Danıştay 12. Daire E.2021/6238 K.2022/3908

için yapılacak 1. dönem ortak sınavlardan itibaren bölge sınav yürütme komisyonları başkan ve üyelerine, il temsilcilerine, bina yöneticilerine, bina sınav komisyonları başkan ve üyelerine, salon görevlisi olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"ın 12. maddesinin beşinci fıkrası gereğince her sınav günü için beş saat ek ders ücretinin ödenmesi yolunda Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Milli Eğitim Bakanlığı web sitesi ana sayfasında 10/11/2013 tarihinde Ortaöğretim ana sınavlarına ilişkin 2013-2014 Eğitim - Öğretim Yılı “Ortak sınavlar, birinci günde üç oturum, ikinci günde üç oturum olmak üzere altı oturum halinde uygulanacaktır.” ibaresi ile sınavların kaç oturum olarak yapılacağının belirtildiği,

her oturum için 5 saat ek ders ücreti ödenmesi gerektiği de Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"ın 12. maddesinin beşinci fıkrasında hükme bağlanmış olmasına karşın, Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Bakan oluruyla her sınav günü için 5 saat ücret ödeneceğinin bildirilerek illerden bu yönde işlem tesis edilmesinin istendiği,

Milli Eğitim Bakanlığı web sitesi ana sayfasında 24/11/2013 tarihinde Ortaöğretime Geçiş Ortak Sınavları e-Kılavuzunda güncelleme adı altında yeni bir duyuru yapılarak önceki kılavuzda bulunan “Ortak Sınavlar 1. gün Oturumları”, “Ortak Sınavlar 2. gün Oturumları” ifadeleri “Ortak Sınavlar 1. gün Oturumu”, “Ortak Sınavlar 2. gün Oturumu” şekline dönüştürülerek bu sınavların, her sınav günü 3 oturum halinde yapılacak sınavlar tek oturum gibi değerlendirilerek Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 12. maddesinin beşinci fıkrasına aykırı bir uygulamaya yol açıldığı,

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan e-kılavuzda oturumların her birinin 40 dakikadan oluştuğu ve aralarında 30’ar dakikalık dinlenme sürelerinin bulunduğu, bu durumun bile sınav yapılan her bir dersin ayrı bir oturum olduğunu gösterdiği, Bakanlığın anılan oluruyla Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 12. maddesinin beşinci fıkrasındaki her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödeneceğine ilişkin düzenlemeye aykırı davranıldığı,

bu uygulamanın hakkaniyete ve mevzuata açıkça aykırı olduğu gibi, Anayasa'nın 18. maddesinde belirtilen angarya yasağına ilişkin düzenlemeye ve İLO sözleşmelerine de aykırı olduğu, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Ortaöğretime geçiş uygulaması kapsamında 2013-2014

eğitim - öğretim yılı birinci dönem ortak sınavlarının 28-29 Kasım 2013 tarihlerinde gerçekleştirildiği, ortak sınavların uygulanmasına yönelik usul ve esasların “2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Ortaöğretime Geçiş Ortak Sınavları e-Kılavuzu'nda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı, ortak sınavların uygulamasına ilişkin bazı güncellemeler yapılarak 23 Kasım 2013 tarihi itibarıyla kamuoyu ile paylaşıldığı, 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Ortaöğretime Geçiş Ortak Sınavları e-Kılavuzunda “Ortak sınavlar, birinci günde üç oturum, ikinci günde üç oturum olmak üzere altı oturum halinde uygulanacaktır.” ibaresinin, “5.

