Danıştay 12. Daire E.2022/2722 K.2025/2783

Dava konusu istem: Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere dış kaynaktan subay nasbedilen davacı tarafından, 926 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... karar sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarece ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 7. maddesinin (h) fıkrasında yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği hükmü ile, Yönerge'nin Dördüncü Bölüm Birinci Kısım 6.a(3)(a) maddesinde yer alan, 7. maddede belirtilen esaslara ilave olarak,

kurs süresince sıralı amirleri ile ilgili öğretmenlerce yapılan inceleme ve takip neticesinde disiplin, tutum, davranış ve ders konularına ilgisi, kişisel sorunları kapsamında kursun herhangi bir safhasında üç, toplamda altı defa yazılı olarak uyarılan kursiyerlerin, durumlarının görüşülmesi için kurs sonu beklenmeksizin Öğretmenler Kuruluna sevkedileceğine dair düzenlemeler uyarınca kurstan ilişiği kesilen davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği görülmüş ise de, davacının hazırlık eğitimini tamamlayarak teğmenliğe nasbının yapıldığı,

aldığı 3 adet ikaz ve uyarma cezasının mahiyeti dikkate alındığında, anılan cezalar nedeniyle görevine son verilmesinin ağır sonuçlar doğurduğu, öte yandan ikazların mahiyetinin de davacının görevini yapamayacağı sonucunu doğurmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının ayırma işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının subay olarak nasp edilmesini müteakip personel alım amacına uygun olarak özel kuvvetler ihtisas kursunda eğitime başladığı, kurs eğitimi dönemimde üç kez yazılı olarak uyarıldığı, bu nedenle Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi uyarınca kurstan ilişiğinin kesildiği, yine kursta başarısız olması nedeniyle 926 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay olarak nasbedilen ve Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime tabi tutulurken kursta disiplinsiz davranışları nedeniyle üç uyarı cezası aldığından bahisle öğretmenler kurulu kararı ile kurstan ilişiği kesilen davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa’nın 13. maddesinde Temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiş, Anayasa Mahkemesince verilen kararlarda, anılan hakkın sadece kamu hizmetlerine girmeyi değil, kamu hizmetlerinde bulunmayı/kalmayı da güvence altına aldığı belirlenmiştir. (AYM, E.2021/104, K.2021/87, 11/11/2021, §§ 42-48) Buna göre kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, anılan hakka sınırlama getirilebilmesinin ilk şartını oluşturmaktadır. Anayasa’nın 13. ve 70. maddelerinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanuniliğin, Anayasa’nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanması gerekmektedir.

Dava konusu işlemde yer almasa da, işlemin hukuki sebebinin ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. Bölüm 7. maddesinin (h) bendinin (10) numaralı alt bendinde yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla kanaatimce; 3 adet uyarı cezası almış olmak sebebiyle Öğretmenler Kurulu toplantısında durumu görüşülerek kurstan ilişiğinin kesilmesinin, Türk Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemini gerektirdiğine dair bir düzenlemenin, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrasında yer almadığı görüldüğünden işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlemin sebep unsuru olan Yönerge hükümlerinin ise üst hukuk normu olan 926 sayılı Kanun'u aşacak şekilde temel hak ve özgürlükleri kısıtlayıcı nitelikte olması nedeniyle uyuşmazlıkta kural olarak alınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin yukarıda yer verilen şekilde değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere 27/07/2018 tarihinde teğmen nasbedilen ve personel alım amacına uygun olarak 06/08/2018 tarihinde açılan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime başlayan davacının, kurs eğitim döneminde 3 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi gereğince Öğretmenler Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verilmiş, kursta başarısız olduğundan bahisle 926 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ... tarih ve ... karar sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Fakülte veya yüksek okul mezunlarının muvazzaf subay nasbedilmesi" başlıklı 14. maddesinde.

"En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren kadın veya erkeklerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar; düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını, uzmanlığını tamamlamış tabipler için otuzbeş yaşını bitirmemiş olmak, yedek subay olma koşullarını taşımak, yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla harp okullarında yetiştirilemeyen veya yeterince yetiştirilemeyen sınıflarda muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilecek olanların yaş ve diğer giriş şartları Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca belirlenir.

En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerlik hizmetine başladıklarında düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını bitirmemiş olanlardan muvazzaf subaylığa geçmek isteyenler, birinci fıkrada yazılı şartlar dahilinde muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Bunlardan, terhislerini müteakip başvuranlar ile askerlik hizmeti esnasında veya terhislerini müteakip en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip başvuranlar da birinci fıkra hükümlerine göre muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.

Bu madde hükümlerine göre subay nasbedilenler, 15 inci maddede öngörülen askeri eğitimi müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenlerin deneme süresi iki yıldır.

