrenim koşullarının Yönetmelikte belirtilenden farklı olarak düzenlendiği ve bunun sonucunda, Yönetmelikte yer alan "imam-hatip lisesi veya üstü dini öğrenim" (kuran kursu öğreticisi ve imam-hatip için), "lise veya dengi okul mezunu olmak" (müezzin-kayyımlık için) koşulunu yerine getiren davacının sınava başvuru yapamadığı anlaşılmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 9 ve 13. maddelerinin 3. fıkralarında yer alan "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık şartı aranabilir" ve 11. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilir" düzenlemeleri, Yönetmelikte açıkça düzenlenen öğrenim koşulunu belirsiz hale getirerek adaylar açısından sınava girme şartlarını öngörülemez hale getirdiği görülmüştür.

Buna göre ,yönetmelikle düzenlenen atama şartlarının Başkanlık tarafından duyurularla her atama döneminde değiştirilmesi sonucunu doğurabilecek bu düzenlemenin hukuka uygun olmadığı görüş ve kanaatiyle iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Düz lise, diğer lisans (iktisat) ve ilahiyat ön lisans mezunu olan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 4/B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin olarak aranan mezuniyet gruplarında;

4-B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L"

4-B Sözleşmeli İmam - Hatip alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L"

4-B Sözleşmeli Müezzin - Kayyım alımına ilişkin "2-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" şartına yer verilmesi nedeniyle, başvuru yapamaması üzerine duyuruda yer alan "İ.H.L." şartının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun ile değişik, "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, vaizlerin en az lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olması gerektiği belirtildikten sonra,

2. fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." "Atama" başlıklı 10. maddesinin son fıkrasında, "Başkanlık kadrolarına yapılacak atama ve nakil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.".

"Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar" başlıklı 12. maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7. fıkralarında, "Vaizler, cami ve mescitler ile diğer mekanlarda her türlü vasıtadan yararlanarak toplumu dinî konularda bilgilendirmek, Başkanlığın hizmet alanlarında irşat, rehberlik, inceleme ve araştırma yapmakla görevlidir. Vaizlik mesleği, adaylık döneminden sonra vaiz, uzman vaiz ve başvaiz kariyer basamaklarına ayrılır.".

"İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürütmek ve dinî konularda toplumu bilgilendirmekle görevlidir. İmam-hatiplik mesleği; adaylık döneminden sonra imam-hatip, uzman imam-hatip ve başimamhatip; müezzin-kayyımlık mesleği ise müezzin-kayyım ve başmüezzin kariyer basamaklarına ayrılır. Adaylık dönemini başarıyla tamamlayanlar mesleğe imam-hatip veya müezzin-kayyım olarak atanır.

İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilebilir.", "Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kurslarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir.

Kur’an kursu öğreticiliği; adaylık döneminden sonra Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi kariyer basamaklarına ayrılır.", "Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen kariyer basamaklarında yükselmede kıdem, eğitim, hizmet, bilimsel, sosyal ve kültürel faaliyetler, sicil puanları ve Başkanlıkça yapılacak sınav sonuçları esas alınır.", "Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüezzin, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticilerinin çalışma,

usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin-kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükümleri öngörülmüş anılan 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun eki 2 sayılı liste ile de Diyanet İşleri Başkanlığı taşra teşkilatında başimam hatip, uzman imam hatip, başmüezzin kadroları ihdas edilmiştir.

Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin Kur'an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 9. maddesinde;

"(1) Kur'an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a)(Değişik:RG-8/2/2014-28907) İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak,

b)(Değişik:RG-8/2/2014-28907) Kur’an kursu öğreticiliği yapmaya mani bir engeli bulunmamak,

c) KPSS'den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir."

İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 11. maddesinde;

"(1) İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) (Değişik:RG-8/2/2014-28907)İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak,

b) (Mülga:RG-8/2/2014-28907)

c)İmam-hatiplik yapmaya mani bir (Değişik ibare:RG-8/2/2014-28907) engeli bulunmamak,

ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir."

Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 13. maddesinde;

"(1) Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) Lise veya dengi okul mezunu olmak,

b) (Değişik:RG-8/2/2014-28907)(1) Müezzin-kayyımlık yapmaya mani bir engeli bulunmamak,

c) Hafız olmak (İmam hatip lisesi mezunları için bu şart aranmaz.),

ç) KPSS'den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu sınav duyurusu ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; kamu hizmetinin yürütülmesinde istihdam edilecek personelin niteliğinin, ihtiyaç bulunan alanlara göre belirlenmesi gerekliliğinin karşılanmasına ve kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin gereklerinden biri olan hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi ilkesinin gerçekleştirilmesi amacıyla Kurumların, asgari niteliklere ilaveten hizmetin gereği bazı ek nitelikler belirleme imkânının bulunduğu;

davalı idareye farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilme yetkisi veren dava konusu düzenlemenin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği; öte yandan, düzenlemede belirlilik ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı gibi kural koyma yetkisinin Başkanlığa devrinin de söz konusu olmadığı,

sadece hizmet ihtiyacının daha nitelikli personelle karşılanması gereğinin bulunduğu görev alanlarında, istihdam edilecek personelin seçiminde asgari şartların üzerinde farklı öğrenim düzeyi, hafızlık ve farklı seviyede yeterlik şartları gibi ek nitelikler belirleyerek bu suretle vatandaşlara daha nitelikli hizmet sunma konusunda Başkanlığa takdir yetkisi tanındığı dikkate alındığında, 4/B sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin-Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin belirleme yapılmasına yönelik dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamıştır.