Danıştay 12. Daire E.2021/4341 K.2025/560

2) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

İstanbul ...Devlet Hastanesinde kulak burun boğaz hastalıkları ve baş boyun cerrahisi uzmanı olarak görev yapan davacının, memurluktan çekilme (istifa) talebinin reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı genel yazısının 3. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Salgın nedeniyle esnek çalışma, idari izin gibi haklardan faydalandırılmadığı gibi, her türlü izin haklarından, emeklilik ve atama haklarından da yoksun bırakıldığı, bununla birlikte kamu görevinden ayrılmasının yasaklandığı ve bu durumun hukuka aykırı olduğu, pandemi dönemi için getirilen “İstifa yasağı genelgesi”nin süresiz şekilde sürdürüldüğü, normalleşme sürecinde sadece sağlık çalışanlarının normalleştirilmediği, istifa yasağının hukuki dayanağının olmadığı, kimsenin çalışmaya zorlanamayacağı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda istifanın tek taraflı çekilme iradesi olduğunun vurgulandığı, Anayasa'ya göre bir hakkın kullanılmasının yalnızca savaş, olağanüstü hal, seferberlik gibi durumlarda sınırlandırılabilieceği, salgının bunlardan biri olmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALI ... VALİLİĞİNİN SAVUNMASI

Davacının mevcut dava ile halihazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunmadığı, davanın güncel menfaat yokluğu sebebiyle işin esasına girilmeden reddine karar verilmesi gerektiği; diğer yandan, 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı yazının, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı genel yazıyla 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı, dolayısıyla davacının bu davayı açmakta menfaatinin olmadığı, davanın konusuz kaldığı; öte yandan kamu sağlığını korumak için bazı işlemlerin tesis edildiği, dava konusu edilen işlemlerin de bunlardan olduğu ve normlar hiyerarşisine uygun olduğu savunulmaktadır.

DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI

İdarenin, kamu sağlığını korumak amacıyla işlem tesis etmeye yetkili olduğu, dava konusu işlemlerin de bu doğrultuda tesis edildiği ve normlar hiyerarşisine uygun olduğu; kaldı ki dava konusu 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı genel yazının, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı genel yazıyla 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı, dolayısıyla davanın konusuz kaldığı, davacının mevcut dava ile halihazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunmadığı, davanın güncel menfaat yokluğu sebebiyle için esasına girilmeden reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davanın, 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazının 3. maddesindeki düzenlemenin iptaline ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının memurluktan çekilme talebinin reddine ilişkin kısmı hakkında ise; sağlık çalışanlarına küresel düzeyde tehdit olan Covid-19 pandemisi döneminde memuriyetten çekilme hakkı verilmesi gerektiğinin kabulü, kamu sağlığı açısından telafisi imkansız sorunlar oluşturabileceğinden, kamu sağlığının üstün menfaati göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, İstanbul Eyüpsultan Devlet Hastanesinde kulak burun boğaz hastalıkları ve baş boyun cerrahisi uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından, memurluktan çekilme (istifa) talebinin reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazısının 3. maddesindeki düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çekilme" başlıklı 94. maddesinde; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır. Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir." hükmü yer almıştır.

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazısının 3. maddesinde; "Her ne sebeple olursa olsun bu süreçte görevinden çekilme (istifa) talebinde bulunan personelin talepleri kabul edilmeyecektir." düzenlemesi yer almıştır.

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı Genel Yazıyla ise; "Genel yazılarımızın (istifa yasağı dahil) uygulanmasına 01/07/2021 tarihine kadar devam edilecek olup, bu tarihten sonra mer’i mevzuatın öngördüğü şekilde mutad uygulamalara devam edilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünü 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazının 3. maddesindeki düzenleme yönünden;

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazısının 3. maddesiyle, ilgili personellerin memurluktan çekilmiş (istifa) sayılma taleplerinin kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği, ancak daha sonra aynı Genel Müdürlük tarafından bu defa 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı Genel Yazıyla, 01/07/2021 tarihinden itibaren anılan kısıtlamaların yürürlükten kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazının, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı yazı ile 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

Öte yandan, davanın, davacının memurluktan çekilme talebinin reddine ilişkin kısmına gelince;

Dava konusu edilen 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazının, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı yazıyla 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılması nedeniyle davacının davalı idareye yeniden başvuruda bulunabileceğinin açık olması karşısında, memurluktan çekilme (istifa) talebinin reddine ilişkin tesis edilen işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın; 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazının 3. maddesindeki düzenlemenin iptaline ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının memurluktan çekilme talebinin reddine ilişkin kısmı hakkında ise reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

11/03/2020 tarihinde Ülkemizde Covid-19 pandemisi konusunda önlemler alınmaya başlanmasıyla 27/03/2020 tarih ve 1052 sayılı Sağlık Bakanlığı yazısıyla personel istifaları ve ayrılışlarıyla ilgili 3 ay yasak getirildiği, bunun yanı sıra atama, emeklilik ve yıllık izin gibi konularda ek yasakları içeren 30/03/2020 tarih ve 1047 sayılı Sağlık Bakanlığı genelgesinin yayımlandığı, salgının hafiflemesiyle birlikte ... tarih ve... sayılı yazı ile Covid-19 nedeniyle istifaları yasaklayan genelgenin ortadan kaldırıldığı ve 08/06/2020’den itibaren ayrılışların mümkün olabileceğinin düzenlendiği,

salgının yeniden yükselişe geçmesiyle ise 27/10/2020 tarih ve 3137 sayılı Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazısıyla anılan hususlarda yeniden bir dizi kısıtlamalar getirildiği, ardından 01/03/2021 tarihi itibarıyla “Kontrollü normalleşme” adımlarının atıldığı, toplumsal yaşamda serbestleşmeye gidildiği, ancak sağlık çalışanları için kısıtlamaların devam ettirildiği ve bu kapsamda dava konusu işlemin dayanağı olan 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü genel yazısıyla görevden çekilmiş sayılma taleplerinin kabul edilmeyeceğinin belirtildiği görülmüştür.

İstanbul Eyüpsultan Devlet Hastanesinde kulak burun boğaz hastalıkları ve baş boyun cerrahisi uzmanı olarak görev yapan davacının, 09/03/2021 tarihinde “1 aylık yasal süreyi bekleyerek görevinden ayrılmak istediğini” beyan ederek İstanbul ...

Devlet Hastanesi Başhekimliğine başvurduğu, Başhekimliğin 15/03/2021 tarihli yazısıyla davacının talebinin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderildiği, İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacının memurluktan çekilme talebinin “Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı yazısı gereğince işlem tesis edilmediği” gerekçesiyle reddedilmesi üzerine incelenen davanın açıldığı,

öte yandan, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazısıyla dava konusu işleme dayanak olan kısıtlamaların 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çekilme" başlıklı 20. maddesinde, "Devlet memurları, bu Kanun'da belirtilen esaslara göre memurluktan çekilebilirler." hükmü, "Çekilme" başlıklı 94. maddesinin birinci fıkrasında. “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir.

Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.” hükmü, "Çekilmede devir ve teslim süresi" başlıklı 95. maddesinde. "Çekilen Devlet memurlarından devir ve teslim ile yükümlü olanlar, bu işlemlerin sonuna kadar görevlerini bırakamazlar." hükmü, "Olağanüstü yönetim hallerinde çekilme usulü" başlıklı 96. maddesinde.

"Olağanüstü hal, seferberlik ve savaş hallerinde veya genel hayata müessir afetlere uğrayan yerlerdeki Devlet memurları, çekilme istekleri kabul edilmedikçe veya yerine atanacaklar gelip işe başlamadıkça görevlerini bırakamazlar." hükmü öngörülmüştür.

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı Genel Yazısının 3. maddesinde; "Her ne sebeple olursa olsun bu süreçte görevinden çekilme (istifa) talebinde bulunan personelin talepleri kabul edilmeyecektir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı genel yazısının 3. maddesinin iptali istemi incelendiğinde;

Anılan düzenleme ile, görevden çekilmiş sayılma taleplerinin kabul edilmeyeceği belirtilmiş olmakla birlikte, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı genel yazısıyla da, 01/07/2021 tarihinden itibaren 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı genel yazısının ve buna bağlı kısıtlamaların yürürlükten kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda; dava konusu 03/03/2021 tarih ve 913 sayılı genel yazının, 23/06/2021 tarih ve 2179 sayılı yazı ile 01/07/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılması nedeniyle, bu kısım yönünden dava hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.

Davacının, memurluktan çekilme (istifa) talebinin reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemi incelendiğinde;

657 sayılı Kanun'un 94. madde ve devamı maddelerinde Devlet memurluğundan çekilme usulleri düzenlenmiş, 96. maddesinde ise, olağanüstü hal, seferberlik ve savaş hallerinde veya genel hayata müessir afetlere uğrayan yerlerdeki Devlet memurlarının, çekilme istekleri kabul edilmedikçe veya yerine atanacaklar gelip işe başlamadıkça görevlerini bırakamayacakları hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta olağanüstü hal, seferberlik ve savaş halleri ile genel hayata müessir afetlerin neler olduğunun belirlenmesi önem arz etmektedir.

Olağanüstü halin, "Olağanüstü bir yönetim düzeninin gerekli olduğu doğal afet, tehlikeli salgın hastalık, ekonomik bunalım, kamu düzenini tehlike altına sokan yaygın şiddet vakaları gibi durumlarda başvurulan uygulama" olduğu, olağanüstü halin uygulanması için Cumhurbaşkanlığı tarafından ilan edilecek olağanüstü hal kararının alınması, bu kararın Resmî Gazetede yayımlanması ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulması gerektiği; seferberliğin, "Bir ülkenin silahlı kuvvetlerini savaşa hazır duruma getiren, ülkenin ekonomisini, yönetimini savaş gereklerine uyacak duruma sokan hazırlıkların ve önlemlerin tümü" olduğu;

savaş halinin, "Savaş ilânına karar verilmesinden, bu hâlin kaldırıldığının ilân edilmesine kadar devam eden süre içinde hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen sınırlandırıldığı durum" olduğu ve genel hayata müessir afetin ise, "Deprem, yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ, tasman ve benzeri afetler" olduğu.

Covid-19 pandemisinin bu hallerden sayılamayacağı dolayısıyla Covid-19 pandemisi döneminde olağanüstü hal, seferberlik ve savaş halleri ile genel hayata müessir afetlerde uygulanan uygulamaların yürürlükte olmadığı, bir başka değişle Covid-19 pandemisi döneminin olağanüstü yönetim hallerinden olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının memurluktan çekilme (istifa) talebinin, Covid-19 pandemisi dönemi düzenlemelerinin salt genelgeyle yapılmasına rağmen, olağanüstü yönetim halinin uygulandığı gerekçesiyle kabul edilmemesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.