Danıştay 12. Daire E.2022/1016 K.2025/1555

Dava konusu istem: ... Demiryolları Taşımacılık A.Ş. ... Bakım Atölye Müdürlüğünde görev yapan davacının, "özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek" fiili nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... karar numaralı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararıyla; memurlara, Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilmesi için amirlerin bu yönde isteğinin olmasının, işlemin ön şartı olduğu, uyuşmazlıkta; işlemin tesisinden önce amirlerin bu yönde herhangi bir isteği bulunmamasına ve disiplin kurullarının "amir" olarak bu yetkiyi kullanabileceğine dair 657 sayılı Kanun'da bir hüküm olmamasına rağmen, dosyanın doğrudan yüksek disiplin kuruluna gönderilmesi ve anılan Kanun'da öngörülen yönteme aykırı olarak,

amirin bu yöndeki isteği olmadan tesis edilen davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 13/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Devlet memurluğundan çıkarma cezasının, tüm personelin disiplin amiri olan Genel Müdür'ün ve Genel Müdür'e doğrudan bağlı olup, adına hareket eden Teftiş Kurulu Başkanlığının istek ve önerileri üzerine tesis edildiği, ayrıca davacının 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (II) sayılı cetveline tabi sözleşmeli personel olduğu, dolayısıyla devlet memurluğundan çıkarma cezasının aslında sözleşmesinin feshedilmesinden ibaret olduğu belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (II) sayılı cetveline tabi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı, mazeretsiz işe gelmemesinin söz konusu olmadığı, lehine beyanların dikkate alınmadığı, savunma hakkının usule uygun kullandırılmadığı belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. ...

Lokomotif Bakım Atölye Müdürlüğünde görev yapan davacının, göreve gelmediği iddiaları ile olarak hakkında başlatılan soruşturma üzerine düzenlenen ... tarih ve E... sayılı raporun sonuç kısmında; davacının, TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personel Disiplin Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi ve 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş, raporun iletildiği TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi İstanbul Bölge Taşra Memur Disiplin Kurulu tarafından ise,

söz konusu öneri doğrultusunda davacının kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının uygun olacağı yönünde karar alınmış, bu karar Genel Müdürlüğe sunulmuş, bunun üzerine, TCDD Taşımacılık A.Ş.

Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı Mevzuat ve Disiplin Şube Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile davacıya isnat edilen fiil nedeniyle önerilen cezanın verilmesinin mümkün olmadığı, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasını teminen soruşturma raporunun "sonuç ve kanaat" bölümünün düzeltilmesi gerektiği belirtilerek dosyanın iade edildiği,

TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi İstanbul Bölge Taşra Memur Disiplin Kurulu tarafından davacı hakkında yine kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması yönünde karar alındığı ve aynı gerekçe ile sunulduğu, Mevzuat ve Disiplin Şube Müdürlüğü tarafından ise; ... tarih ve E... sayılı yazı ile verilen ceza hakkındaki görüşlerinin daha önce bildirildiği belirtilerek önerilen cezanın kabul edilmediği, tüm bu sürecin ardından bu kez Genel Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile yeni bir soruşturma başlatıldığı ve müfettiş tarafından hazırlanan 25/03/2019 tarihli raporda;

davacının 01/02/2018 - 05/07/2018 tarihleri arasında herhangi bir geçerli izni veya mazereti olmaksızın toplam 23 gün göreve gelmediğinin tespit edildiğinden bahisle. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesini yönünde kanaat belirtildiği, Teftiş Kurulu Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı yazısı ile söz konusu raporun sunulduğu TCDD Taşımacılık A.Ş.

Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... numaralı kararı ile davacının anılan teklif doğrultusunda devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." denilmek suretiyle memurlar ve diğer kamu görevlileri, özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur.

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin ve bu kapsamda yer alan, bir iktisadi Devlet teşekkülü olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü personelinin statü haklarını doğrudan etkileyen disiplin işlemlerinin "diğer özlük işleri" kavramı kapsamına girdiği kuşkusuzdur.

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 44. maddesinde, ''Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki hizmetlerin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında teşebbüs ve bağlı ortaklıkla ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulması hariç, verilmesi gereken disiplin cezaları ile disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır.

Ancak, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller için sözleşme ücretinden kesme cezası, aylıktan kesme cezası esaslarına göre uygulanır.'' hükmü öngörüldükten sonra "Uygulamanın İzlenmesi" başlıklı 58. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendinde, “Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasında.

"Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir." hükmüne; aynı maddenin ikinci fıkrasında.

"Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükmüne, üçüncü fıkrasında ise. "Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.

Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açıkça belirlenmiştir. Her idari işlemde olduğu gibi disiplin cezasının tesisinde de işlemin yetkili makam tarafından yapılması, yetkilerin kanunun çizdiği sınırlar içinde şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uygun olarak kullanılması idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturma sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda;

adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması gerektiği, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin tespiti ve mevzuatta düzenlenen hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirileceği; yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümlerinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasına, idarece usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma sonucunda getirilen teklif üzerine,

yetkili yüksek disiplin kurulunca karar verileceği öngörülmüş olup, Kanun'da yer alan "amirlerinin bu yoldaki isteği" ibaresinin de bu hususa ilişkin bulunduğu, atamaya yetkili amir veya disiplin amirince bu konuda teklifte bulunulması gerektiği yönünde özel, şekli bir düzenleme de bulunmadığı anlaşılmaktadır;

Uyuşmazlıkta, Genel Müdürlüğün ... tarih ve sayılı ... sayılı oluru ile davacı hakkında başlatılan soruşturma sonucunda hazırlanan 25/03/2019 tarihli soruşturma raporunda, disiplin yönünden getirilen davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifinin, Teftiş Kurulu Başkanlığının yazısı ile TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kuruluna iletildiği dolayısıyla teklife yönelik usulün tamamlandığı görülmektedir.

Bu durumda, davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin amirin isteğinin bulunmadığı gerekçesiyle iptali ile davacının yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 13/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. ... Lokomotif Bakım Atölye Müdürlüğünde görev yapan davacının, "özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek" fiili nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırımasına ilişkin TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... karar numaralı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin ve bu kapsamda yer alan, bir iktisadi Devlet teşekkülü olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü personelinin statü haklarını doğrudan etkileyen disiplin işlemlerinin "diğer özlük işleri" kavramı kapsamına girdiği kuşkusuzdur.

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 44. maddesinde, ''Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki hizmetlerin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında teşebbüs ve bağlı ortaklıkla ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulması hariç, verilmesi gereken disiplin cezaları ile disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır.

Ancak, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller için sözleşme ücretinden kesme cezası, aylıktan kesme cezası esaslarına göre uygulanır.'' hükmü öngörüldükten sonra "Uygulamanın İzlenmesi" başlıklı 58. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (d) alt bendinde, "Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasında.

"Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir." hükmüne; aynı maddenin ikinci fıkrasında.

"Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükmüne, üçüncü fıkrasında ise. "Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümlerine yer verilmiştir.

17/09/1982 tarihli, 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan. Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinde.

"Başbakanlık ve bakanlıklarda, bunların bağlı kuruluşlarında ilgisine göre Başbakanlık Müsteşarı, Bakanlık Müsteşarı, bağlı kuruluşların başında bulunan müsteşar, başkan, genel müdür, genel sekreter ve müdürler, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar, belediyelerde belediye başkanları, yurtdışı teşkilatında misyon şefleri buralarda görevli bütün memurların en üst disiplin amirleridirler.

Daha alt seviyedeki disiplin amirlerinin astlık üstlük sıralaması bu esasa göre tespit edilir. En üst disiplin amirleri haiz oldukları yetkileri her derecedeki memur hakkında doğrudan kullanabilir." hükmüne yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile verilir." hükmü getirilmiş olup, disiplin sürecinin işletilmesi aşamalarıyla ilgili olarak; muhakkik veya müfettiş tarafından yapılan disiplin soruşturmasının tamamlandığı andan itibaren disiplin yönünden teklifi de içeren tüm işlemlerin ve disiplin cezasını vermeye yetkili amire veya disiplin kuruluna intikal ettirilinceye kadar ki sürecin, sadece disiplin amirlerinin yetkisinde olduğu, başka bir anlatımla; "amirlerin bu yoldaki isteği üzerine" ibaresindeki "amir"den, "atamaya yetkili amir"in değil, "disiplin amiri"nin anlaşılması gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta; Genel Müdürlüğün ... tarih ve sayılı ... sayılı olur'u ile başlatılan soruşturmada, müfettiş tarafından düzenlenen raporun, Teftiş Kurulu Başkanlığına ibrazı üzerine gerekli işlemlerin yapılması bağlamında yapılan teklifin, tüm personelin en üst disiplin amiri pozisyonunda bulunan Genel Müdürlüğe sunulduğu, Genel Müdürlük (TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı Mevzuat ve Disiplin Şube Müdürlüğü) tarafından, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması yolundaki teklifi içeren dosyanın, TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği ve Yüksek Disiplin Kurulunca, teklifin kabulü ile davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, davalı idarede görev yapan tüm personelin en üst disiplin amiri pozisyonunda olan Genel Müdür (TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı Mevzuat ve Disiplin Şube Müdürlüğü) tarafından yapılan teklif üzerine Yüksek disiplin kurulunca tesis edilen işlemin esasının incelenmesi gerekirken, dava konusu işlemin; yetkili amirin teklifinin/isteğinin bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, kararın belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle karara gerekçe yönünden katılmıyorum.