Danıştay 12. Daire E.2021/75 K.2022/1915

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığında mali işler müdürü olarak görev yapmakta olan davacının, emeklilik dilekçesinin işleme alındığına ve emeklilik başvurusunun yapıldığına ilişkin Gülpınar Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 4. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 26. maddesi uyarınca, emeklilik işlemleri kurum amirinin onayı ile tekemmül etmekle birlikte, aynı Kanun'un, emekliliği, istek üzerine kullanılan bir hak olarak öngören 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, belli (ileri) bir tarih belirtilmek suretiyle yapılan emeklilik taleplerinde, emeklilik işleminin, emeklilik onayında belirtilen bu tarihte yürürlüğe girecek olması karşısında,

ileriye yönelik olarak makul bir tarih belirtilmek suretiyle yapılan ve idarelerince de bu şekilde kabul gören isteğe bağlı emeklilik talepleri yönünden, ilgililerin emekli olmak istedikleri tarihten önce bu taleplerinden vazgeçebileceklerinin kabulünün gerektiği, olayda, davacının emeklilik istek dilekçesi 03/06/2019 tarihli ise de, dilekçenin 03/04/2019 tarihinde verildiğinin dava dosyasında bulunan 24/04/2019 tarihli emekliye sevk onayı ile diğer bilgi ve belgelerden anlaşıldığı,

isteği üzerine emekliye ayrılması uygun görülen davacının, emekli olmak istediği tarihten önce bu talebinden vazgeçmesi mümkün olduğundan, emekli olmak istediği 03/06/2019 tarihinden önce müteaddit defa verdiği dilekçelerle emekli olmak istemediğini belirten ve dilekçesinin işleme konulmamasını talep eden davacının vazgeçme iradesi doğrultusunda emeklilik dilekçesinin işleme alınmaması gerekirken, aksi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin icrai ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, bilgi yazısı olduğu, belediyeye husumet yöneltilemeyeceği, emeklilik işlemini tesis eden SGK Genel Müdürlüğünün davada hasım olması gerektiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Belediye Başkanlığında mali işler müdürü olarak görev yapmakta olan davacının, 03/04/2019 tarihinde verdiği yıllık izine ayrılma ve 03/06/2019 tarihi itibarıyla emekliye ayrılma talepli dilekçelerine istinaden emeklilik işlemlerinin başlatıldığı ve 24/04/2019 tarihli emekliye sevk onayı düzenlenerek dosyasının Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderildiği, davacının emekli olma iradesi olmadığından bahisle 08-09/05/2019 tarihili dilekçelerle Kaymakamlık ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı nezdinde başvurularda bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı işlemle emeklilik dilekçesinin işleme alındığı ve başvurularının yapıldığı bildirilen davacının aynı tarih itibarıyla ilişiği kesilerek akabinde 03/06/2019 tarihi itibarıyla emekliye ayrılması üzerine temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinin dördüncü fıkrasında; bu Kanun'da aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı,

bu fıkra kapsamına girenlerden 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 10. maddesi kapsamında bulunanların emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında, işgal ettikleri kadrolar için ilgili mevzuatında belirlenen unsurların esas alınacağı, beşinci fıkrasında ise; bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması,

toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde.

25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine emekli aylığı bağlanacağı, 4447 sayılı Kanun'un 26. maddesiyle 25/08/1999 tarihinde 5434 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 205. maddenin birinci fıkrasında; bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte; kadın iştirakçilerden 20, erkek iştirakçilerden 25 fiili hizmet yılını dolduranların istekleri üzerine emekli aylığı bağlanacağı, Ek 26. maddesinde ise.

5434 sayılı Kanun ve ona ek kanunlara göre Sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemlerinin; istek üzerine veya yaş haddi veya malullük (adi ve vazife malullüğü) hallerinde, iştirakçinin mensup olduğu kurumun en yüksek amirinin onayı ile tekemmül edeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen yasal düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda emekliye sevk işlemi; yaş haddi, sicil, disiplin, re'sen emeklilik gibi ayrışık hükümler hariç olmak üzere, esas itibarıyla kamu görevlisinin iradesine bağlanmış olup; bu nitelikleri itibarıyla istek üzerine tesis edilen emekliye sevk işleminin, yasal koşullar oluşmadığı sürece idare tarafından geri alınması mümkün olmadığı gibi, emekliye sevk onayı tesis edildikten sonra ilgililerin isteği üzerine de geri alınması mümkün bulunmamaktadır.

Emekliye ayrılma isteğini bildirmek suretiyle iradesini beyan eden kişi, emekliye sevk onayıyla birlikte emekli statüsüne girdiğinden, emekliye sevk işleminin ilgilinin istemindeki değişiklik nedeniyle geri alınması statü hukuku ile bağdaşmamaktadır. Bununla birlikte, kamu görevlisinin emekli olma iradesinin fesada uğraması, diğer bir ifadeyle emeklilik isteminin gerçek iradesini yansıtmaması halinde, emekliye sevk işleminin hukuka aykırı olacağı da açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işleme dayanak alınan 03/06/2019 tarihinde emekliye ayrılma talepli dilekçenin, davalı idarenin kayıtlarına 03/04/2019 tarihinde girdiği, davacının görev yaptığı Gülpınar Belediye Başkanlığının en yüksek amiri olan belediye başkanının 24/04/2019 tarihinde davacının emeklilik sevk onayını gerçekleştirdiği, davacının emekliye sevk onayından sonra verdiği 08-09/05/2019 tarihli emekliye ayrılma talebinden vazgeçtiğine dair dilekçelerin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve Gülağaç Kaymakamlığına verildiğinin görüldüğü, 03/06/2019 tarihinde de davalı idare tarafından, davacının ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, idareler kaydına geçen 08-09/05/2019 tarihli dilekçelerin emekliye sevk onayından sonra verildiği için emeklilik statüsünü etkilemeyeceği ancak, davacı tarafından; dava dilekçesinin ekinde yer alan ve davalı idareye sunduğunu iddia ettiği 08/04/2019 tarihli emekliye ayrılma talebinden vazgeçme talepli dilekçenin, emekliye sevk onayından önce verilen bir dilekçe olması halinde emekliye ayrılma talebinden vazgeçme imkanını sağlayacağı anlaşıldığından, anılan dilekçenin Mahkeme tarafından dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, 08/04/2019 tarihli emekliye ayrılma talebinden vazgeçme dilekçesinin, davalı idare kayıtlarına girip girmediğine, kayıtlara girmiş ise, emekliye sevk onay tarihinden önce kayıtlara girip girmediğine ilişkin yeterli bilgi ve belgeye ulaşmadan eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.