Danıştay 12. Daire E.2022/3089 K.2025/5064

Dava konusu istem: Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere dış kaynaktan subay nasbedilen davacı tarafından, 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda kursiyer olarak eğitimine devam etmekte iken, söz konusu eğitim sırasında başarısız sayıldığından bahisle 926 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca, anılan kursla ilişiğinin kesilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla.

Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitim alan kursiyerlerden, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların, Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesilebileceği; ancak, davacının aldığı 4 adet ikazın mahiyeti dikkate alındığında, görevini yapamayacağı sonucunu doğuracak nitelik ve ağırlıkta olmadığı,

işlenilen bu fiiller nedeniyle görevine son verilmesinin ölçülülük ilkesi ile bağdaşmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Doğrudan özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay olarak nasbedilen ve Özel Kuvvetler ihtisas Kursunda eğitime tabi tutulurken kursta disiplinsiz davranışları nedeniyle üç uyarı aldığından bahisle öğretmenler kurulu kararı ile kurstan ilişiği kesilen davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin 06/05/2019 tarihli ve 2019/26 işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın 13. maddesinde 'Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiş, Anayasa Mahkemesince verilen kararlarda, anılan hakkın sadece kamu hizmetlerine girmeyi değil, kamu hizmetlerinde bulunmayı/kalmayı da güvence altına aldığı belirlenmiştir. (AYM, E.2021/104, K.2021/87, 1 1/1 1/2021, ŞŞ 42-48) Buna göre kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılmasının, anılan hakka sınırlama getirilebilmesinin ilk şartını oluşturmaktadır. Anayasa'nın 13. ve 70. maddelerinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanuniliğin, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanması gerekmektedir.

Dava konusu işlemde yer almasa da, işlemin hukuki sebebinin ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesinin 3. Bölüm 7. maddesinin (h) bendinin (10) numaralı alt bendinde yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla kanaatimce; 3 adet uyarı cezası almış olmak sebebiyle Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesilmesinin Türk Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemini gerektirdiğine dair bir düzenlemenin 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrasında yer almadığı görüldüğünden işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlemin sebep unsuru olan Yönerge hükümlerinin ise üst hukuk normu 926 sayılı Kanunu aşacak şekilde temel hak ve özgürlükleri kısıtlayıcı nitelikte olması nedeniyle uyuşmazlıkta kural olarak alınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin yukarıda yer verilen şekilde değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere 27/07/2018 tarihinde teğmen nasbedilen ve personel alım amacına uygun olarak 06/08/2018 tarihinde açılan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime başlayan davacının, kurs eğitim döneminde 4 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi gereğince Öğretmenler Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verilmiş, kursta başarısız olduğundan bahisle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca... tarih ve ...karar sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Fakülte veya yüksek okul mezunlarının muvazzaf subay nasbedilmesi" başlıklı 14. maddesinde.

"En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren kadın veya erkeklerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar; düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını, uzmanlığını tamamlamış tabipler için otuzbeş yaşını bitirmemiş olmak, yedek subay olma koşullarını taşımak, yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla harp okullarında yetiştirilemeyen veya yeterince yetiştirilemeyen sınıflarda muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilecek olanların yaş ve diğer giriş şartları Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca belirlenir.

En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerlik hizmetine başladıklarında düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını bitirmemiş olanlardan muvazzaf subaylığa geçmek isteyenler, birinci fıkrada yazılı şartlar dahilinde muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Bunlardan, terhislerini müteakip başvuranlar ile askerlik hizmeti esnasında veya terhislerini müteakip en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip başvuranlar da birinci fıkra hükümlerine göre muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.

Bu madde hükümlerine göre subay nasbedilenler, 15 inci maddede öngörülen askeri eğitimi müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenlerin deneme süresi iki yıldır.

Temel askerlik eğitiminde veya askeri eğitimde başarı gösteremeyenler, eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur.

" kuralına yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle, "Askeri eğitim" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında. "Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere muvazzaf subaylığa nasbedilenler, doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrine atanırlar." kuralına üçüncü fıkrasında, "Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenler, sınıflarına bakılmaksızın Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitime tâbî tutulurlar.