Ortak sınavlar, sınav günleri yapılan ders yazılılıları arasında 30’ar dakika dinlenme süresi verilmek suretiyle her sınav günü üç ders yazılısını içerecek şekilde bir oturum halinde, iki günde iki oturum olarak gerçekleştirilecektir.” şeklinde güncellendiği, bu kapsamda da Bakanlığın oluru ile anılan sınavlarda görevlendirilen personele her sınav günü için 5 saat ücret ödenmesine karar verildiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2013-2014 eğitim öğretim yılı için yapılacak 1. dönem ortak sınavlardan itibaren bölge sınav yürütme komisyonları başkan ve üyelerine, il temsilcilerine, bina yöneticilerine, bina sınav komisyonları başkan ve üyelerine, salon görevlisi olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere,

16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"ın 12. maddesinin beşinci fıkrası gereğince her sınav günü için beş saat ek ders ücretinin ödenmesi yolunda Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Daire kararının temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/02/2021 tarih ve E:2020/44,

K:2021/251 sayılı kararıyla bozulmasına karar verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan düzenleme ile; Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili Dava Daireleri Kurulunun bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmadığı açıktır. Bu durumda, bahse konu madde uyarınca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak ve bozma kararında yer verilen gerekçe doğrultusunda, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

2013-2014 eğitim öğretim yılı için yapılacak 1. dönem ortak sınavlardan itibaren bölge sınav yürütme komisyonları başkan ve üyelerine, il temsilcilerine, bina yöneticilerine, bina sınav komisyonları başkan ve üyelerine, salon görevlisi olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere,

16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"ın 12. maddesinin 5. fıkrası gereğince her sınav günü için beş saat ek ders ücretinin ödenmesi yolunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali yolunda Danıştay Onikinci Dairesince verilen 17/04/2019 tarih ve E:2018/3707, K:2019/2886 sayılı karar, temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/02/2021 tarih ve E:2020/44,

K:2021/251 sayılı kararıyla “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Sınav görevi" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrasında, Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezi sistemle yapılan sınavlarda görev alan yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için beş saat ek ders ücreti ödeneceği düzenlenmiş, ancak anılan fıkrada uyuşmazlık konusu ortak sınavlarla ilgili olarak bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Buna karşın davalı idarece 2013/2014 eğitim-öğretim yılından başlayarak yapılacak ortak sınavlarda görev alan yönetici ve öğretmenlere görev yaptıkları eğitim kurumu dışında görevlendirilmeleri nedeniyle katlandıkları masraf ve emeğin karşılığı göz önüne alınarak ve yukarıda bahsedilen Bakanlar Kurulu Kararı'nın 12. maddesinin 5. fıkrasındaki düzenlemeye paralel olacak şekilde her sınav günü için beş saat ek ders ücreti ödenmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamıştır.'' gerekçesiyle bozulmuştur.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Dairemizin 17/04/2019 tarih ve E:2018/3707, K:2019/2886 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/02/2021 tarih ve E:2020/44, K:2021/251 sayılı kararı ile bozulması üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

2013-2014 eğitim öğretim yılı için yapılacak 1. dönem ortak sınavlardan itibaren bölge sınav yürütme komisyonları başkan ve üyelerine, il temsilcilerine, bina yöneticilerine, bina sınav komisyonları başkan ve üyelerine, salon görevlisi olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar"ın 12. maddesinin beşinci fıkrası gereğince her sınav günü için beş saat ek ders ücretinin ödenmesi yolunda ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.

Öte yandan, 1. dönem sınavları 28-29/11/2013 tarihlerinde gerçekleştirilen, 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Ortaöğretime Geçiş Ortak Sınavlarına ilişkin yayınlanan e-Kılavuz'da ilk olarak ortak sınavların, "sınav takviminde belirtilen tarihlerde, her sınav günü üç olmak üzere, iki günde altı oturum halinde yapılacağı" belirtilmiş, bilahare e-Kılavuzu'nda 23/11/2013 tarihinde yapılan güncellemede ise "Ortak Sınavlar, sınav günleri yapılan ders yazılıları arasında 30’ar dakika dinlenme süresi verilmek suretiyle her sınav günü üç ders yazılısını içerecek şekilde bir oturum halinde, iki günde iki oturum olarak gerçekleştirilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Bunun üzerine, davacı Sendika tarafından, ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un, 03/04/1998 tarih ve 4359 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik Ek 1. maddesinin birinci fıkrasında; anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenlerinin 15 saat ders okutmakla yükümlü oldukları, bunlara;

kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, ikinci fıkrasında; belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Millî Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı;

birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.

