Danıştay 12. Daire E.2021/6045 K.2025/2509

Dava konusu istem: Hava Kuvvetleri Komutanlığı 14.İUS. Batman Üs Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 2018 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işleminin iptali ile işlem sebebiyle yoksun kaldığı tüm özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının disiplin durumu, sicil belgesi, sicil üstleri kanaatleri ve nitelik belgesi incelendiğinde görevinde başarısızlığına ve performans yetersizliğine ilişkin olumsuz bir değerlendirme veya kendisi ile ilgili olarak yasadışı terör örgütüyle bağlantı, irtibat ve/veya iltisakını ortaya koyan somut bir tespitin bulunmadığı, idarenin takdir yetkisini olumsuz olarak değerlendirmesine kardeşinin FETÖ/PDY terör örgütüyle olan bağının sebebiyet verdiği, davacının şahsı ile ilgili olmadığı,

ceza sorumluluğunun şahsiliği ve kimsenin başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamayacağı yönündeki evrensel hukuk ilkesi uyarınca bu durumun tek başına davacı için veri oluşturmayacağı ve hakkındaki değerlendirmenin olumsuz olarak değerlendirilmesine yol açmayacağı sonucuna varılarak davacının sözleşmesinin yenilenmemesine yönelik tesis edilen işlemde kanun yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 15/10/2018'den itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerinin sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda takdir yetkisinin bulunduğu, bu takdir hakkının idarelerince kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanıldığı, davacı hakkındaki değerlendirmenin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hava Kuvvetleri Komutanlığı 14. İUS. Batman Üs Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacı hakkında, 2018 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında değerlendirme komisyonunca yapılan tespit ve değerlendirme sonucunda hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine yönelik işlemin tesisi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı.

Türk Silâhlı Kuvvetlerinde ihtiyaç duyulan sınıflarda istihdam edilmek üzere sözleşmeli olarak alınacak subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma esaslarını düzenlemektir.''. "Sözleşme Süreleri" başlıklı 6. maddesinde.

"Sözleşmeli subay adayları ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler teğmen rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir.

Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir. Ancak sözleşmeli subaylardan rütbe yaş haddini dolduranlar hakkında 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Sözleşme süreleri; terörle mücadele sırasında veya bu görevlerden dolayı alıkonulma ya da kaybolma hâli ve sıkıyönetim, seferberlik, savaş veya silahlı çatışmayı gerektirecek hal ile savaş hallerinde Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığının onayı ile talebe bakılmaksızın uzatılabilir.

Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.", 12. maddesinde, ''Sözleşmeli subay ve astsubayların rütbe bekleme süreleri hakkında, 27.7.1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunda muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenen süreler uygulanır. Sözleşmeli subaylardan üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terfi edemeyenler, terfi şartlarını haiz olmak kaydıyla sözleşme müddeti sonuna kadar derece ilerlemesi yaparlar.

Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak fesh edemezler.'' hükümlerine yer verilmiştir.

27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin "Sözleşme Süreleri" başlıklı12. maddesinde, ''Sözleşme süreleri en az üç yıl olarak düzenlenir. Sözleşme sürelerinin azami sınırı dokuz yıldır.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sözleşme sürelerini azami ve asgari sözleşme sınırlarını aşmamak kaydıyla her sınıf ve branşa göre çıkaracakları yönergelerde ayrıca belirleyebilirler.''.

"Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinde, "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır. a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder.

Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. (Ek cümle:RG-19/6/2013-28682) Sözleşmesi yenilenecek personel.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.

(Ek cümle:RG-19/6/2013-28682) Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir. b) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da sözleşmeyi yenilemek istediği taktirde bunu ilgili sözleşmeli subay veya astsubaya bildirirler.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın İdarenin bu talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenilenir. ...d) Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları taktirde sözleşme kendiliğinden sona erer. ...'' hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 30/08/2009 tarihinde subaylığa nasbı yapılarak teğmen rütbesine nasbedildiği, 30/08/2012 tarihinde geçerli olmak üzere üsteğmen rütbesine, 30/08/2015 tarihinden geçerli olmak üzere kıdemli üsteğmen rütbesine terfi ettirildiği, 9 yıl süren sözleşme süresinin 30/08/2018 tarihinde sona erecek olması nedeniyle sözleşme yenileme talebinde bulunduğu, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Sözleşmeli Subay ve Astsubay Değerlendirme (Yenileme) Komisyonu tarafından başvurusu değerlendirilerek 01/08/2018 tarihinde sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

UYAP kayıtlarında yapılan incelemede; FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen kamu davası sonucunda, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verildiği, yargılamanın temyiz incelemesi için Yargıtayda devam ettiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı hakkında yürütülen ceza yargılamasında sonunda verilen mahkumiyet kararı, bu yargılamada verilen savunma, ifade ve tespitler de değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 15/10/2018'den itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda eksik araştırma ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.