Danıştay 12. Daire E.2020/2511 K.2024/763

Davanın konusu

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği lisans programından mezun olan davacı tarafından, Talim ve Terbiye Kurulu'nun 20/02/2014 tarih ve 9 sayılı kararının eki çizelgenin 16. bölümünün 2. kısmında yer alan "İlahiyat Fakültesi, İlahiyat Bilimleri Fakültesi, Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi, Dini İlimler Fakültesi, İslami İlimler Fakültesi mezunlarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine atanabileceklerine" ilişkin düzenlemenin iptali ile atanmamaktan kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi istenilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği alanı için Din kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği ile İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinden mezuniyetin arandığı, Talim Terbiye Kurulunun anılan kararına göre bu bölümlere ek olarak pedagojik formasyon almak şartıyla “İlahiyat Fakültesi, İlahiyat Bilimler Fakültesi, Uluslararası İslam ve Din Bilimleri, Dini İlimler Fakültesi, İslami İlimler Fakültelerinin” de eklendiği, kararının 7. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan alanlar için ihtiyacın karşılanamaması durumunda diğer alanlardan atama yapılabileceğinin düzenlendiği,

anılan maddede Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi alanının yer almadığı gibi hali hazırda binlerce mezunu bulunan alan için ihtiyacın karşılanamaması durumunun söz konusu olmadığı, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 45. maddesinde öğretmenlerin, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından seçileceğinin düzenlendiği, dolayısıyla diğer alanlardan mezun olan kişilerin 4 aylık bir formasyon eğitimi ile öğretmen olarak atanmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Talim Terbiye Kurulu kararı uyarınca pedagojik formasyon belgesine sahip olmak şartını taşıyan diğer bölüm mezunlarının da başvuru yapabileceği, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenliği bölümüne öncelikli olarak atanacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla yeterli puanı alamayan davacının atanamamasında ve dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Talim ve Terbiye Kurulu'nun 9. sayılı kararı ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine pedagojik formasyon alınması şartıyla diğer bölüm mezunları da atanabilecek ise de; anılan bölümün ilgili Kurul kararının 7. maddesinin ikinci fıkrasında sınırlı olarak sayılan bölümler arasında yer almaması nedeniyle, diğer bölüm mezunlarının doğrudan davacının özel ihtisas alanına başvuru yapabilmesine ilişkin dava konusu düzenlemede ve buna dayalı olarak tesis edilen atanmama işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; … Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Bölümü mezunu olan davacı tarafından, Talim ve Terbiye Kurulu'nun 20.02.2014 tarihli ve 9 sayılı Kararının eki çizelgenin; 16. bölümünün 2. kısmında yer alan "İlahiyat Fakültesi, İlahiyat Bilimleri Fakültesi, Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi, Dini İlimler Fakültesi, İslami İlimler Fakültesi" mezunlarının, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine atanabileceklerine ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu'nun 20.02.2014 tarihli ve 9 sayılı Kararının ''Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının Atamalarda Dikkat Edilecek Hususlar Başlıklı'' 7. maddesinin 2. fıkrasında,"Türkçe, Sosyal Bilgiler, İlköğretim Matematik, Fen Bilimleri/Fen ve Teknoloji alan öğretmenliklerine kaynak teşkil eden programlardan mezun olanlarla, ihtiyacın karşılanamaması durumunda Türkçe alanına Türk Dili ve Edebiyatı; Sosyal Bilgiler alanına Tarih ve Coğrafya; İlköğretim Matematik alanına Matematik; Fen Bilimleri/Fen ve Teknoloji alanına Fizik, Kimya ve Biyoloji alan öğretmenliklerine kaynak teşkil eden programlardan da mezun olanların ataması yapılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinde, öğretmenliğin, Devletin, eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olduğu tanımlamasına yer verilmiş, öğretmenlik mesleğine hazırlığın genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanacağı kurala bağlanmış, aynı Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrasında, öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak niteliklerin Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunacağı; dördüncü fıkrasında ise hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine hangi seviye ve alanda öğretim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceğinin Yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.