439 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 25. maddesinde, "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması,

ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." kuralı yer almış, "Ek Ders Görevinden Sayılan Haller" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "Sınav görevi" başlıklı 12. maddesinde ise;

"(1) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ilgili mevzuatı gereğince yapılan bekleme, sorumluluk, dışarıdan bitirme, final, ortalama yükseltme, seviye tespiti, meslekî formasyon, adaylık eğitimi, beceri sınavı ve beceri/proje yarışması sınavlarında görevlendirilen öğretmenlere, öğrencileri girmeleri kaydıyla her bir sınav komisyon üyeliği ve her bir sınav gözcülüğü için 5 saat ek ders ücreti ödenir.

(2) Sınav komisyonu üyeliği ve sınav gözcülüğü görevleri kapsamında;

a) Bir öğretim yılında bir kişiye 12'den fazla sınav komisyon üyeliği ve 15'ten fazla sınav gözcülüğü görevleri,

b) Bir sınavda aynı kişiye hem sınav komisyon üyeliği hem de sınav gözcülüğü,

c) Yöneticiler,

için ücret ödenmez.

(3) Meslekî ve teknik örgün ve yaygın eğitim kurumları ile çok programlı liselerde atölye ve laboratuvar dersleri için yapılan sınavlarda öğretmen yetersizliği nedeniyle sınav komisyonunun oluşturulamaması durumunda, bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki “Bir öğretim yılında bir kişiye 12'den fazla sınav komisyon üyeliği için ücret ödenmez” hükmü uygulanmaz.

(4) Atölye ve laboratuvar ders programı ile birlikte okutulan endüstriyel teorik dersler, bu maddenin üçüncü fıkrasının uygulanmasında atölye ve laboratuvar dersi sayılır.

(5) Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezî sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir. Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. 2013-2014 eğitim öğretim yılından başlayarak altı temel ders için 8. sınıfta öğretmenler tarafından dönemsel olarak yapılan sınavlardan bir tanesinin "ortak sınavlar" olarak yapılmasına karar verildiği, bu sınavlarda görev yapan öğretmenlerin, kendi okullarından farklı bir okulda görevlendirildiği;

yazılı sınavlarda öğrencilere 20'şer sorunun sorulacağı, sınav süresinin 40 dakika olacağı, ders yazılıları arasında 30’ar dakika dinlenme süresi verileceği, her sınav günü üç ders yazılısını içerecek şekilde bir oturum hâlinde, iki günde iki oturum olarak gerçekleştirileceğinin 23/11/2013 tarihinde güncelenen Ortaöğretime Geçiş Ortak Sınavları e-Kılavuzu'nda duyurulduğu;

sınavda görev yapan bölge sınav yürütme komisyonları başkan ve üyelerine, il temsilcilerine, bina yöneticilerine, bina sınav komisyonları başkan ve üyelerine, salon görevlisi olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere dava konusu işlemle Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 12. maddesinin beşinci fıkrası gereğince her sınav günü için beş saat ek ders ücretinin ödenmesi yolunda dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Sınav görevi" başlıklı 12. maddesinin beşinci fıkrasında, Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezi sistemle yapılan sınavlarda görev alan yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için beş saat ek ders ücreti ödeneceği düzenlenmiş, ancak anılan fıkrada uyuşmazlık konusu ortak sınavlarla ilgili olarak bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Buna karşın davalı idarece 2013/2014 eğitim-öğretim yılından başlayarak yapılacak ortak sınavlarda görev alan yönetici ve öğretmenlere görev yaptıkları eğitim kurumu dışında görevlendirilmeleri nedeniyle katlandıkları masraf ve emeğin karşılığı göz önüne alınarak ve yukarıda bahsedilen Bakanlar Kurulu Kararı'nın 12. maddesinin beşinci fıkrasındaki düzenlemeye paralel olacak şekilde, her sınav günü için beş saat ek ders ücreti ödenmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamıştır.