Danıştay 12. Daire E.2021/7403 K.2025/2332

Dava konusu istem: Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Dağ ve Komanda Tugay Komutanlığında piyade uzman çavuş olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde aldığı istirahat ve hava değişimi raporları sürelerinin üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararıyla; davacının, 10/08/2018 tarihinden itibaren 10 gün iş göremezlik raporu, 21/01/2019 tarihinden itibaren 30 gün sağlık kurulu raporu, 18/03/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için sağlık kurulu raporu, 16/04/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için sağlık raporu olmak üzere toplamda 100 gün istirahat raporu aldığı, davacıya ait sağlık raporlarının incelenmesinden.

21/01/2019 tarihinden itibaren 30 gün sağlık kurulu raporu ile 18/03/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için alınan sağlık kurulu raporlarında "Anksiyete Bozukluğu, Tanımlanmamış" tanısı konulduğu, 20/05/2019 tarihinde davacıya verilen sağlık raporunda sertralin 100mg/g ve ketiyapin 50 mg/g kullanan davacının, sedatizanın yan etkisi dolayısıyla silahsız görev yapmasının önerildiği, davacının ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalandığı,

ilgili mevzuat uyarınca ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların da ilişiklerinin kesilemeyeceği anlaşıldığından, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davalı idarece hesaplanacak parasal haklarının dava tarihi olan 28/06/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına düzenlenen sağlık raporlarının 3 (üç) ayı geçtiğinin sabit olduğu, sağlık raporlarına konu rahatsızlıkların davacının görevinden kaynaklandığı veya meslek hastalığına yakalandığının somut olarak kanıtlanmadığı, ilgili raporların karar hanelerinde davacının rahatsızlığının uzun süreli bir tedaviye lüzum gösterdiğine dair herhangi bir ibarenin yer almadığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu ayrıca muafiyete rağmen yargılama giderleri arasında harca hükmedilmesinin de hukuka aykırılık teşkil ettiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Dağ ve Komanda Tugay Komutanlığında piyade uzman çavuş olarak görev yapan davacının, en son aldığı istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içinde aldığı istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ...tarih ve ... sayılı işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde; ''Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. (...)'' hükmüne, ''Tedavi'' başlıklı 10. maddesinde; ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Tedavi" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.

Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır....'' düzenlemesine yer verilmiş olup. Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; sözleşmeli uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği kabul edilmekle beraber, barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişiklerinin kesilmeyip izinli sayılacağı ve ayrıca kanser, tüberküloz,

kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananların ise istisna tutulduğu, Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık süreninin hesabına dahil edilmeyeceği, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan sözleşmeli uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı anlaşılmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporların incelenmesi neticesinde, davacının, "Peptik ülser" tanısıyla 10/08/2018 tarihinden itibaren 10 gün istirahat raporu, "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 21/01/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat sağlık kurulu raporu, "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 18/03/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat sağlık kurulu raporu, "Diz eklem çıkık, burkulma ve gerilmesi" tanısıyla 16/04/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için sağlık kurulu raporu olmak üzere toplamda 100 gün istirahat raporu aldığı, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların hiçbirisinin içeriğinde davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirip gerektirmediğine yönelik herhangi bir ibarenin yer almadığı görülmüştür.

Bu durumda, davacı ile ilgili olarak düzenlenen istirahat raporlarının süresinin toplamının, en son aldığı istirahat raporundan başlamak üzere geriye doğru son bir yıl içinde üç ayı geçtiğinin sabit olduğu, raporlara konu rahatsızlığının, ilişiklerin kesileceğini düzenleyen kuralın istisnaları arasında yer verilen, görev sırasında veya görev dışında göreviyle alakalı bir durumdan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmadığı gibi rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektiren kanser, tüberküloz,

kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıklar gibi bir rahatsızlık olduğuna yönelik de sağlık raporlarında herhangi bir tespite yer verilmediği, dolayısıyla; durumunun "kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez." düzenlemesi kapsamında değerlendirilecek bir yönünün de bulunmadığı anlaşıldığından,

davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile davalı idarece hesaplanacak parasal haklarının dava tarihi olan 28/06/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava,Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Dağ ve Komanda Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, en son aldığı istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içinde aldığı istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Tedavi'' başlıklı 10.maddesinde. Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez.

Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır....'' hükmüne yer verilmiştir.

Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Tedavi'' başlıklı 17. maddesinde de; ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez.

Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar.

Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez.

Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır...'' düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi ile Yönetmeliğin 17. maddesinde uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere son bir yılda üç ayı geçemeyeceğinin düzenlendiği, Kanun ve Yönetmelik hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan istirahat sürelerinin üç aylık sürenin hesabına dahil edilmeyeceği, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacıya ilişkin olarak "Peptik ülser" tanısıyla 10/08/2018 tarihinden itibaren 10 gün istirahat raporu, "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 21/01/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat sağlık kurulu raporu, "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 18/03/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat sağlık kurulu raporu, "Diz eklem çıkık, burkulma ve gerilmesi" tanısıyla 16/04/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat için sağlık kurulu raporlarının düzenlendiği görülmekle, Adana Şehir Hastanesince düzenlenen 16/04/2019 tarihli sağlık raporunda belirtilen.

"Diz eklem çıkık, burkulma ve gerilmesi" tanılı davacının rahatsızlığına ilişkin, görevden kaynaklı olup olmadığı hususunda herhangi bir inceleme ve araştırmanın yapılmadığı anlaşıldığından, sözleşme imzalamadan önce ayrıntılı sağlık kontrollerinden geçen 1989 doğumlu davacının, istirahat raporu almasına neden olan söz konusu hastalığının, yürüttüğü görev (katıldığı operasyonlar vs.) sonucu oluşup oluşmadığının açıklığa kavuşturulmasının, sözleşmenin feshi ile ilgili idari tasarrufun ilgili düzenlemelere uygun olup olmadığının belirlenmesi bakımından önem arz ettiği,

bu itibarla davalı idarece tahkikat yapılması ve davacının yeterli bir sağlık kuruluşuna sevk edilmesi suretiyle ortaya çıkacak duruma göre karar verilmesi gerekirken, davalı idarece tesis edilen işlemin yeterli araştırma ve sevk işlemi yapılmaksızın tesis edildiği anlaşıldığından, belirtilen hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın, istirahat ve hava değişimi süresinin son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde eksik inceleme nedeniyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğundan, gerekçe değiştirerek onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.