Danıştay 12. Daire E.2020/4680 K.2022/4057

Davanın konusu

Davacı Sendika tarafından, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen … tarih ve … sayılı, "Personel İşlemleri" konulu Genel Yazı'nın, üçüncü fıkrasının 7. maddesinde yer alan; "Yasal mazeret izinleri (Evlilik, ölüm, analık, hastalık ve refakat) hariç Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında çalışan bütün personelin ikinci bir emre kadar yıllık izinleri durdurulmuştur" şeklindeki ibarenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davalı idarenin kanunla kendisine verilen yetkinin sınırlarını aştığı, dava konusu düzenlemenin Anayasa’nın 50. maddesinde yer alan dinlenme hakkına ve 657 sayılı Kanun’un yıllık izinleri düzenleyen 102. maddesine aykırı olduğu.

13/03/2020 tarihli Bakanlık yazısıyla kısıtlanan ve aynı yılın Haziran ayında normalleşmeye geçilmesine kadar kullandırılmayan izinlerin dava konusu düzenleme uyarınca Ekim ayı itibarıyla tekrar kısıtlandığı; sağlık personelinin yıllık iznini kullanmasının imkânsız hale geldiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 103. maddesi gereğince 2 yıldır kullanılamayan izin haklarının düşmesine sebebiyet verileceği, sözleşmeli personelin izinlerini sözleşme yılı içerisinde kullanması gerekmekteyken izinlerin kullanılamadığı.

Danıştayın emsal kararlarında, Anayasa ile güvence altına alınan dinlenme hakkının ihlal edilemeyeceğinin belirtildiği, pandemi sürecinde özveriyle çalışan sağlık personelinin dinlenme haklarının ellerinden alınmasının hukuka aykırı olduğu, telafisi imkânsız zararlara neden olunması nedeniyle dava konusu işlemin ilgili kısmının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usul yönünden; Bakanlıklarının … tarih ve … sayılı Genel Yazısı'nın 1. ve 2. maddeleri ile personelin yıllık izin talepleri ile mevzuatta belirtilen her türlü iznin kamu sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde kullandırılmasının uygun görüldüğü, dolayısıyla davacının ihlal edilen güncel bir menfaatinin bulunmaması nedeniyle davanın esasa girilmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği,

Esas yönünden ise; sosyal devletin, kişilerin gerekli ve en uygun şartlarda sağlık hizmeti almalarını temin etme yükümlülüğünün bulunduğu, Anayasa’nın 56. maddesinde, Devlete, sağlık kuruluşlarının tek elden planlanması ve hizmetin düzenlenmesi görevinin, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun 3. maddesinde ise, en uygun şekilde sağlık hizmeti verilebilmesi amacıyla düzenleme yapma görevinin Bakanlıklarına verildiği, keza 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun 64. maddesinde, salgın bir hastalık baş gösterdiğinde her türlü tedbirin alınarak uygulanması konusunda Bakanlıklarının yetkili kılındığı,

Covid-19 salgınıyla mücadelede, kamu sağlığı hizmetinin kesintisiz ve etkin yürütülebilmesi amacıyla dava konusu Genel Yazı ile düzenleme yapılmasının zaruri hale geldiği; davacı tarafından, her ne kadar izin haklarının ihlal edildiği öne sürülmekte ise de, Bakanlıklarının 10/11/2020 tarihli onayı ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/A ve 4/B maddeleri kapsamında görev yapan personel ile sözleşmeli diğer personelin salgın nedeniyle kullandırılmayan izin haklarının bir sonraki yıla devredilmesi ve emekli olacakların talepleri halinde kullanılmayan izinlerinin emekliliklerinden önce kullandırılmasına yönelik düzenleme yapılarak,

mağduriyet oluşmasının önüne geçildiği, dolayısıyla izin hakkının özüne dokunur şekilde işlem tesis edilmediği. Bakanlıklarının 19/01/2021 tarihli Genel Yazısı'nda, izin taleplerinin kamu sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde kullandırılmasının öngörüldüğü, dava konusu işlemde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırı bir yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen … tarih ve … sayılı, "Personel İşlemleri" konulu Genel Yazının, üçüncü fıkrasının 7. maddesinde yer alan ve anılan maddede sayılan personel dışında Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin yıllık izinlerinin durdurulması yolundaki düzenlemenin, Bakanlığın … tarih ve … sayılı Genel Yazısı ile … tarih ve … sayılı Genel Yazısı ile kaldırılarak uygulanmasına son verilmesi nedeniyle, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Davacı Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası vekili tarafından, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen … tarih ve … sayılı, "Personel İşlemleri" konulu Genel Yazının, üçüncü fıkrasının 7. maddesinde yer alan; "Yasal mazeret izinleri (Evlilik, ölüm, analık, hastalık ve refakat) hariç Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında çalışan bütün personelin ikinci bir emre kadar yıllık izinleri durdurulmuştur" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün dava konusu … tarih ve … sayılı Genel Yazısının iptal istemine konu üçüncü fıkrasının 7. maddesinin 1. cümlesinde; Yasal mazeret izinleri (Evlilik, Ölüm, Analık, Hastalık ve Refakat) hariç Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında çalışan bütün personelin yıllık izinleri ikinci bir emre kadar durdurulmuştur. ..." şeklinde açıklama yapılmıştır.

Davalı idarenin 10/11/2020 tarih ve 3225 sayılı "İzinlerin Devri Hakkında" konulu Genel Yazısında, Bakanlık Makamının aynı tarih ve 3224 sayılı onayı ilgi tutulmak suretiyle.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 (A) ve 4 (B) maddesi kapsamında görev yapan sağlık personelinin, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 45. maddesi kapsamında görev yapan sözleşmeli personel ile aile sağlığı hekimleri ile aile sağlığı elemanlarının, vekil ebe ve hemşirelerin, sözleşmeli il yöneticileri ile sağlık tesisi yöneticilerinin, Covid-19 salgını nedeniyle istekleri dışında kullandırılmayan yıllık izinlerinin, temel hak ve özgürlüklerden olan;

adil ve elverişli çalışma koşullarından yararlanma hakkı ile dinlenme hakkı kapsamında ve söz konusu görevlilerin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla bir sonraki yıl olan 2021 yılına devredilmesinin uygun görüldüğü, davalı idarenin … tarih ve … sayılı Genel Yazısının 4. fıkra 1. maddesinde de; yıllık izin taleplerinin kamu sağlığı hizmetini aksatmayacak şekilde değerlendirilerek, personele izin verilmesi yoluna gidileceği, aynı fıkranın 2. maddesinde; mevzuatta yerini bulan her türlü ücretsiz iznin, istemi halinde kamu sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde kullandırılacağı, 6. maddesinde ise;

yukarıda belirtilen durumlar haricinde, Bakanlık Makamının 27/10/2020 tarih ve 3137 sayılı olurları ile yürürlüğe konulan Genel Yazının 1, 4, 6, 10. ve 12. maddelerinin aynı şekilde uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir

Bu durumda dava konusu Genel Yazının iptali istenilen üçüncü fıkrasının 7. maddesinin 1. cümlesindeki düzenlemenin, davalı İdarenin … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı Genel Yazıları ile kaldırılarak uygulanmasına son verildiği anlaşıldığından iptali istenilen düzenleme yönünden davanın konusu kalmamıştır. Belirtilen nedenle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görevli bütün personel yönünden .. tarih ve … sayılı ve "Personel İşlemleri" konulu Genel Yazı düzenlenerek, yurt çapındaki Valiliklere (İl Sağlık Müdürlüklerine) dağıtılmıştır. Söz konusu Genel Yazı'nın üçüncü fıkrasının 7. maddesinin 1. cümlesi; "Yasal mazeret izinleri (Evlilik, Ölüm, Analık, Hastalık ve Refakat) hariç Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında çalışan bütün personelin ikinci bir emre kadar yıllık izinleri durdurulmuştur." şeklindedir. Davacı Sendika tarafından, söz konusu maddede yer alan düzenlemenin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Çalışma şartları ve dinlenme hakkı" başlıklı 50. maddesinde, dinlenmenin, çalışanların hakkı olduğu; ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartlarının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yıllık izin" başlıklı 102. maddesinde. "Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir. " hükmüne, "Yıllık izinlerin kullanılışı" başlıklı 103. maddesinde ise.

"Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez.

Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir" hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakılan uyuşmazlıkta, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yukarıda alıntısına yer verilen dava konusu … tarih ve … sayılı Genel Yazısı'nın, iptal istemine konu üçüncü fıkrasının 7. maddesinin 1. cümlesinde; evlilik, ölüm, analık, hastalık ve refakat hallerinden doğan yasal mazeret izinleri hariç olmak üzere Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan tüm personelin yıllık izinlerinin ikinci bir emre kadar durdurulduğu; davalı idarenin … tarih ve .. sayılı "İzinlerin Devri Hakkında" konulu Genel Yazısı'nda ise, Bakanlık makamının aynı tarih ve 3224 sayılı onayı ilgi tutulmak suretiyle.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 (A) ve 4 (B) maddesi kapsamında görev yapan sağlık personelinin, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 45. maddesi kapsamında görev yapan sözleşmeli personel ile aile sağlığı hekimleri ile aile sağlığı elemanlarının, vekil ebe ve hemşirelerin, sözleşmeli il yöneticileri ile sağlık tesisi yöneticilerinin, Covid-19 salgını nedeniyle istekleri dışında kullandırılmayan yıllık izinlerinin, temel hak ve özgürlüklerden olan;

adil ve elverişli çalışma koşullarından yararlanma hakkı ile dinlenme hakkı kapsamında ve söz konusu görevlilerin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla bir sonraki yıl olan 2021 yılına devredilmesinin uygun görüldüğü yolunda düzenleme yapıldığı; diğer taraftan, davalı idarece düzenlenen … tarih ve … sayılı Genel Yazı'nın dördüncü fıkrasının 1. maddesinde; yıllık izin taleplerinin kamu sağlığı hizmetini aksatmayacak şekilde değerlendirilerek, personele izin verilmesi cihetine gidileceğinin, aynı fıkranın 2. maddesinde; mevzuatta yerini bulan her türlü ücretsiz iznin, istemi halinde kamu sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde kullandırılacağının.

6. maddesinde ise, yukarıda belirtilen durumlar haricinde, Bakanlık makamının 27/10/2020 tarih ve 3137 sayılı olurları ile yürürlüğe konulan Genel Yazı'nın 1, 4, 6, 10. ve 12. maddelerinin aynı şekilde uygulanmasına devam edileceği hususunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava konusu Genel Yazı'nın, iptal istemine konu üçüncü fıkrasının 7. maddesinin 1. cümlesinde belirtilen.

Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan tüm personelin ilgili maddede sayılan yasal mazeret izinleri dışında yıllık izinlerinin ikinci bir emre kadar durdurulması yolundaki düzenlemenin, davalı idarenin yukarıda alıntısına yer verilen … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı Genel Yazıları ile kaldırılarak uygulanmasına son verildiği görüldüğünden, davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.