Bu eğitimlerde sağlık nedenleri hariç olmak üzere başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur. Sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler, bir sonraki dönem eğitimine katılırlar. Bunlardan ikinci dönem eğitimde de başarı gösteremeyenler, kuvvet komutanlıklarınca sınıf ve rütbelerine uygun görevlere atanırlar.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenlerden, sonradan Özel Kuvvetler Komutanlığı dışına atananlar, ayrıca sınıflarına ilişkin eğitimlere tâbî tutulurlar" kuralı yer almaktadır.

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölümünün 7. maddesinde, kursiyerlerin katıldıkları andan itibaren Özel Kuvvetler Komutanlığında uymaları gereken özel yönerge ve talimatların tebliğ edileceği, personelin; kanun, yönetmelik, yönerge ve emirlerde belirtilen hususlara uymak zorunda oldukları; kursta kurs bütünlüğünü bozan, disiplinsiz tavır ve hareketler sergileyen, ders konularına yeterli ilgiyi göstermeyen kursiyerin, Kursiyer Uyarı Kartı ile uyarılacağı;

uyarılara rağmen talimatlara uymamayı alışkanlık haline getiren kursiyerin ilgili Kurul Başkanının teklifi ile durumunun görüşülmesi maksadıyla Eğitim ve Öğretim Başkanlığınca Öğretmenler Kuruluna sevk edileceği. Öğretmenler Kurulu toplantısı sonunda gerekli görülen kursiyerler hakkında ilişiğinin kesilmesi kararının alınacağı belirtilmiştir.

Aynı maddenin Öğretmenler Kurulu Toplantısında durumu görüşülen kursiyerler ile ilgili kurs sonunu beklemeksizin ilişik kesme esaslarını düzenleyen üst başlıklı (h) fıkrasının (10) numaralı bendinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklemeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 10. maddesinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa uyarı alanların kursla ilişiğinin kesileceği düzenlemesine yer verilmiş olup, Özel Kuvvetler Komutanlığında subay olarak görev yapan davacının da, kurs eğitim döneminde 4 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle Öğretmenler Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile önce kurstan ve daha sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta, davacının 06/08/2018 tarihinde başlayan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursuna katıldığı, kurs bölük komutanı tarafından 04/01/2019 tarihinde girdiği Tim Komutanlığı sınavından çok düşük not almak, derslerine ve eğitimine gerektiği kadar önem vermemek fiilinden "Kendini geliştirmede yetersiz kalmak" nedeniyle, 07/01/2019 tarihinde 1. ikaz.

21-23 Ocak 2019 tarihleri arasında icra edilen Kaçma Kurtulma Harekatı arazi uygulaması esnasında 22/01/2019 tarihinde MTN bölgesinde emniyetsiz bölgede üs bölgesi işgal ettirdiği, tebliğ edilen tim bütünlüğünü bozmak fiilinden "Emre itaatsizlik" nedeniyle, 23/01/2019 tarihinde 2. ikaz.

24/01/2019 tarihinde öğle içtimasında yapılan kontrolde Özel Kuvvetler yeminini yanında taşımamak, ezberleyememek fili nedeniyle, "Askeri nezaket kurallarına uymamak" sebebiyle 25/01/2019 tarihinde 3. İkazın, 17-21 Ocak 2019 tarihinde icra edilen Direk Görev Tatbikatı Görev Planlaması sırasında timin tecrit odası olarak kullanıldığı ve odanın pis bırakıldığının tespiti ile emri altındaki timin "Kişisel ve Çevre Temizliğine Dikkat Etmesini ve Askeri Eşyayı Uygun Kullanılmasını Sağlayamamak" nedeniyle 4. İkazın verildiği;

üç defa yazılı "ikaz" edilen personelin, ÖKY 184-1 Kurslar Yönergesi'nin 4. bölümünün 1. kısmının 6.a (3)(a) maddesi gereğince, Öğretmenler Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, anılan karar uyarınca da, 926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği görülmüştür.

Bu durumda, davalı idarece ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 7. maddesinin (h) fıkrasında yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi ile Yönerge'nin 4. Bölümünün 1. Kısmının 6.a(3)(a) maddesinde belirtilen esaslar uyarınca, kurs süresince sıralı amirleri ile ilgili öğretmenlerce yapılan inceleme ve takip neticesinde disiplin, tutum, davranış ve ders konularına ilgisi,

kişisel sorunları kapsamında yapılan incelemede, davacının kurs süresince 4 defa yazılı uyarı aldığı için Öğretmenler Kuruluna sevkedilmesi karşısında, Milli Savunma Bakanının onayıyla 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine özlük haklarının iadesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.