Danıştay 12. Daire E.2020/3421 K.2024/635

Davanın konusu

17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği” Ek-1’de yer alan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Cetvelinde II-Taşra Teşkilatı / A-Bölge Müdürlüğü / 1. Gümrük ve Dış Ticaret Müdürlükleri kısmında "Şube Müdürlüğünde Görevli Avukat" unvanı karşısında disiplin amiri olarak yer verilen "Şube Müdürü (Hukuk Hizmetlerinden Sorumlu)" ibaresinin ve üst disiplin amiri olarak yer verilen "Bölge Müdür Yardımcısı" ibaresinin öncelikle yürütülmesinin durdurulması ve iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı Büro Memurları Sendikası tarafından, anılan Yönetmeliğin dava konusu düzenlemede avukatın, disiplin amiri olarak belirtilen şube müdürüne (hukuk hizmetlerinden sorumlu) ilişkin kısmı ile ilgili olarak.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırılarak, 18/02/2019 tarihli Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin yürürlüğe konulduğu; bu Yönerge ile hukuk hizmetleri şube müdürlüğü kurulmadan önce, taşrada “avukat” unvanlı personelin, muhakemat yönünden Hukuk Grup Başkanlığına bağlı olarak çalıştığı ve disiplin amirlerininin ise sırasıyla bölge müdür yardımcısı ve bölge müdürü olduğu; dava konusu ibareyle, disiplin amirlerinin şube müdürü ve bölge müdür yardımcısına indirgendiği;

taşra teşkilatındaki bu yapılanmanın merkez teşkilatındaki yapılanmayla uyumlu olmadığı, kazanılmış hakkı ortadan kaldırdığı.

Danıştay İkinci Dairesinin E:2013/6705 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin olarak verilen kararda, Milli Eğitim Bakanlığı taşra teşkilatında kurulan hukuk birimlerinde görevlendirilen avukatların, yürüttükleri hukuk hizmetiyle ilgili yazışma ve imza yetkileri bakımından, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de yer alan “kamu idarelerindeki en üst yönetici” tanımına uygun düşmeyen şube müdürlüklerine bağlanması nedeniyle taşra teşkilatındaki bu yapılanmanın merkez teşkilatındaki yapılanmayla uyumlu olmadığının belirtildiği;

merkez teşkilatındaki hukuk hizmetleri genel müdürlüğü, en üst yönetici olan bakan yardımcısına karşı sorumlu iken, taşra teşkilatındaki avukatın disiplin amirinin hukuk hizmetleri şube müdürü olamayacağı, taşra teşkilatındaki en üst amir olan bölge müdürüne bağlı olması gerektiği ileri sürülmektedir.

Avukatın üst disiplin amirinin bölge müdür yardımcısı olmasına ilişkin düzenleme yönünden ise.

Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin “Avukatın görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 46. maddesinin altıncı fıkrasında, avukatın muhakemat hizmetleri yönünden koordinatör avukata ve/veya hukuk hizmetleri şube müdürlüğü şube müdürüne, idari yönden gümrük müdürü ve bölge müdürüne karşı sorumlu olduğu düzenlendiği halde, üst disiplin amirinin alt pozisyondaki bölge müdür yardımcısı olarak düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu; kaldı ki, bölge müdür yardımcısı ile ortak bir çalışma alanının da bulunmadığı.

Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilat Bölge Müdürlüklerinde yer alan kamu avukatlarının, unvan ayrımına, temsil ve imza yetkisine dikkat edilmeksizin, alt seviyede yer alan memur unvanı ile aynı seviyede gösterilmesinin hakkaniyet ve eşitlik ilkesine açıkça aykırılık teşkil ettiği; ayrıca birçok bakanlıkta avukatın disiplin amiri ve üst disiplin amirinin, davalı idarenin aksine, hiyerarşik yapı ve hizmet gereklerine uygun olarak düzenlendiği; örneğin, Kültür ve Turizm Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinde;

taşra teşkilatındaki avukat unvanlı personelin disiplin amirinin İl Kültür ve Turizm Müdürü, üst disiplin amirinin ise Vali olarak belirlendiği; keza, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nde de benzer düzenlemelerin mevcut olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığının ilga edilerek Ticaret Bakanlığının kurulduğu. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 509. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde, taşra teşkilatı bölge kuruluşlarında bölge müdürlüğü, şube müdürlüğü veya başmühendislik ile şeflik veya mühendislik şeklindeki hiyararşik düzenin öngörüldüğü.

26/02/2020 tarih ve 52703313 sayılı Bakanlık makam onayı ile yürürlüğe konulan Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge'nin 21. maddesinde, gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri bünyesinde kurulan hukuk hizmetleri şube müdürlüklerinin görevlerine yer verildiği, bu bölgelere bağlı gümrük müdürlüklerinde ise hukuk bürolarınca anılan görevlerin yerine getirileceği ve anılan şube müdürlükleri ile hukuk bürolarının görev ve yetki alanlarının Yönergeye ekli Ek-4’te belirlendiği.

Yönerge'nin 34. maddesinde, hukuk hizmetleri şube müdürünün, hukuk hizmetleri şube müdürlüğünün idari yönetiminden ve hukuk birimlerinin muhakemat hizmetlerinin koordinasyonundan sorumlu olduğunun belirtildiği.

Yönerge'nin 45. maddesinde, hukuk bürosunda çalışan avukatlardan birinin, hukuk hizmetleri şube müdürünün teklifi üzerine bölge müdürü tarafından koordinatör avukat olarak görevlendirileceği belirtilerek, koordinatör avukatın görev, yetki ve sorumluluklarının sıralandığı; hukuk birimlerinin hem bölge müdürlüklerinde hem de bölge müdürlüklerine bağlı birimi olan gümrük müdürlüklerinde bulunduğu; avukatların disiplin amirlerinin, kendileri gibi “avukat olan şube müdürü” ve yine avukatlar arasından görevlendirilmesi muhtemel olan “bölge müdür yardımcısı” olarak belirlendiği,

şube müdürünün “hukuk hizmetlerinden sorumlu şube müdürü” denilerek diğer şube müdürlerinden farklılaştırıldığı, bu nedenle, avukatların günlük işlerini yerine getirirken muhakemat açısından sorumlu oldukları “avukat şube müdürünün” avukatların ilk disiplin amiri olmasında herhangi bir sakınca görülmediği; dolayısıyla, Yönerge'nin 46. maddesine aykırılık bulunmadığı;

avukatların, merkez teşkilatlarında da artık tipik kamu örgütlenmesine uygun biçimde “genel müdürlük” şeklinde yapılandırılan hukuk hizmetleri genel müdürlükleri bünyesinde görev ifa ettikleri ve doğrudan I. Hukuk Müşavirine bağlı olarak görev yaptıkları bir idari yapılanma yerine, genel müdür, genel müdür yardımcısı ve daire başkanına bağlı olarak çalıştıkları bir idari yapılanma içerisinde görevlerini yürüttükleri, Bakanlık taşra teşkilatında görevli avukatların da bu yapılanmanın izdüşümü olacak şekilde kendi aralarından belirlenen hukuk hizmetlerinden sorumlu şube müdürüne bağlı olarak görev yaptıkları.

Bakanlık kadro cetvelinde, avukat için şube müdürü kadro unvanının mevcut olduğu, kadro güvencesi bulunan avukatın mali açıdan bir kayıpla karşılaşmadığı gibi, şube müdürü görevine atanmanın avukatın iradesine bağlı olduğu, dolayısıyla unvansız memur adı altında bir kadro ihdas edilmediği; davacının, avukatların kendi hizmet sınıflarından farklı olarak, genel idare hizmetleri sınıfının kadro unvanları olan şube müdürüne ve bölge müdür yardımcısına bağlı çalışmalarını reddettiği, ancak genel idare hizmetleri sınıfına mensup olan bölge müdürü ve gümrük müdürüne bağlı çalışmalarına itiraz etmeyerek çelişkiye düştüğü;

zira, Ticaret Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde gümrük müdürü ve şube müdürünün aynı hizmet sınıfında ve aynı düzeyde bulundukları ve ek göstergeleri açısından denk olan iki kadro unvanı oldukları; davacının, örneklerine yer verdiği diğer kurum yönetmeliklerinin, il teşkilatlarındaki avukatların durumuna ilişkin olduğu; oysa, dava konusu edilen düzenlemenin, Bakanlıklarının taşra teşkilatındaki bölge müdürlüklerine ilişkin olduğu, konuyla ilgisi bulunmadığı, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİM : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği” Ek-1’de yer alan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Cetvelinde II-Taşra Teşkilatı / A-Bölge Müdürlüğü / 1. Gümrük ve Dış Ticaret Müdürlükleri kısmında "Şube Müdürlüğünde Görevli Avukat" unvanı karşısında disiplin amiri olarak yer verilen "Şube Müdürü (Hukuk Hizmetlerinden Sorumlu)" ibaresi ve üst disiplin amiri olarak yer verilen "Bölge Müdür Yardımcısı" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden. Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatının kuruluşu, yapısı, personeline ilişkin genel hükümler 26/02/2020 tarih ve 52703313 sayılı Bakanlık Makam onayı ile yürürlüğe konulan Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönerge ile düzenlenmiş, anılan Yönerge'nin "Hukuk Hizmetleri Şube Müdürlüğü" başlıklı 21. maddesinin tamamının, 3/1-g, 7/2-j, 34, 45, 46,

47. maddelerinde ve Ek-4' te geçen "Hukuk Hizmetleri Şube Müdürlüğü" ve "Hukuk Hizmetleri Şube Müdürü" ibarelerinin ve Yönerge'nin 34. maddesinin 3. fıkrası ile 46. maddesinin 5. fıkrasının tamamının iptali ve yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle Danıştay İkinci Dairesinin 2020/1767 esas sayısında açılan davada Dairenin 18/11/2020 günlü, E:2020/1767 sayılı kararı ile,

"dava konusu Yönerge'nin, 3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Yönetmelikler Hakkında Kanun'un 1. maddesinde ifade edilen, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, kamu personeline ilişkin genel hükümleri kapsayan bir düzenleme olduğu açık olduğundan, yeni bir yapılanma getiren böyle önemli bir düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanacak yönetmelikle düzenlenmesi gerekirken, yönergeyle düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle Yönerge'nin anılan maddelerinin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği, görülmekte olan davada da Danıştay Onikinci Dairesinin 25/02/2021 gün ve E:2020/3421 sayılı kararı ile,

"hukuk hizmetleri şube müdürlüğü kadrosunun kuruluş ve görev alanını düzenleyen Yönerge'nin ilgili maddeleri ile bu kadroya görevde yükselme suretiyle yapılacak atamanın koşullarını düzenleyen Yönetmelik maddesinin, Danıştay İkinci Dairesinin yukarıda sözü edilen kararıyla yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğinden;

kuruluşunun hukuka uygun olmadığı saptanmış olan hukuk hizmetleri şube müdürlüğü kadrosu esas alınarak yapılan ve disiplin amiri ile üst disiplin amirine ilişkin belirlemeyi içeren dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen "Hukuk Hizmetleri Şube Müdürlüğünde Görevli Avukat" unvanının karşısında disiplin amiri olarak yer verilen "Şube Müdürü (Hukuk Hizmetlerinden Sorumlu)" ibaresinde ve üst disiplin amiri olarak yer verilen "Bölge Müdür Yardımcısı" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu düzenlemelerin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Anılan Daire kararlarından sonra, 11 Ocak 2022 tarih ve 31716 sayılı Resmi Gazete'de Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Hakkında Yönetmelik yayımlanarak yürürlüğe konulmuş, yine aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirliği Yönetmeliği'nin 6. maddesi ile, dava konusu 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Bu duruma göre, davanın konusuz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle; konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı Sendika tarafından, 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği”nin Ek-1’de yer alan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Cetvelinde II-Taşra Teşkilatı/A-Bölge Müdürlüğü/1. Gümrük ve Dış Ticaret Müdürlükleri kısmında "Şube Müdürlüğünde Görevli Avukat" unvanı karşısında disiplin amiri olarak yer verilen "Şube Müdürü (Hukuk Hizmetlerinden Sorumlu)" ibaresi ve üst disiplin amiri olarak yer verilen "Bölge Müdür Yardımcısı" ibaresinin iptali istenilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

11/01/2022 tarih ve 31716 sayılı Resmi Gazete'de Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Hakkında Yönetmeliğin yayımlanarak yürürlüğe konulduğu; yine aynı tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirliği Yönetmeliği'nin "yürürlükten kaldırılan yönetmelik" başlıklı 6. maddesi ile dava konusu 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırıldığı ve bu suretle davanın konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.