Danıştay 12. Daire E.2019/3993 K.2023/2556

2- … Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü mezunu olan davacı tarafından, KPSS-2012/2 Tercih Kılavuzunda yer alan 3242827 kodlu Karayolları Genel Müdürlüğü Sivas ili, taşra teşkilatı mühendislik kadrosu için belirlenen 4825 (Ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak) nitelik kodunun iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Lisans Bölümünden 06/06/1997 tarihinde mezun olduğu, ziraat mühendisi unvanını kullanmaya hak kazandığı, 2012 KPSS sınavında başvuru belgesinin mezuniyet alanı ile ilgili kısmına Tarım Ekonomisi Lisans Programı mezunu (3382) olarak belirttiği ve KPSS 3 puan türünden 57,145 puan aldığı, KPSS 2012/2 Tercih kılavuzuna göre ÖSYM Aday Sistemi üzerinden tercihte bulunmak üzere Kılavuzda Tablo 3 yer alan (Lisans mezunlarının tercihleri arasında gösterebileceği kadro ve pozisyonlar tablosundan) belirlemiş olduğu.

4825 (Ziraat Mühendisliği lisans programından mezun olmak) ve 4857 (Tarım ekonomisi lisans programından mezun olmak) nitelik kodu aranan kadrolar için tercihlerini sistem üzerinden yapmaya başladığı, tercihlerini yaptığı, ancak, 7. tercihinde 3242827 kadro kodunu yazdığında ise.

Karayolları Genel Müdürlüğü Sivas ili Taşra Teşkilatı Mühendis kadrosu ibaresi gelmesi gerekirken, sistem tarafından 7. tercihinin kabul edilmediği, ilk 6 tercihinde KPSS sınavına girdiği sırada mezuniyet alanına 5135(Ziraat Mühendisliği) kodu yerine 3383(Tarım Ekonomisi) kodunu yazması kodlama hatası olarak kabul edilmemekte iken 7. tercihte yapılmış bir kodlama hatasının olduğunun ifade edildiği,

şayet, Karayolları Genel Müdürlüğü Sivas ili taşra teşkilatı mühendis kadrosu için belirlenen nitelik kodu, DSİ ve diğer kurumların belirlemiş olduğu şekilde belirlenmiş olsa idi 7. tercihinin kabul edileceği ve haksız bir işlem yapılmayacağı, ÖSYM’nin hatalı olarak yayınladığı bu kılavuzda mezuniyet alanına 3382 kodu yazılırsa 6 tercih, 5135 kodu yazılırsa 7 tercih yapıldığı, bu durumun hukuka ve yasalara aykırı olduğu, Anayasa'nın eşitlik ilkesi gereği eşitler arasında eşit muamele yapılması,

aynı lisans veya birbirine eşdeğer lisans mezunlarına eşit miktarda tercih etme hakkı verilmesi gerektiği, aksi durumun, Anayasanın eşitlik ilkesine ve hukuka aykırı olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğü Sivas ili Taşra teşkilatı Mühendis kadrosu için KPSS 2012/2 Tercih Kılavuzunda nitelik kodu hatalı belirlendiğinden “eşit şartlarda yarışma hakkının” elinden alındığı, Devlet Personel Başkanlığı’nın 12/02/2009 tarihli ve 2706 sayılı görüşü ile 20/01/2009 tarihli görüşünde;

“(…) Bu itibarla, Ziraat Mühendisliği lisans programı, Tarım Ekonomisi alt programından mezun olan adayların, hem “Ziraat Mühendisliği lisans programından mezun olmak” hem de “Tarım Ekonomisi lisans programından mezun olmak” şartı aranılan kadroları tercih edebilmeleri mümkün olduğundan, ilgilinin Devlet memuru olmaya ilişkin genel şartlar ile varsa tercih kılavuzunda yer verilen ve yerleştirildiği kadro için aranılan diğer özel şartlara da sahip olması durumunda atamasının yapılması gerektiği mütalaa edilmektedir. “ ifadesine yer verildiği,

Türkiye’de Ziraat Fakültelerinin lisans programlarının çeşitli dönemlerde birbirine denk veya birbirini kapsar şekilde çeşitli adlar altında adlandırıldığı, bölümde yıllara göre farklı yapılanmalar olduğu, ÖSYM’nin KPSS Kılavuzlarında yapılması gerekenin, Ziraat Fakültelerinden mezun veren bölümlerin üst program ve alt program adları ile birlikte zikredilmesi olduğu; oysa, davalı idare tarafından;

dava konusu kodlarının tamamının açıklamalarına verdiği bilgilerde ülkemizde Ziraat Fakültelerinde çeşitli dönemlerde lisans programlarının birbirine eş veya birbirini kapsar şekilde çeşitli adlar altında adlandırıldığını göz ardı ettiği, KPSS 2012/2 Tercih Kılavuzunda yer alan 3242827 kodlu Karayolları Sivas İli Taşra Teşkilatı Mühendislik kadrosu için belirlenen (Ziraat Mühendisliği lisans programından mezun olmak) nitelik kodunun hukuka ve kanuna uygun olmadığından iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI

Davalı idarelerden … Bakanlığı tarafından; usul yönünden; idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem bulunmadığından davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi ve hasım konumundan çıkarılmaları gerektiği, esas yönünden; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, idarenin yargısal denetiminin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlı olması nedeniyle yerindelik denetimi yapılamayacağı, dolayısıyla idari yargı organlarının idareyi belirli bir yönde işlem veya eylem tesisine zorlayacak biçimde yargı kararı veremeyeceği ileri sürülmektedir.

Davalı idarelerden ...Başkanlığı tarafından.

Usul yönünden; davacının dava konusu nitelik kodunu taşıdığı düşünülse dahi, 2012-KPSS P3 puanının 54,839 olduğu, kadroya yerleştirmesi yapılan kişinin puanının ise 86,64686 olduğu, dolayısıyla davacının bu davayı açmakta menfaatinin bulunmaması nedeniyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu Kılavuzda yer alan koşullar, ilgili kurumun talebi ve Devlet Personel Başkanlığının incelemesi sonucu oluşturulduğundan hasım konumundan çıkartılmaları gerektiği, esas yönünden; davacının yerleştirme işlemlerinin kayıtlarda yer alan bilgiler ve Kılavuz kuralları uyarınca yapıldığı,

bu kapsamda yerleştirme işlemlerinde Kılavuz hükümlerine aykırılık bulunmadığı, nitelik kodlarının hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlar doğrultusunda yapıldığı, bu suretle kurum ve kuruluşların ihtiyaçlarının en iyi şekilde karşılanmasının amaçlandığı, idarenin hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlarda belirleyicilik ve takdir hakkını kullanmasının engellenmemesi gerektiği, aksi durumun yerindelik denetimi anlamına geleceği ileri sürmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü mezunu olan davacı tarafından, KPSS 2012/2 Tercih Kılavuzunda yer alan 3242827 kodlu Karayolları Sivas İli Taşra Teşkilatı Mühendislik kadrosu için belirlenen 4825 (Ziraat Mühendisliği) nitelik kodunun iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk defa kamu hizmeti ve görevlerine atanacakların seçimi ile kamu kurum ve kuruluşlarında özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen mesleklere atanacakların ön elemesi amacıyla yapılacak sınavların genel ilkeleri ile usul ve esaslarını tespit etme amacıyla çıkarılan ve 03.05.2002 gün ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 14/2. maddesinde; adayların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımalarının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 20/1. maddesinde ise; kamu kurum ve kuruluşları tarafından, açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla, yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşları Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına; bunların dışında diğer kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet Personel Başkanlığı'na başvuracağı, YÖK Başkanlığının aldıkları başvuruları;

unvan, sayı, sınıf ve derecesi ile aranan koşullar yönünden inceleyerek görüşlerini bu kuruluşlara ait kadroların tümünü kapsayacak şekilde manyetik ortamda Devlet Personel Başkanlığı'na bildireceği, kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet Personel Başkanlığı tarafından onaylanan, Nitelik-Kod Kılavuzunda belirtilenler dışında ayrıca özel nitelik belirleyemeyeceği belirtilmiş, 22/2. maddesinde de;

kamu kurum ve kuruluşlarının, açıktan atama izni alınmış ve koşulları belirlenmiş (B) Grubu boş kadrolarının sınıf, unvan, derece ve sayısı ile bu kadrolar için aranacak nitelikleri kapsayan bilgiler, Devlet Personel Başkanlığı adına ÖSYM tarafından ilan edileceği kurallarına yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelik esas alınarak ÖSYM tarafından hazırlanan 2012/2 yılı KPSS Tercih Kılavuzunun lisans programlarından mezun olan/olabilecek adaylardan Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı Sivas İli Taşra teşkilatında açılan mühendis kadrosuna yerleştirilmek isteyenlerin tercih yapabilecekleri kadro ve pozisyonlar için aranan nitelikleri ve bu niteliklere ilişkin kodları gösteren listede aranan şart olarak yer alan 4825 kodunun karşısında: ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak açıklamasının yer aldığı, aynı Kılavuzda mezun olunan lisans programına ilişkin kodların yer aldığı Tablo -4/C' de 3382 numaralı kodun karşısında Tarım Ekonomisi, 5135 numaralı kodun karşısında ise Ziraat Mühendisliği açıklamasının yer aldığı görülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, davacının Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü mezunu olduğu, 2012 yılı KPSS sınavına girerek 54, 839 puan aldığı, sınava girerken ve yerleştirme işlemi yapılırken doldurduğu başvuru formlarının mezun olunan/olunacak okul kısmını kılavuzda 3382 Tarım Ekonomisi olarak gösterilen numarayı kodladığı,

davacının tercihlerinden herhangi birine yerleştirilmemesi üzerine davacı tarafından, tercih formunda 7. sırada yer alan Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı Sivas İli Taşra teşkilatında açılan ziraat mühendisi kadrosu için aranan şartları taşıyor olmasına rağmen KPSS ve yerleştirme işlemlerine ilişkin doldurduğu formlarda 5135 kod numaralı ziraat mühendisliği bölümü yerine 3382 tarım ekomisi bölümünü kodladığı gerekçesiyle 3242827 kodlu Karayolları Sivas İli Taşra Teşkilatı Mühendislik kadrosu için yaptığı başvurunun 'mezuniyet programınız,

bu kadro için belirtilen mezuniyet programları arasında yer almamaktadır' ibaresi ekrana gelerek sistem tarafından başvurusunun kabul edilmediği, 4825 nitelik kodunun yanında 4857 nitelik kodunun veya Tarım Ekonomisi ibaresinin kullanılması gerektiğinden bahisle sözkonusu 4825 nitelik kodunun iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

KPSS-2012/2 Kamu Personeli Tercih Kılavuzu "Mezun Olunan Lisans Programları" başlıklı Tablo 4/C de hem 3382 kodlu Tarım Ekonomisi Bölümüne hem de 5135 kodlu Ziraat Mühendisliği Bölümüne yer verilmiş, adayların tercih yapabilecekleri kadro ve pozisyonlar için aranan nitelikleri ve bu niteliklere ilişkin kodları gösteren listede ise; bazı kadrolar için "ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak" şartına, bazı kadrolar için ise, "Hayvansal Üretim", "Tarım Ekonomisi", gibi ziraat mühendisliğinin alt programlarından mezun olmak şartlarına yer verilmiştir.

Ziraat Mühendisliği üst bir ünvan olup, "Hayvansal Üretim", "Tarım Ekonomisi", "Toprak Bilimi ve Bitki Besleme" gibi alanlardan mezun olanların tamamının ziraat mühendisi ünvanını kazandıkları açık olduğundan, alan şartı olmaksızın sadece "ziraat mühendisi" ünvanının arandığı kadrolar için öğrenim şartı belirlenirken; ziraat mühendisliğinin tüm alt alanlarından mezun olanların da tercih yapabileceği şekilde bir düzenleme yapılması gerekirken adayların üniversite diploması ile kazandıkları ünvanların kullanılmasının, Tercih Kılavuzu ile engellendiği,

aslında her iki şartı da taşıyan ve her üç kadroyu da tercih edebilecek durumda bulunan adayların yanıltıldığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu Kılavuzda yer alan düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 16/05/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ile davalı … Bakanlığı vekili Av. … ve davalı … Başkanlığı vekili Av. …'ın geldiği, Danıştay Savcısı …’ in hazır olduğu görülerek duruşmaya başlanıldı. Taraflara usulüne uygun söz verilip dinlenildi ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındı. Taraflara son kez söz verildikten sonra duruşmaya son verildi.

Davalı idarelerden … Bakanlığının idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem bulunmadığından davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi ve hasım konumundan çıkarılmaları gerektiği itirazı ile … Başkanlığının dava ehliyet itirazı yerinde görülmedi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi bölümünden 1997 yılında mezun olan davacı, 2012 yılında gerçeleştirilen KPSS sınavına ilişkin başvuru formunda mezun olunan okul kısmını Kılavuzda 3382 kodla belirtilen “Tarım Ekonomisi" lisans programı olarak kodlayarak sınava katılmış, sınav sonucunda P3 puan türünden 54,839 puan almış ve yerleştirme başvurusunda 4825 kodlu ziraat mühendisi lisans programı mezunu olmak ve 4857 kodlu tarım ekonomisi lisans programı mezunu olmak kodlarının arandığı kadrolar için tercihte bulunmuştur.

Bu kapsamda yaptığı 6 tercih sistem tarafından kabul edilen davacı, 7. tercihinde Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı Sivas ili taşra teşkilatı bünyesinde açılan ziraat mühendisi kadrosu için tercihte bulunmak istemiş, ancak anılan kadro için 4825 sayılı nitelik kodu (ziraat mühendisi lisans programı mezunu olmak) şartının aranması nedeniyle mezuniyet programının bu kadro için belirtilen mezuniyet programları arasında yer almadığı gerekçesiyle söz konusu tercihi sistem tarafından reddedilmiştir.

