Danıştay 12. Daire E.2020/3321 K.2023/5373

Dava konusu istem: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığında uzman yardımcısı olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) ve (l) alt bentleri ile anılan maddenin dördüncü fıkrası uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … karar sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının, Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen TİB soruşturması kapsamında iddianamede adının yer alması nedeniyle … tarih ve … sayılı olur ile yürütülen disiplin soruşturmasına dahil edildiği, … tarih ve … sayılı olur ile de 15/07/2016 tarihli FETÖ/PDY darbe girişimi ile ilgili gelişmeler kapsamında yapılan disiplin soruşturması neticesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırıldığı,

disiplin soruşturmasına konu fiilin örgüt faaliyeti kapsamında süreklilik gösteren fiil niteliğinde olduğu göz önüne alındığında soruşturma ve ceza zamanaşımı sürelerinin aşılmadığı, soruşturma sonucunda davacının savunması alınarak işlem tesis edildiği, davacı hakkında Telekomünikasyon İletişim Başkanlığında yapılanan yasa dışı FETÖ/PDY terör örgütü ile eylem ve fikir birliği içerisinde hareket etme ve FETÖ/PDY üyeliği kapsamında açılan davada.

Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının delil yetersizliğinden beraatine karar verilmiş ise de; cezai ve idari soruşturmaların birbirinden bağımsız olması nedeniyle beraat kararının disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği, davacının 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığının görülmesi karşısında, davacı hakkında 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin dördüncü fıkrasına yapılan atıfla anılan maddenin (E) bendinin (a) alt bendinde yer alan;

"ideolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak" ve (l) alt bendine yer alan.

"Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak" hali kapsamında değerlendirilebilecek eyleminin bulunduğu sonucuna varıldığından, bu eylemine karşılık gelen disiplin cezasının uygulanmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu işleme dayanak alınan Kanun maddelerinden 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (l) alt bendinin, 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 75. maddesi ile Kanun'a eklendiği,

bu haliyle, hukukun genel ilkelerinden ve en temel ceza hukuku güvencelerinden biri olan suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi ilkesi gereği, davacının, dava konusu fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olmayan, ancak işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan ve dava konusu işleme dayanak alınan bu maddeye istinaden cezalandırılamayacağı, ancak;

davacının aynı eylem nedeniyle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca da cezalandırıldığı görüldüğünden, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği belirtilerek, istinaf başvurusunun belirtilen açıklama ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile beraat ettiği, disiplin soruşturmasının adil ve tarafsız olmadığı, disiplin cezasının KHK ile kamu görevinden çıkarılması nedeniyle verildiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı hakkında verilen beraat kararının ilk derece mahkemesince değerlendirildiği, davacının KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, savunma hakkının kısıtlanmadığı, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca İdare Mahkemesi tarafından adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesine rağmen, davacı tarafından temyiz aşamasında yeniden adli yardım talebinde bulunulmuş ise de, aynı Kanunun 335. maddesinin üçüncü fıkrasında, adli yardımın, hükmün kesinleşmesine kadar devam edeceği belirtildiğinden, davacının temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında, Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … sayılı yazısına atıfla, TİB kadrolarında bulunan ve Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen … sayılı soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla gözaltına alınarak tutuklanmaları istemiyle mahkemeye sevk edilen bazı kurum personeli hakkında … tarihli ve … sayılı makam oluru ile soruşturma açılması uygun görülmüş, Başkanlık makamının … tarih ve … sayılı oluru ile de, … sayılı iddianamede adı geçen personelin yanında, davacı dahil,

hakkında dava açılan bir kısım personelin de … tarih ve … sayılı makam oluru kapsamında yürütülen soruşturmaya dahil edilmesine karar verilmiş, konuyla ilgili düzenlenen 24/06/2016 tarihli soruşturma raporunda; savcılık iddianamesi,

TİB kurumsal görüşü, iddianameye giren bilirkişi raporları ile tanık ifadeleri, kurum tarafından yapılan soruşturma raporlarında kişilerin sabit olan eylemleri, eylemlerinin içeriği, gerçekleşme biçimi, yeri ve zamanı itibarıyla kişilerin birlikte ve örgütlü bir şekilde hareket ettiği, ''TİB'de yapılanan yasadışı örgüt ile fikir ve eylem birliği içerisinde oldukları'', yasadışı örgüt menfaatleri doğrultusunda hareket ettikleri, eylemlerinin milli güvenliği ve kamu düzenini ihlal ettiği ve böylece ''ideolojik veya siyasi amaçlarla kurum içinde örgütlenmek, kurum huzur, sükun ve çalışma düzenini bozmak,

toplu olarak kamu hizmetlerinin yürütülmesini engellemek veya bunları tahrik ve teşvik etmek'' eylemi ile nitelik ve ağırlığı itibarıyla benzer eylemlerde bulundukları kanaatinin hasıl olduğundan bahisle bir kısım kurum personelinin Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş, davacı yönünden ise ceza teklif edilmemiş ancak 15/07/2016 FETÖ darbe girişimi ile ilgili gelişmeler kapsamında yeni maddi vakalar bulunduğundan dolayı, bu kişilerin durumunun soruşturulması gerekliliği yönünden yeniden değerlendirme yapılması gerektiği, Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararında belirtilmiş,

davacının da aralarında bulunduğu bir kısım kamu görevlilerinin 15/07/2015 tarihli darbe girişimi kapsamında yeni maddi vakıalar bulunması nedeniyle, durumunun yeniden soruşturulmasına karar verilmesi üzerine … tarih ve … sayılı olur ile başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen 27/03/2017 tarihli soruşturma raporunda iddianamede yer alan suçlar ile 670 ve 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerde yapılan tespitlerin örtüştüğü belirtilerek,

657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) ve (l) alt bendi ve dördüncü fıkrası uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklif edilmiş ve davacının, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … karar sayılı işlemi ile Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Kanun'un 129. maddesinde, ''Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler.

Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.". 130. maddesinde ise, "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.

Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 129. maddesinin ikinci fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Anılan Anayasa hükmünün gerekçesinde, "yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnad olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır" ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının içeriği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesinde diğer cezalar bakımından memura sadece 7 günden az olmamak üzere savunma hakkı tanınmışken memuriyetten çıkarma cezası açısından 129. maddeyle, soruşturma ile ilgili evrakın incelenmesinden veya vekili vasıtasıyla sözlü savunma yapılmasına kadar, 130. maddeden farklı olarak geniş bir savunma hakkı tanınmış bulunmaktadır. Yasa koyucu ilgili açısından en ağır sonuçları doğuran Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verilmesinde, bu şekilde bir savunma hakkının tanınmasını memur statüsü açısından önemli bir güvence olarak öngörmüştür.

Anayasa hükmü ve 657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devlet memurunun veya diğer kamu görevlilerinin görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; Yüksek Disiplin Kurulunca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilen ilgiliye 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak son savunma hakkı tanınması gerektiği açık olup, uyuşmazlık konusu olayda, hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen davacı hakkında 657 sayılı Kanun'un 129. maddesine göre son savunması alınmadan tesis edildiği görülen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, bu hususu göz ardı etmek suretiyle işin esasına girilerek verilen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.