Danıştay 12. Daire E.2021/3862 K.2025/2851

Dava konusu istem: Aydın ili, Efeler İlçe Jandarma Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, 2019 yılı sicil notunun (60) puanın altında olduğu ve kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 23/05/2019 tarihli işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu sözleşmenin feshine ilişkin işlemin hukuka uygunluk denetiminin yapılabilmesi için, fesih işleminin gerekçesi olan 2019 yılı sicil belgesinin de hukuka uygunluğunun denetiminin yapılması gerektiği, davacıya ait sicil notunun 57,5 olarak (olumsuz) belirlenmesine ilişkin 2019 yılı sicil belgesinde yer alan ''1.Genel Görünüşü, Tavır ve Hareketi'', ''4.Disiplin Kurallarına Uyarlılığı ve İtaati'', ''5.

Güvenilme ve Sadakati'', ''6.Zekası ve Muhakeme Yeteneği'', ''7. Çalışkanlığı ve Dayanaklığı'', ''8. Meslek Bilgisini ve Askeri İhtisasını Geliştirme'', ''9. Astlarına öğretme ve Yetiştirme'', ''10.Sorumluluğu benimseme, üstünlük ve liderlik'' niteliklerine verilen notlarda, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin (disiplin dosya içerikleri, borç bilgileri vs.) değerlendirilmesi neticesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı ve fakat '2.

Kötü Alışkanlıklara Düşkün Bulunmaması'' ve ''3.Hasis Menfaatlere Düşkün Bulunmaması'' niteliklerinin ise objektif değerlendirmeye tabi olduğu, her ne kadar Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nde sicil belgelerindeki her bir niteliğe verilen beş (5) ve daha aşağı notlar için belge eklenmesi zorunluluğu bulunsa da hukuk devleti ilkesinin gereği olarak objektif değerlendirmeye dayalı olan nitelikler bakımından verilen düşük notlar için dayanak bilgi veya belge bulunması gerektiği, 2019 yılı sicil belgesinde ''3.Hasis Menfaatlere Düşkün Bulunmaması'' niteliğine 6 notu verilmesine ilişkin herhangi bir olay, şikayet, tutanak, ihbar,

vs. sunulmadığı, dava dosyasında yer alan davacıya ait müteaddit disiplinsizliklerin, emir ve yasakları sürekli olarak gereğine uygun olarak yerine getirmeme durumlarının ''2.

Kötü Alışkanlıklara Düşkün Bulunmaması'' niteliğinin dayanağı olarak değerlendirilebileceği, fakat davacının hasis menfaatlere düşkün olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı, dolayısıyla davacıya ait 2019 yılı sicil notunun 57,5 olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından,

2019 yılında almış olduğu sicilin 60'ın altında olması ve bu nedenle kademe ilerlemesi yapamaması gerekçesiyle davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aydın ili, Efeler İlçe Jandarma Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, üç sicil amiri tarafından verilen 2019 yılı sicil notunun (60) puanın altında olduğu ve kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan, ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinde; ''Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.

Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar.

Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.

Ayrıca;

a) Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların,

......

Sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Her ne sebeple olursa olsun, sözleşmesi feshedilerek Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen uzman erbaşlar, tekrar Türk Silâhlı Kuvvetlerine alınmazlar.'' hükmü getirilmiştir.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinde; ''Sicil yılı: Bir sicil yılını, o yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar olan süreyi ifade eder.'' şeklinde tanımlanmış, ''Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi'' başlıklı 10. maddesinde; ''Uzman erbaşlar, aşağıda belirtilen esaslara göre kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi yaparlar.

a) Kademe ilerlemesi yapılabilmesi için;

1) Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması,

2) O yıl içinde olumlu sicil almış olması,

3) Bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması, şarttır.

b) Derece yükselmesi yapılabilmesi için;

1) Derecesi içinde en az üç yıl ve bu derecenin üçüncü kademesinde bir yıl çalışmış olması,

2) Bulunduğu derecenin her kademesinde olumlu sicil alması,

3) Yükselebileceği bir üst derecenin bulunması, şarttır.

Uzman erbaş hakkında sözleşmenin imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk "2 Mayıs" tarihi itibarıyla, (EK-C) de örneğine yer verilen sicil belgesi tanzim edilir. Eğer göreve alınma tarihi ile takip eden "2 Mayıs" tarihi arasında geçen süre üç aydan kısa ise, ilk sicil belgeleri üç ayın doldurulduğu tarihte, müteakip sicil belgeleri her yılın "2 Mayıs" tarihi itibarıyla düzenlenir. Sicil belgesinde her niteliğe on üzerinden not verilir. Notlar tam sayı veya 1/2 kesirli olarak verilir. Sicil tam notu 100 dür. Sicil üstleri bütün niteliklere ayrı ayrı not vermek zorundadır. Sicil üstlerinin verdikleri notların toplamının ortalaması, o yılın sicil notunu teşkil eder. Bölüm sonucu tam sayı çıkmazsa iki hane yürütülür.

Sicilin olumlu olabilmesi için sicil notunun, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısı olması gerekir.

Kademe ilerlemesi işlemleri asgarî üçüncü sicil amirliği seviyesinde, derece yükselmesi işlemleri sözleşme yapmaya yetkili komutanlık veya kurum amirleri tarafından yapılır ve ilgili komutanlıklara bildirilir.'' düzenlemesine; ''Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri'' başlıklı 13. maddesinde; ''Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.

Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.

Ayrıca;

a) Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların,

...

Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar" başlıklı 12. maddesinde "Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların" sözleşmelerinin feshedileceğinin düzenlendiği, aynı Kanun'un 9. maddesine göre kademe ilerlemesi yapılabilmesi için "o yıl içinde olumlu sicil almış olmak" şartının arandığı, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi'' başlıklı 10. maddesinde de, uzman erbaşların, kademe ilerlemesi yapılabilmesi için, o yıl içinde olumlu sicil almış olmalarının gerektiği belirlenmiş, Uzman Erbaş Yönergesi'nde de aynı düzenlemeye yer verilmiştir.

Dosyasının incelenmesinden; davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin, sebep ve konu unsurları açısından bağlı yetki içinde olduğu, davacının, hakkında düzenlenen olumsuz sicile karşı dava açmadığı, dolayısıyla davacıya ilişkin düzenlenen olumsuz sicilin halihazırda geçerli olduğu, davacı tarafından ihtilaf konusu yapılmayan ve sicil tam notunun yüzde altmışının altında olan 2019 yılı sicil notu nedeniyle kademe ilerlemesi yapamadığı;

mevzuat uyarınca da almış olduğu sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların sözleşmelerinin feshedileceği ve ilişiklerinin kesileceği açık olup, uyuşmazlıkta, söz konusu sicilini düzenleyen sicil üstlerinin subjektif davrandıkları yönünde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı ve davacıya verilen sicil notunun geçmiş sicil safahatı ile uyumsuz olduğundan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; davacının durumuna uygun olarak takdir olunan 2019 yılı sicil notunun olumsuz olması nedeniyle kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla; dava konusu işlemin iptali, tazminat isteminin kabulü ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.