Devam eden süreçte, davacının yerleştirme işlemleri sonucunda herhangi bir kuruma yerleşememesi üzerine, Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı Sivas ili taşra teşkilatı bünyesinde açılan ziraat mühendisi kadrosu için 4825 nitelik kodunun yanında 4857 nitelik kodunun veya tarım ekonomisi ibaresinin kullanılması gerektiğinden bahisle 4825 (Ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak) nitelik kodunun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci fıkrasında, idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin; yerindelik denetimi yapamayacağı, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri kurala bağlanmıştır.

Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik'in "Kabul için ön şart" başlıklı 14. maddesinin ikinci fıkrasında. "Adayların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımaları zorunludur.". "Atama yapılacak kadroların belirlenmesi" başlıklı 20. maddesinde.

"Kamu kurum ve kuruluşları tarafından, açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için ilgili mevzuatı uyarınca yetkili makamlardan izin alındıktan sonra, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla; yüksek öğretim kurumları ile yüksek öğretim üst kuruluşları, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına; bunların dışında kalan diğer kamu kurum ve kuruluşları DPB’ye başvurur.

YÖK Başkanlığı aldıkları başvuruları; unvan, sayı, sınıf ve derecesi ile aranan koşullar yönünden inceleyerek görüşlerini, bu kuruluşlara ait kadroların tümünü kapsayacak şekilde manyetik ortamda DPB’ye bildirir.". "Tercihlerin alınması" başlıklı 22. maddesinin ikinci fıkrasında.

"Kamu kurum ve kuruluşlarının, usulüne uygun olarak açıktan atama izni alınmış ve koşulları belirlenmiş (B) grubu boş kadrolarının sınıf, unvan, derece ve sayısı ile bu kadrolar için aranacak nitelikleri kapsayan bilgiler, DPB adına ÖSYM tarafından ilan edilir.". "Yerleştirme" başlıklı 23. maddesinde. "Adaylar, Beşinci Bölümde yer alan hükümler saklı kalmak üzere, ÖSYM tarafından (B) grubu kadrolara.

KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutulmak suretiyle yerleştirilir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemelerde öngörüldüğü üzere; ÖSYM tarafından, sınava giren adayların sınav sonuçlarının açıklanmasından sonra yerleştirme ve atama yapılacak kadroların sayısı, şartları, bu şartlara ilişkin kod numaralarının karışıklığa yer vermeyecek şekilde düzenlenerek tercih kılavuzu adı altında yayımlanması ve ilan edilmesi gerekmektedir.

Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik esas alınarak ÖSYM tarafından hazırlanan 2012/2 yılı KPSS Tercih Kılavuzunda "Mezun Olunan/Olunacak Lisans Programları" başlıklı Tablo 4/C de hem 3382 kodlu "Tarım Ekonomisi" bölümüne hem de 5135 kodlu "Ziraat Mühendisliği" bölümüne yer verilmiş, adayların tercih yapabilecekleri kadro ve pozisyonlar için aranan nitelikler ve bu niteliklere ilişkin kodları gösteren listede ise; bazı kadrolar için "ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak" şartına, bazı kadrolar için ise, "Hayvansal Üretim", "Tarım Ekonomisi" gibi ziraat mühendisliğinin alt programlarından mezun olmak şartlarına yer verilmiştir.

Bu kapsamda, 2012/2 yılı KPSS Tercih Kılavuzunun lisans programlarından mezun olan/olabilecek adaylardan Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı Sivas ili taşra teşkilatında açılan mühendis kadrosuna yerleştirilmek isteyenler için aranan nitelikleri ve bu niteliklere ilişkin kodları gösteren listede, aranılan şart olarak 4825 sayılı nitelik kodunun ve söz konusu kodun karşısında da ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak açıklamasının yer aldığı görülmüştür.

Buna göre, çeşitli alanlarda uzmanlaşmanın olduğu ziraat mühendisliği üst bir unvan olup, "Tarım Ekonomisi" programından mezun olanların ziraat mühendisi unvanını kazandıkları açık olmakla birlikte, idarelerin kadro ve pozisyonlar için aranan nitelikleri ve bu niteliklere ilişkin kodları belirlemekte takdir yetkisinin olduğu, bu kapsamda Karayolları Genel Müdürlüğünce Sivas ili taşra teşkilatı bünyesinde açılan mühendis kadrosu için, kurumun ihtiyacı ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması kapsamında sadece 4825 kodlu Ziraat Mühendisliği Lisans Programından mezun olmak şartının arandığı,

idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına yönelik somut bir tespitin de bulunmadığı anlaşıldığından, Karayolları Genel Müdürlüğünce Sivas ili taşra teşkilatı bünyesinde açılan mühendis kadrosu için, 4825 (Ziraat mühendisliği lisans programından mezun olmak) nitelik kodunun belirlenmesinde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.