Danıştay 12. Daire E.2020/2941 K.2023/6877

Dava konusu istem: ... Üs Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının; sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 13/08/2018 tarihli işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

Hava Kuvvetleri Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacı hakkında yapılan güvenlik ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerden Emniyet Genel Müdürlüğünün ... tarihli yazısı ekindeki belgelerde, "kendisinin 2016 yılında FETÖ/PDY terör örgütü ile müzahir evlerde kaldığı yönünde istihbari bilgi bulunduğu, kardeşi P.Y.'nin 672 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden ihraç edildiği ve 2014 yılından sonra Bank Asya'da hesap açanlar arasında bulunduğu" bilgisinin yer aldığı; elde edilen bu bilgilerin usulüne uygun oluşturulmuş Değerlendirme Komisyonunca değerlendirildiği,

davacının 2018 yılında süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı yönünde karar alındığı ve 13/08/2018 tarihli dava konusu işlemle de sözleşmenin yenilenmediğinin anlaşıldığı; bu durumda, davacının yaptığı görevin önem ve özelliği ile ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, sözleşme süresinin bitiminden sonra sözleşmenin yenilenmesi hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu hususu dikkate alındığında;

davalı idare tarafından yapılan değerlendirme sonucu, davacının süresi sona eren sözleşmesinin yenilenmemesine yönelik tesis edilen işlemde, idarenin takdir yetkisini soyut nedenlerle ve keyfi olarak kullandığına ilişkin bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Eşi, kardeşi veya diğer yakınları kamu görevinden ihraç edildiği halde Devlet kademelerinde görevlerine devam etmekte olan birçok kişinin bulunduğu; akrabalarının durumlarının, sözleşmenin yenilenmemesi işlemine gerekçe gösterilmesinin suç ve cezaların şahsiliği ilkesi ile masumiyet karinesine aykırılık teşkil ettiği; kız kardeşinin OHAL Komisyonunun 13/01/2020 tarihli kararıyla görevine iade edildiği, somut bilgi ve belgeye dayanmaksızın sözleşmesinin yenilenmediği, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... Üs Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapmaktadır.

Emniyet Genel Müdürlüğünün 20/04/2018 tarihli yazısı ekindeki belgelerde, "kendisinin 2016 yılında mahallinden yapılan çalışmalarda FETÖ/PDY’ye müzahir evlerde kaldığı şeklinde iddialarda bulunulduğu (bilginin teyidi ve güncel olarak geçerli olup olmadığı konusunda tespit yapılamadığı) şeklinde istihbari mahiyette bilgiler elde edildiği;

kardeşi P.Y.'nin 672 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden ihraç edildiği ve 2014 yılından sonra Bank Asya'da hesap açanlar arasında bulunduğu" bilgisi yer aldığından bahisle, Sözleşmeli Subay ve Astsubay Değerlendirme Komisyonunca davacının 2018 yılında süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı yönünde karar alınması ve 13/08/2018 tarihli dava konusu işlemle de sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

Öte yandan, UYAP sisteminden yapılan sorgulamada, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı davada, … Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla beraatine karar verildiği ve bu kararın istinaf edilmeksizin 14/07/2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Ayrıca, davacının kız kardeşi P.Y., 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmış ise de; Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun … tarih ve … sayılı "kabul" kararıyla görevine iade edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un "Kaynak" başlıklı 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli astsubaylık için genel olarak aşağıdaki nitelikler aranır: ...f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak..." kuralı. "Sözleşme süreleri" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli astsubay adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar.

Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler astsubay çavuş rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri; üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir.

Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir...." kuralı; üçüncü fıkrasında, "Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır" kuralı; 'Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi' başlıklı 12. maddesinin ikinci fıkrasında, "Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer." kuralı yer almıştır.

27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin "Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder.

Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. Sözleşmesi yenilenecek personel.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.

Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında istihdam edilen personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin de sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Uyuşmazlık konusu olayda, 4678 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacı ile davalı idare arasında imzalanan ve 2018 yılında sona erecek hizmet sözleşmesinin, davacının kendisi ve kız kardeşi hakkında elde edilen istihbari bilgilere istinaden davalı idare tarafından yenilenmemesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işleme dayanak alınan istihbari bilgi notunda, davacının "kendisinin 2016 yılında mahallinden yapılan çalışmalarda FETÖ/PDY’ye müzahir evlerde kaldığı şeklinde iddialarda bulunulduğu (bilginin teyidi ve güncel olarak geçerli olup olmadığı konusunda tespit yapılamadığı) şeklinde istihbari mahiyette bilgiler elde edildiği" belirtilmiş ise de; iddia niteliğindeki bu istihbari bilginin teyit edilemediğinin ve güncel olarak geçerli olup olmadığı konusunda tespit yapılamadığının aynı istihbarat notunda açıkça ifade edildiği; davacıya isnat edilen bu fiillerin iddia boyutunda kaldığı, somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği;

davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı davada da beraatine karar verildiği dikkate alındığında; istihbari bilgi notunda davacının kendisine ilişkin bilgilerin hukuken geçerli ve itibar edilebilir nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, söz konusu istihbari bilgi notunda, davacının kız kardeşi "P.Y.'nin 672 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden ihraç edildiği ve 2014 yılından sonra Bank Asya'da hesap açanlar arasında bulunduğu" belirtilmiş ise de; Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı "kabul" kararı ile görevine iade edildiği dikkate alındığında, davacının kız kardeşine ilişkin istihbari bilgi notundaki bilgilerin de hukuken geçersiz kaldığı açıktır.

Bu durumda; sözleşmenin yenilenmemesine dayanak alınan istihbari bilgi notunda, davacının kendisi ile kardeşi hakkında yer alan tespitlerin; hukuken geçerli ve itibar edilebilir mahiyette olmadığı, başka somut bilgi ve belgelerle desteklenmeksizin tek başına sözleşme yenilenmemesi işlemine dayanak alınamayacağı; bir başka ifadeyle, davacının hizmet sözleşmesinin yenilenmemesinin haklı ve hukuken kabul edilebilir geçerli bir nedene dayanmadığı.

4678 sayılı Kanun'la sözleşme yenileme hususunda, idareye tanınan takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.