Temel askerlik eğitiminde veya askeri eğitimde başarı gösteremeyenler, eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur.

" hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle, "Askeri eğitim" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında. "Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere muvazzaf subaylığa nasbedilenler, doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrine atanırlar." hükmüne, üçüncü fıkrasında, "Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenler, sınıflarına bakılmaksızın Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitime tâbî tutulurlar.

Bu eğitimlerde sağlık nedenleri hariç olmak üzere başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur. Sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler, bir sonraki dönem eğitimine katılırlar. Bunlardan ikinci dönem eğitimde de başarı gösteremeyenler, kuvvet komutanlıklarınca sınıf ve rütbelerine uygun görevlere atanırlar.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenlerden, sonradan Özel Kuvvetler Komutanlığı dışına atananlar, ayrıca sınıflarına ilişkin eğitimlere tâbî tutulurlar" kuralı yer almaktadır.

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. Bölümünün 7. maddesinde, kursiyerlerin katıldıkları andan itibaren Öz.Kuv.K.lığında uymaları gereken özel yönerge ve talimatların tebliğ edileceği, personelin;

kanun, yönetmelik, yönerge ve emirlerde belirtilen hususlara uymak zorunda oldukları, kursta bütünlüğü bozan, disiplinsiz tavır ve hareketler sergileyen, ders konularına yeterli ilgiyi göstermeyen kursiyerin, Kursiyer Uyarı Kartı ile uyarılacağı, uyarılara rağmen talimatlara uymamayı alışkanlık haline getiren kursiyerin ilgili Kurul Başkanının teklifi ile durumunun görüşülmesi maksadıyla Eğitim ve Öğretim Başkanlığınca Öğretmenler Kuruluna sevk edileceği, Öğretmenler Kurulu toplantısı sonunda gerekli görülen kursiyerler hakkında ilişiğinin kesilmesi kararının alınacağı belirtilmiştir.

Aynı maddenin Öğretmenler Kurulu Toplantısında durumu görüşülen kursiyerler ile ilgili kurs sonunu beklemeksizin ilişik kesme esaslarını düzenleyen üst başlıklı (h) fıkrasının (10) numaralı bendinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklenmeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 10. maddesinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa uyarı alanların kursla ilişiğinin kesileceği düzenlemesine yer verilmiş olup, Özel Kuvvetler Komutanlığında subay olarak görev yapan davacının da kurs eğitim döneminde 3 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle Öğretmenler Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile önce kurstan ve daha sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta, davacının 06/08/2018 tarihinde başlayan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursuna katıldığı, kurs bölük komutanı tarafından ÖKY-184-1 Kurslar Yönergesi'ne göre ve Kurs Devam Talimatında belirtilen kursiyer ikaz çizelgesinde yer alan silahında şarjör takılıyken doldur boşalt yapma fiilinden "Emniyeti İhlal Etmek" fiili nedeniyle, 04/09/2018 tarihinde 1. ikaz.

26-28 Eylül 2018 tarihleri arasında Beynam bölgesinde icra edilen nokta traversi arazi uygulaması esnasında emir ve talimatlara aykırı olarak yoldan geçmesi fiilinden "Harekat Emniyetini İhlal Etmek" fiili nedeniyle. 26/09/2018 tarihinde 2. ikaz.

14-22 Kasım 2018 tarihleri arasında Tohumlar-Beynam bölgesinde icra edilen küçük birlik harekatı arazi tatbikatı eğitimlerinin hayatı idame safhasında, 20/11/2018 tarihinde silahını yanından ayırma fili nedeniyle, "Emre İtaatsizlik" sebebiyle 20/11/2018 tarihinde 3. ikazın verildiği; üç defa yazılı "ikaz" edilen personelin, ÖKY-184-1 Kurslar Yönergesi'nin 4. bölümünün 1. kısmının 6.a (3)(a) maddesi gereğince toplanan Öğretmenler Kurulunun 21/11/2018 tarih ve 1227 sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği,

anılan karar uyarınca da, 926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği görülmüştür.

Bu durumda, davalı idarece ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 7. maddesinin (h) fıkrasında yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi ile,

Yönerge'nin Dördüncü Bölümünün Birinci Kısmının 6.a(3)(a) maddesinde belirtilen esaslar uyarınca kurs süresince sıralı amirleri ile ilgili öğretmenlerce yapılan inceleme ve takip neticesinde disiplin, tutum, davranış ve ders konularına ilgisi, kişisel sorunları kapsamında yapılan incelemede, davacının kurs süresince 3 defa yazılı uyarı aldığı için Öğretmenler Kuruluna sevkedilmesi karşısında, Milli Savunma Bakanının onayıyla 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile davacının ayırma işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.