Danıştay 12. Daire E.2021/306 K.2025/4219

Dava konusu istemi: TRT Genel Müdürlüğü, Muhasebe ve Finansman Daire Başkanlığında memur olarak görev yapan davacının, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TRT Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararı ile sözleşmesinin feshi ve kurum alacağının tahsiline ilişkin ... tarih ve ... sayılı İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda, malzeme sorumlusu olarak kurum ambarından teslim aldığı; ancak, görev yaptığı müdürlük ve koordinatörlük hizmetlerinde kullanılma imkanı bulunmayan bant, toner/kartuşları zimmetine geçirdiğinin tespit edildiği,

bu sebeple Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin "İşten çıkarma cezası verilecek haller" başlıklı 100. maddesinin, "...zimmet gibi memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve suçlardan birisini işlediği idari soruşturma sonucunda sabit olanlar" şeklindeki (g) bendi kapsamında değerlendirilen fiili nedeniyle işten çıkarma cezası ile cezalandırıldığı, bunun sonucunda, sözleşmesinin feshedilerek, kurum alacağının davacıdan tahsil edilebilmesi için kurumsal mevzuata ve kanuni yollara başvurulmasına karar verilmesi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı,

davacı hakkında aynı eylemi sebebiyle yapılan ceza yargılamasında, ...Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla zimmet suçundan mahkumiyetine hükmedildiği anlaşıldığından, zimmet suçunu işlediği tespit edilen davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Duruşma yapılmadan verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmadığından, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı "Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İş Bölümü Kararı" üzerine Dairemize devredilen dosya incelenerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

TRT Genel Müdürlüğü, Muhasebe ve Finansman Daire Başkanlığında memur olarak görev yapan davacının, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TRT Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararı ile sözleşmesinin feshi ve kurum alacağının tahsiline ilişkin ... tarih ve ... sayılı İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Davacının "zimmet" suçundan yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5 yıl, 2 ay, 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kararın, temyiz yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onandığı ve kesinleştiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir." hükmüne dayalı olarak, 20/05/1988 tarih ve 19817 sayılı Resmi Gazete'de Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinde işten çıkarma cezası verilmesini gerektiren fiil ve haller sayılmış ve bu maddenin (g) bendinde, "Hırsızlık, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, dolandırıcılık, yalan yere tanıklık veya yemin, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet veya cürüm uydurma gibi memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici suçlardan birisini işlediği idari soruşturma sonunda sabit olanlar" hakkında işten çıkarma cezası verileceği kurala bağlanmıştır.

Danıştay Onaltıncı Dairesinin 08/06/2016 tarih ve E:2015/15655 sayılı kararıyla, "disiplin cezalarının yönetmelikle düzenleneceğine" ilişkin 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle, iptali için itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesinin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla, 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresi iptal edilmiş olup.

Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı gereği 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleri ile 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'na "Disiplin işlemleri ile disiplin amirleri" başlıklı 56/A maddesi, "Disiplin cezaları" başlıklı 56/B maddesi ve "Disiplin işlemlerinin uygulanma esasları" başlıklı 56/C maddesi eklenmiştir.

7176 sayılı Kanun'la 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A maddesinin birinci fıkrasında, "Kurum hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmeyen, mevzuatın gerekli kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkında durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu anılan Kanunda yer alan disiplin cezaları verilir." kuralına yer verilmiş; 56/B maddesinde ise, "Kurumda görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları ile disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:...

5) İşten çıkarma: Personelin, Kurumda herhangi bir statüde veya başka kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak bir daha çalıştırılmamak üzere Kurumla ilişiğinin kesilmesidir. Bu ceza, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde yer alan Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller ile aşağıda sayılan fiil ve hallerde verilir:

a) Hizmeti aksatmak veya durdurmak amacıyla görevinin gereklerini kasten yerine getirmeyerek veya aynı amaçla fiil ve hallerde bulunmak suretiyle yayının aksamasına, durmasına veya yapılamamasına sebep olmak.

b) Genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkelerine kasten aykırı yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak.

c) Kurumun yayın mecralarından yararlanarak, Devletin iç veya dış güvenliği ile kamu düzenini bozacak nitelikte yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak." kuralı yer almaktadır.

2954 sayılı Kanun'a 7176 Kanun'un 5. maddesi ile eklenen 56/C maddesinde ise, "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının 'Disiplin' başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına ilişkin düzenlemeler 'İşten çıkarma' cezası hakkında uygulanır...." düzenlemesine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde ise, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla.

2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "...disiplin cezaları..." ibaresinin, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş; bilahare, 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A, 56/B ve 56/C maddeleri ile TRT bünyesinde görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin düzenlemeler yapılmış olup.

56/C maddesinde ise. "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının 'Disiplin' başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan 'Devlet memurluğundan çıkarma' cezasına ilişkin düzenlemeler "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır..." kuralına yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesince bir Kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. Aksi yaklaşımın, işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta, Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan iptal kararından sonra, 7176 sayılı Kanunla 2954 sayılı Kanuna eklenen 56/B maddesinde öngörülen disiplin cezaları uygulanmakla birlikte, 56/C maddesinde personele uygulanacak disiplin işlemlerinde bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'a atıf yapıldığından, uyuşmazlığın yeni yasal düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) GEREKÇEDE KARŞI OY

Dava; TRT Genel Müdürlüğü, Muhasebe ve Finansman Daire Başkanlığında memur olarak görev yapan davacının, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TRT Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararı ile anılan karar gereği sözleşmesinin feshi ve kurum alacağının tahsiline ilişkin ... tarih ve ... sayılı İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla; TRT Personel Yönetmeliği'nin yasal dayanağı olan 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "... disiplin cezaları..." ibaresinin, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

Anılan Anayasa Mahkemesi kararı üzerine 2954 sayılı Kanuna 7176 sayılı Kanun ile 56. maddeden sonra gelmek üzere 56/A, 56/B, 56/C maddeleri eklenmiş ve TRT Genel Müdürlüğünün memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personelinin disiplin işlemleri, disiplin amirleri, disiplin cezaları ve disiplin işlemlerinin uygulanma esasları bu maddelerde düzenlenmiş ve 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Anayasa Mahkemesince bir kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenleme de dikkate alınarak çözümlenmesi gerektiği, aksi yaklaşımın işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.

Bu durumda, Mahkemece fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile yeni hukuki düzenleme karşılaştırılarak hangisinin davacı lehine olduğunun tespiti ile lehe düzenleme dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, açıklanan gerekçe ile bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.