Danıştay 12. Daire E.2021/3146 K.2025/2831

Dava konusu istem: Kırklareli ili, 41. Komando Tugay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmakta iken, son istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde almış olduğu hava değişimi ve istirahat süresi toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca sözleşmesi feshedilen davacının, ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlemden doğan tüm maddi zararlarının (alamadığı maaşlar da dahil) ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 02/04/2018 tarihinde göreve başlayan ve Şırnak ili, Silopi ilçesinde geçici görevli bulunan davacının, hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamı, son bir yıl içerisinde üç ayı geçse de; davacıya verilen ve toplam (42) güne isabet eden 20/11/2018, 11/12/2018 ve 11/01/2019 tarihli üç adet sağlık kurulu raporunun ruh ve sinir hastalıklarına ilişkin olduğu, bu bağlamda.

3269 sayılı Kanunu'nun 10. maddesinde öngörülen üç yıllık azami sürenin dolmamış olması ve davacının hastalık süreci ve öyküsü dikkate alındığında, sağlığının bozulmasının vazifesiyle irtibatlı olup olmadığı yönünde idarece gerekli araştırmanın da yapılmamış olması karşısında, istirahat süresinin son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan maddi zararlarının (alamadığı maaşlar da dahil) davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren ruh ve sinir hastalığına yakalanmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kırklareli ili, 41. Komando Tugay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmakta iken, son istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde almış olduğu hava değişimi ve istirahat süresi toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir." kuralı.

"Tedavi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez.

Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

(Ek cümle: 31/1/2013-6413/45 md.) Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Tedavi'' başlıklı 17. maddesinde, ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.(Ek cümle:RG-7/8/2014-29081)Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır,...'' düzenlemesine yer verilmiş olup. Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği kurala bağlanmış olmakla birlikte, aynı düzenlemede bu kurala bir takım istisnalar getirilmiş, bu doğrultuda; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi tahdidi olarak sayılan ve uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine,

toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilmeyeceği düzenlenmiştir

Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporların incelenmesi neticesinde; davacının, 22/09/2018 tarihinde "Tanımlanmamış organizmalar" tanısıyla 10 gün istirahat raporu. 12/10/2018 tarihinde "Enfektif olmayan diğer gastroenterit ve kolit" tanısıyla 3 gün istirahat raporu. 15/10/2018 tarihinde "Mide ağrısı, lumbalji" tanısıyla 3 gün istirahat raporu. 17/10/2018 tarihinde "Akut bronşit" tanısıyla 5 gün istirahat raporu.

22/10/2018 tarihinde "Anksiyete bozuklukları" tanısıyla 10 gün istirahat raporu. 01/11/2018 tarihinde "Anksiyete bozuklukları" tanısıyla 10 gün istirahat raporu. 13/11/2018 tarihinde "Lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları" tanısıyla 2 gün istirahat raporu. 15/11/2018 tarihinde "Uyum bozuklukları" tanısıyla 3 gün istirahat raporu. 20/11/2018 tarihinde "Anksiyete bozuklukları" tanısıyla 20 gün istirahat raporu.

11/12/2018 tarihinde "Anksiyete bozuklukları" tanısıyla 15 gün istirahat raporu. 11/01/2019 tarihinde "Anksiyete bozuklukları" tanısıyla 7 gün istirahat raporu. 21/02/2019 tarihinde "Lumbalji" tanısıyla 4 gün istirahat raporu aldığı; ancak, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların hiçbirisinin içeriğinde davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirip gerektirmediğine yönelik herhangi bir ibareye yer verilmediği görülmüştür.

Bu durumda, sağlık raporlarında yer alan "Anksiyete bozuklukları" tanısının; hastane yatışı yapılmadan ve doktor tarafından herhangi bir takip süresi öngörülmeden konulduğu görülmekle, davacı hakkındaki "Anksiyete bozuklukları, diğer" tanılı son rapor olan 11/01/2019 tarihli rapordan kısa bir süre sonra, 41. Komando Tugay Komutanlığı emriyle aldırılan Afyonkarahisar Devlet Hastanesinin ...tarih ve ... numaralı sağlık kurulu raporunun "Psikiyatri Raporu" kısmında, "Aktif Psikopatoloji saptanmadı" bulgusuna yer verildiği; öte yandan, davacı tarafından dosyaya sunulan ...

Hastanesinden alınan ... tarih ve ... sayılı, "Anksiyete bozukluğu, tanımlanmamış" tanılı raporun incelenmesinden, "Karar" kısmında, "Psikiyatri servisine 06/01/2019 tarihinden itibaren yatarak (medikal) tedavi almaktadır." ibaresine yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacının rahatsızlığının uzun süre tedavi gerektirip gerektirmediği ve alınan istirahatin 3269 sayılı Kanun'un "Tedavi" başlıklı 10. maddesi kapsamında kalıp kalmadığı hususlarında hakem hastaneye sevki sağlanarak psikiyatrik yönden uzun süreli takip ve tedavisine ihtiyaç olup olmadığının sağlık kurulu raporu ile tespiti sağlandıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın doğrudan sözleşmenin feshi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan maddi zararlarının (alamadığı maaşlar da dahil) davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuka uygunluk görülmemiş ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla yerinde görülen temyize konu kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.