Danıştay 12. Daire E.2022/3064 K.2025/2784

Dava konusu istem: Dış kaynaktan muvazzaf subay olarak nasbedilen ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ... Mekanize Piyade Tümen Komutanlığında ... olarak görev yapmakta olan davacı tarafından , deneme süresinde uyum sağlayamadığından bahisle, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen aylıkların hak ediş tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyada mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personelin seçiminde hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde titiz davranılmasının kabulünün gerektiği, deneme süresinin amacının da kamu hizmetinin daha iyi yürütülmesini sağlamak için emsalleri arasında liyakati üstün ve göreve daha uygun olanları seçmek ve ilgili kadrolarda istihdamını sağlamak olduğu dikkate alındığında, aday personelin her askerde bulunması gerekli, milli, manevi, kişisel,

ve mesleki vasıfları taşıyıp taşımadığının ve bu niteliklerin görev süresi içinde mevcudiyetinin korunması değerlendirilmesinin de ancak deneme (adaylık) süresi içinde birebir müşahade (gözlem) ile ortaya konulabileceği, bu tür atamalarda, görev yapacağı personeli seçme/seçmeme/daha uygun personel seçebilme konusunda mevzuat çerçevesinde kendisine değerlendirme ve takdir hakkı verilen idarenin sahip olduğu bu değerlendirme hakkını objektif olarak mevzuat çerçevesinde kullandığı (subjektif kullanıldığının ortaya konulamadığı) anlaşılmakla,

nitelik belgesindeki çoğu kıstasın "Orta" bazı kıstasların ise "Zayıf " olarak değerlendirildiği anlaşılan davacının, bu halinin subaylığa engel kabul edilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince.

İdare Mahkemesince, "davacının deneme süresi içerisinde hakkında sıralı sicil amirlerince düzenlenen Nitelik Belgesinde davacının çoğu notunun 'Orta' olduğu, 'Disiplin Kurallarına uyarlığı ve itaati' ve 'vazifeye bağlılık derecesi çalışkanlığı ve sorumluluğu benimsemesi' kıstaslarının 'Zayıf' olarak değerlendirildiği, ayrıca davacının sicil amirlerince 1 adet kınama ve 2 adet uyarma disiplin cezasıyla cezalandırıldığı,

sonuç olarak sicil durumu ve disiplin durumu göz önüne alınarak subaylığa engel hali bulunduğundan bahisle Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ilişiğinin kesilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesine yer verilmiş ise de; davacının, 1. sicil üstü S.K.'nın, davacı hakkında hiç zayıf ve olumsuz değerlendirmede bulunmadığı, 'iyi' ve 'orta' olarak değerlendirdiği, ayrıca davacı hakkında 'Türk Silahlı Kuvvetlerinde Kalması Uygundur' şeklinde kanaat bildirdiği, birinci sicil amirinin, davacıya en yakın konumda çalışan, mesai saatlerinde davacının en fazla muhatap olduğu,

davacıyı en yakından izleyip gözlemleyebilecek ve davacıyı en iyi tanıyabilecek kişi olduğu, diğer taraftan işleme esas alınan ve davacının deneme süresi içerisinde aldığı uyarma ve kınama cezalarının, niteliği ve sayısı itibarıyla da Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi disiplinsizliğini oluşturacak nitelik ve ağırlıkta olmadığı, davacı hakkında, "Silahlı Kuvvetlerden İlişiğinin Kesilmesi" cezası verilmesinin "ölçülülük" ilkesine aykırılık teşkil ettiğinin anlaşılmış olması karşısında, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından,

davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı, gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının deneme süresi içinde Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenen dış kaynaktan muvazzaf subay temini kapsamında yapılan sınavlarda başarılı olması üzerine 22/11/2017 tarihinde teğmen olarak nasbedilen, 11/12/2017-06/07/2018 tarihleri arasında Kursiyer Subay olarak eğitimini tamamlayan, 07/07/2018-07/07/2019 tarihleri arasındaki deneme süresinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ... Mekanize Piyade Tümen Komutanlığı'da ... olarak görev yapmakta olan davacının, deneme süresinde uyum sağlayamadığından bahisle, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun "Fakülte veya yüksek okul mezunlarının muvazzaf subay nasbedilmesi" başlıklı 14. maddesinde.

"En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren kadın veya erkeklerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar; düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını, uzmanlığını tamamlamış tabipler için otuzbeş yaşını bitirmemiş olmak, yedek subay olma koşullarını taşımak,

yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla (…)(4) harp okullarında yetiştirilemeyen veya yeterince yetiştirilemeyen sınıflarda muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilecek olanların yaş ve diğer giriş şartları Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca belirlenir.

En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerlik hizmetine başladıklarında düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuz iki yaşını bitirmemiş olanlardan muvazzaf subaylığa geçmek isteyenler, birinci fıkrada yazılı şartlar dahilinde muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Bunlardan, terhislerini müteakip başvuranlar ile askerlik hizmeti esnasında veya terhislerini müteakip en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip başvuranlar da birinci fıkra hükümlerine göre muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.

Bu madde hükümlerine göre subay nasbedilenler, 15 inci maddede öngörülen askeri eğitimi müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar. (Ek cümle: 31/10/2016-KHK678/13 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/13 md.) Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenlerin deneme süresi iki yıldır... " hükmü getirilmiştir.

(Mülga) Fakülte ve Yüksek Okullar Askerî Öğrenci Komutanlıkları ve Öğrencileri İle Fakülte ve Yüksek Okullardan Yetişen Subaylara Ait Yönetmeliğin Ek 1. maddesinde.

"926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 14 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları gereğince fakülte veya yüksekokulları kendi nam ve hesabına bitirerek muvazzaf subay nasbedilenler ile yedek subay kaynağından muvazzaf subay nasbedilenler, 32 nci maddede öngörülen askerî eğitime müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar.

Bunlardan askerî eğitimde başarı gösteremeyenler ve eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleriyle ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir.

Kendilerinden aldıkları aylıklar dışında Devletçe yapılan masraflar kanunî faizleriyle birlikte tahsil edilir." düzenlemesine yer verilmek suretiyle kanunen öngörülen hüküm açıklanmıştır.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı Dış Kaynaktan Muvazzaf Subaylığa Geçirileceklere İlişkin Yönerge'nin 6. Bölüm 4. maddesinde; "Kanun hükümlerine göre subay nasbedilenlerin, subay nasbedilmelerini müteakip bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulacakları, bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilecekleri..." belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, dış kaynaktan temin faaliyeti çerçevesinde muvazzaf subay olarak nasbedilen kişilerin, 14. maddede atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulacakları, atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenlerin, temin şartlarını taşımadığı anlaşılanların veya bu şartları kaybedenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği anlaşılmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 28. Mekanize Piyade Tümen Komutanlığında subay olarak görev yapan davacının, bir yıllık deneme süresi içinde, hakkında sıralı sicil amirlerince düzenlenen nitelik belgesinde çoğu notunun "Orta" olduğu, "Disiplin Kurallarına uyarlığı ve itaati" ve "vazifeye bağlılık derecesi çalışkanlığı ve sorumluluğu benimsemesi" kriterlerinin "Zayıf" olarak değerlendirildiği, ayrıca davacının deneme süresi içinde, sicil amirlerince 28/03/2019 tarihinde "Göreve kayıtsızlık" disiplinsizliğinden kınama, 19/02/2019 tarihinde "Sorumluluktan kaçmak" disiplinsizliğinden uyarma ve 17/10/2019 tarihinde "Görevde kayıtsızlık" disiplinsizliğinden uyarma disiplin cezasıyla cezalandırıldığı görülmektedir.

Davacı hakkında yapılan inceleme sonucu Deneme Süresindeki Personel Değerlendirme Komisyonunun 27/06/2019 tarihli kararında "Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesinin" uygun olacağı değerlendirmesinde bulunulduğu, Komisyon kararının 28/06/2019 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanı tarafından onaylandığı ve Milli Savunma Bakanlığına gönderildiği, Milli Savunma Bakanlığı tarafından da ... tarih ve ... sayılı işlem ile ilişiğinin kesildiği görülmektedir.

Bu durumda.

Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personelinin seçiminde titiz davranılmasının ve dikkatli seçilmesinin kamu yararının bir gereği olduğu ve ilgili mevzuatta düzenlenen deneme (adaylık) süresinin amacının bu sürecin bir parçası olduğu dikkate alındığında; hakkında askerlik mesleğini özümseyemediği, amirlerine dürüst davranmadığı, şahsi problemlerinin mesleğinin önüne geçtiği yönünde amir değerlendirmesi de bulunan davacının bir yıllık deneme süresi sonunda, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı sonucuna ulaşıldığından,

926 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile anılan Yönetmelik ve Yönerge hükümleri kapsamında, bir yıllık deneme süresine istinaden hakkında düzenlenen "Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir" şeklindeki nitelik belgesi uyarınca, Bakan onayıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinden re'sen ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.