Boş bulunan kadrolara uygun kişileri atamak ve bu konuda gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda idareye kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere takdir yetkisi tanınmış olmakla birlikte; idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de izahtan varestedir. Zira, takdir yetkisi ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü demek olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

Talim ve Terbiye Kurulu kararı ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği bölümü mezunlarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine atanmalarının engellenmediği, adı geçen dersleri pedagojik formasyon alınması şartıyla diğer bölüm mezunlarının da verebilmesinin sağlanmasına yönelik düzenleme yapıldığı anlaşılmış ise de davacının mezun olduğu bölümün ilgili Talim Terbiye Kurulu'nun 7/2 maddesinde sınırlı olarak sayılan bölümler arasında yer almaması nedeniyle diğer bölüm mezunlarının doğrudan davacının özel ihtisas alanına başvurabildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; öğretmenliğin, Devletin, eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olduğu dikkate alındığında; Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine öncelikle Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği bölümü mezunlarının atanması gerekirken, bu fakülte mezunlarının öncelikli atama hakkı konusunda düzenleme yapılmayarak diğer bölüm mezunları ile birlikte değerlendirilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Dairemizin 10/12/2018 tarih ve E:2018/2173, K:2018/6190 sayılı davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararına karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2019 tarih ve E:2019/940, K:2019/5889 sayılı kararıyla; temyiz isteminin kabulü ile Dairemiz kararının bozulması üzerine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

… Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Bölümü mezunu olan ve 08/05/2018 tarihinde sözleşmeli öğretmenlik ilk ataması için yapılan mülakatta başarısız olan davacı tarafından, Talim ve Terbiye Kurulu'nun 20/02/2014 tarih ve 9 sayılı kararının eki çizelgenin 16. bölümünün 2. kısmında yer alan "İlahiyat Fakültesi, İlahiyat Bilimleri Fakültesi, Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi, Dini İlimler Fakültesi, İslami İlimler Fakültesi mezunlarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliğine atanabileceklerine" ilişkin düzenlemenin iptali ile atanmamaktan kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesinin 6. fıkrasında, "Talim ve Terbiye Kurulu evrensel değer ve standartları gözönünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdaki görevleri yerine getirir: a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulama kararlarını Bakan onayına sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları,

yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak. ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri tarafından oluşturulacak politika ve stratejilerin belirlenmesinde işbirliği yapmak. d) Millî Eğitim Şûrasının sekreterya hizmetlerini yürütmek." hükmü öngörülmüştür.

Anılan Kanun maddesine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Başkanlığın Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organı olan Başkanlık, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen görevlerle birlikte aşağıdaki görevleri yapar:

a) Millî eğitimin genel amaç ve temel ilkeleri ile evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı olarak eğitim sistemini geliştirme çalışmalarını yürütmek,

b) Eğitim ve öğretim programlarının millî, bilimsel, toplumsal ve evrensel değer ve standartlara; kalite, erişim, verimlilik, etkililik, fırsat eşitliği ilkelerine uygunluğunu sağlayacak politika ve stratejiler geliştirmek için çalışmalar yapmak,

c) Gerektiğinde eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarının hazırlanmasında yükseköğretim kurumları, sivil toplum örgütleri ile diğer kamu ve özel kurum ve kuruluşlarıyla işbirliği yapmak,

ç) Rehberlik ve denetim birimlerinin raporları ile izleme ve değerlendirme raporlarını, eğitim sistemi ile eğitim ve öğretim programları, ders kitapları ve öğretim materyallerinin amaçlanan hedefe ulaşıp ulaşmadığını belirlemek üzere değerlendirmek,

d) Yurt içi ve yurt dışı eğitim hareketlerini, ulusal ve uluslararası gelişmeler ve projeksiyonlar çerçevesinde izlemek ve değerlendirmek,

e) Eğitim sistemi, eğitim ve öğretim plan ve programları, ders kitapları ve eğitim araç-gereçleriyle ilgili araştırma yapmak veya yaptırmak,

f) Eğitim ve öğretimle ilgili özel ihtisas gerektiren alanlarda üniversiteler ile diğer bilim ve meslek kuruluşlarının katılımını da sağlayacak şekilde araştırma, inceleme ve geliştirme faaliyetlerinde bulunmak üzere ihtisas komisyonları kurmak,

g) Başkanlığın görev alanı ile ilgili mevzuatı hazırlamak, ilgili birimlerin de görüşünü alarak onaya sunmak,

ğ) Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun olacakları yüksek öğretim programlarının belirlenmesi ile ilgili çalışmalar yapmak ve onaya sunmak,

h) Millî eğitimin içeriği ile ilgili olarak yıllık programlar ve bu programların icra planlarında yer alması gerekli görülen teklifleri Bakanlığın ilgili birimlerine göndermek,

ı) Eğitim ve öğretimdeki gelişmeleri ve yenilikleri araştırarak gerekli gördüğü konuların Millî Eğitim Şûrası gündemine alınmasını sağlamak,

i) Okuma kültürünün gelişmesine yönelik ilgili birimlerle işbirliği yaparak politika ve

stratejiler belirlemek ve uygulama ilkelerini oluşturmak,

j) Okul ve kurumlarda kütüphane açma, geliştirme ve zenginleştirmenin ilke ve standartlarını belirlemek,

k) Kütüphanelerden öğretmen, öğrenci, veli ve vatandaşların faydalanması için stratejiler geliştirmek." düzenlemesine yer verilmiştir.

16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 24. maddesinde de, hangi okul mezunlarının, hangi derece ve türdeki okul ve kurumlarda hangi dersleri alanları içinde okutabileceklerinin Talim ve Terbiye Kurulunca belirleneceği hususu açıklanmış, bu kapsamda Kurul'un 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı kararı ile "Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları" tespit edilmiş, kararın eki çizelgenin 16. sırasında bulunan "Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi" atama alanına "1.

İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, 2. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, 3. İlahiyat Fakültesi, 4. İlahiyat Bilimleri Fakültesi, 5. Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi, 6. Dinî İlimler Fakültesi, 7. İslami İlimler Fakültesi" mezunlarının atanabileceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Talim Terbiye Kurulu'nun 20/12/2014 tarih ve 9 sayılı Kararı eki çizelgenin 16. sırasında yer alan Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi atama alanına kaynak teşkil eden bölümler arasında; 1. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, 2. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği bölümü mezunlarından sonra, diğer bölümler olarak sıralanan ve dava konusu edilen 3. İlahiyat Fakültesi, 4. İlahiyat Bilimleri Fakültesi, 5. Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi, 6. Dinî İlimler Fakültesi, 7. İslami İlimler Fakültesi bölümleri mezunlarının atanmasına yönelik düzenlemenin iptali istemi yönünden incelendiğinde,

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Talim ve Terbiye Kurulu'na öğretmenlik alanları, atama ve ders okutma esaslarını düzenleme ve değişiklik yapma konusunda takdir yetkisi verildiği, bu yetki kapsamında alınan 20/02/2014 tarih ve 9 sayılı karar içeriği değişikliğin, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğu yolunda somut iddia ve tespitin ortaya konulamadığı görüldüğünden dava konusu düzenlemede hukuka ve üst hukuk normlarına aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Bölümü mezunu olan davacının, 2018 Temmuz Sözleşmeli İlk Atama döneminde, 08/05/2018 tarihinde girdiği mülakat sonucu 71 puan alarak başarılı olduğu, ancak tercihte bulunduğu yer için yeterli puanı alamaması nedeniyle yerleşemediği görüldüğünden, davacının atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmamıştır.