Danıştay 12. Daire E.2020/5428 K.2023/5534

Dava konusu istem: 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca 12/10/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katılan davacının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme yaptığı itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; idarelere işlem tesisi sırasında ilgili mevzuat uyarınca takdir hakkı tanındığı durumlarda, bu hakkın (yetkinin) kamu yararına uygun şekilde kullanılması zorunlu olup, yargı yerlerince de idarelerin tercih ettiği seçeneğin hukuka uygun olup olmadığı yönünde irdeleme yapıldığı, ancak;

işlem tesisi sırasında kanun hükmü ile takdir hakkının dışında idareyi bağlayıcı kurallar öngörülmüş ise, idarenin bu kurallara tamamen uymasının gerektiği, bu yöndeki işlemlerin yargısal denetimi sırasında ise, hukuka uygunluk denetiminin, işlemin dayanağı Kanuna uygun tesis edilip edilmediği ile sınırlı olduğu, aksi yöndeki yaklaşım, diğer bir ifade ile Kanunda öngörülmeyen kural ya da kurallardan söz edilerek hüküm ihdası yoluna gidilmesi, "hukuka uygunluk" sınırını aşarak "yerindelik denetimi" anlamını taşır ki, bu durumun da mevzuat ve idare hukuku ilkelerine aykırılık oluşturacağının açık olduğu,

uyuşmazlıkta ise, yöntemine ve değerlendirmenin nasıl yapılacağına yönelik ilgili mevzuatta ayrıntılı olarak düzenlenen kurallara uygun biçimde gerçekleştirilen sözlü sınav sonucunda davacının başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bahisle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Sözlü sınavda, başarısız sayılmasına neden olacak düzeyde nitelik, bilgi ve yetenek eksikliği veya yetersizliğine sebebiyet verebilecek bir durum yaşanmadığı, komisyon üyelerince objektif şekilde hareket edilmediği, itirazı reddedilirken, sorulara cevap verilip verilmediği, verildi ise ne gibi eksikliklerin bulunduğuna ilişkin tespit yapılmadığı, puan gerekçesinin ortaya konulmadığı, ilgililerin sözlü sınava tabi tutulmasının, yazılı sınavın bertaraf edilmesine yol açtığı, idarenin; takdir yetkisini kullanırken kariyer ve liyakat ilkelerini gözetmek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun hareket etmesinin gerektiği, aynı zamanda Anayasa'nın ilgili hükümlerine de aykırılık teşkil eden temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı hakkında tesis edilen işlemin, ilgili mevzuatta belirlenen esaslar doğrultusunda gerçekleştirildiği, objektif ve hakkaniyete uygun olarak değerlendirme yapılmış olup, herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; temyize konu kararda, savunmanın özeti kısmında, savunmanın verilmediğinin yazılmasına rağmen süresi içinde istinaf başvurusuna cevap sundukları belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, savunmanın özeti kısmında davalı idarelerce savunma verilmediği yazılmış ise de; davacının istinaf başvuru dilekçesinin 17/03/2020 tarihinde idareye tebliği üzerine, davalı idare vekilince 18/03/2020 tarihinde istinafa cevap dilekçesinin Mahkemesine verildiği görülmüştür.

(X) KARŞI OY

Dava; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca 12/10/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katılan davacının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme yaptığı itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti Devletinin temel niteliklerinden olan "hukuk devleti" ilkesi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, idarenin hukuka bağlılığını amaç edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en önemli unsurlardan biridir. Nitekim hukuk devleti ilkesinin yaşama geçirilmesini sağlayacak araçlar arasında, Anayasa'nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin, Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği; Anayasa'nın 125. maddesinde de, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kuralına yer verilmiştir.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin; diğer idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirebilmesi için; sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak sorular ile cevap anahtarının hazırlanması ve tutanağa bağlanması, sınav sırasında, sınav komisyonunca her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi, adayların sorulara verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. Ancak, bu şekilde gerçekleştirilen sözlü sınava ilişkin idari işlemin yetki ve şekil dışındaki unsurlar yönünden de hukuka uygunluk denetimi sağlanmış olacaktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta; sınav komisyonunca her adaya sorulan soruların kayıt altına alındığını gösterir tutanak veya belgenin dosyaya ibraz edildiği, ancak sözlü sınav sorularına ait cevap anahtarının dosyada mevcut olmadığı görülmüş olup, sözlü sınavda etkili bir hukuki denetimin sağlanabilmesi açısından, adaylara sorulmak için önceden hazırlanan sorulara ilişkin cevap anahtarının da sözlü sınavın yapılmasından önce hazırlanmış olması ve davalı idarece dosyaya ibraz edilmesi gerekmektedir. Ancak, dava konusu uyuşmazlığın hukuki denetimi yapılırken, bu gerekliliğin Mahkemece göz ardı edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; İdare Mahkemesince eksik inceleme sonucunda verildiği anlaşılan kararda hukuki isabet bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.