Danıştay 12. Daire E.2022/3892 K.2025/2254

Dava konusu istem: Muş İl Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, görevde başarısız olduğundan bahisle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 21/12/2018 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmeti en iyi şekilde yürütebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu, bu nedenle, idarenin kamu hizmetini yürütecek olan personelini alırken bir takım özelliklere sahip olmasını araması tabii olduğu gibi statüye alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması, hizmeti aksatacak, kendisinden artık verim alınması imkanı kalmamış, aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak personelini bünyesi dışına çıkarmasının da olağan göründüğü;

idarenin sözleşme yenileyecek personelini belirlerken hiç şüphesiz en iyisini seçmeye çalışacağı; yasa koyucunun da sözleşmenin her iki tarafına sözleşmeyi yenileme veya yenilememe hususunda takdir hakkı tanıdığı; bu durumda, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin sebep unsurunu oluşturan olaylar dikkate alındığında görevde başarısız olduğu ve kendisinden istifade edilemeyeceği görülmüş olup, dava konusu işlemin tesisinde idarenin haiz olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığını bilgi ve belgeler ile ortaya koyduğu anlaşıldığından,

sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; idarenin davacının hizmet sözleşmesini yenilememe hususunda takdir hakkı bulunsa da, idareye tanınan takdir hakkının yasanın koyduğu sınırlar içinde, eşitlik ilkesi gözetilerek kamu yararı için kullanması gerektiği, davacının dikkatsizliği ve tedbirsizliği neticesinde yaralanması eyleminin emniyet tedbirlerine, talimatlarına ve bu hususta verilen emirlere aykırılık teşkil ettiği görülmekle birlikte, davacının görev yaptığı süre içinde görevinde yetersiz ve başarısız olduğu, görevini ilgili mevzuata uygun olarak yapmadığı, uzman erbaş olma niteliklerini taşımadığı yönünde bir tespit ve delil bulunmadığı,

bir anlık dikkatsizlik sebebiyle meydana gelen olayın görev yerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerini sergilemede istenen düzeye ulaşamama olarak nitelendirilemeyeceği, aksinin kabulünün ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edeceği anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacıya 30/12/2017 tarihinde tabancaların kullanımı, emniyet ve kaza önleme ile ilgili tüm emirler tebliğ edilmesine rağmen iki kez silahıyla kendisini yaraladığı, operasyon sırasında gerçekleşen olay nedeniyle görevin ifşa olmasına neden olduğu, operasyonu tehlikeye düşürdüğü, aynı yıl içinde silahla yaralanma olayları nedeniyle 128 gün istirahat raporu aldığı, takdir yetkisinin kamu yararı gözetilerek, hukuka uygun kullanıldığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muş İl Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı, 27/03/2017 tarihinde operasyonel faaliyet esnasında kendisine zimmetli piyade tüfeğinin dikkatsizliği ve tedbirsizliği neticesinde ateş alması sonucunda sağ ayak tarak kemiğinden yaralanmış, bu olaya ilişkin 28/03/2017 tarihli idari tahkikat raporunda; olayın davacının dikkatsizliği ve tedbirsizliği neticesinde meydana geldiği, davacının bir kusur ve kastının bulunmadığı belirtilmiş, olay sonrasında davacıya toplam 71 gün istirahat raporu verilmiş.

22/11/2017 tarihinde davacının mesaiye geç kaldığının tespit edilmesi üzerine başlatılan disiplin soruşturması sonucunda uyarma cezasıyla cezalandırılmış.

30/12/2017 tarihinde Muş ili, Merkez İlçesi Yaygın Jandarma Karakol Komutanlığının sorumluluk alanındaki tren yolu emniyet kontrol noktasında görevli olduğu esnada, kendisine ait tabancanın ateş alması sonucunda dikkatsizliği ve tedbirsizliği nedeniyle sol bacak diz kısmından yaralanmış, olaya ilişkin 05/01/2018 tarihli idari tahkikat raporunda.

Köşk Köyü mevkii tren yolu emniyeti 3. noktasına keskin nişancı olarak görevlendirilen davacının, 30/12/2017 günü saat 22.30 sıralarında görev yaptığı noktadaki konteynırın önünde şahsına ait tabancasını sağ bacağında takılı olan tabanca kılıfına yerleştirmeye çalıştığı esnada, dikkatsiz ve tedbirsiz davranıp sağ el işaret parmağı ile farkında olmayarak tabancanın tetiğine dokunması sonucunda kendisini sol bacak diz kısmından yaraladığı belirtilmiş, yaşanan en son olay nedeniyle toplam 57 gün istirahat raporu verilmiş,

davacı tarafından 07/11/2018 tarihli dilekçe ile 31/12/2018 tarihinde sona erecek sözleşmesinin 3 yıl uzatılması istemiyle başvurulmuş, sözleşmesinin uzatılması talebi 21/12/2018 tarihli işlemle uygun görülmemiş, davacının dikkatsiz ve tedbirsiz davranarak iki defa ateşli silahla kendini kazaen yaraladığı ve 3. defa ateşli silah kazası ile kendini ya da bir başka personeli yaralayabileceği değerlendirilerek, görevde başarısız olma nedeniyle sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde, uzman erbaşların; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlayacağı, bunlardan; istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların, 12/4/1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülenlerden,

istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşıyanların, müteakip sözleşmelerinin, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla 5434 sayılı T.C.

Emekli Sandığı Kanunu'nun 40. maddesinde düzenlenen yaş haddine kadar uzatılabileceği kuralına yer verilmiş; işlem tarihinde yürürlükte bulunan, ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinde, görevde başarısız olanların sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiklerinin kesileceği ve görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâllerinin ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği;

yine işlem tarihinde yürürlükte bulunan ''Yönetmelik'' başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar ve ilgili diğer hususların çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan, 12. maddesinde ise, "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:

a) Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,

b) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,

c) Fiilî kadroda münhal bulunmak,

ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak.

d) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olan isteklilerden, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenler için istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımak,

Bu suretle işlemleri tamamlanan uzman erbaşların sözleşmelerinin uzatılması, istihdam edildikleri Sahil Güvenlik Ana Ast komutanlıklarınca, tugay, bağımsız tugay, tümen, jandarma bölge (ve eşidi) komutanlıklarınca veya eşidi kurum amirlerince, eşidi eğitim merkezi komutanlıklarınca; ordu ve kolordu (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirlikleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikleri için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca.

Sahil Güvenlik Komutanlığı karargâhında ise Sahil Güvenlik Kurmay Başkanı tarafından tasdik edilir ve ilgili kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir. Bu şekilde sözleşmelerin uzatılması tasdik edilenler, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam ederler. Uzman çavuş ve uzman onbaşıların sözleşmeleri azamî 45 yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmetin en iyi şekilde yürütebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu, bu nedenle, personelini alırken birtakım özelliklere sahip olmasını araması tabii olduğu gibi, statüye alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması, hizmeti aksatacak, kendisinden artık verim alınması imkânı kalmamış, aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak personelini bünyesi dışına çıkarmasının da olağan olduğu,

dolayısıyla idarenin, sözleşme yenileyecek personelini belirlerken, kendisinin hizmetinden en çok verim alacağını seçmeye çalışacağı, süreyle sınırlı olarak imzalanan sözleşmenin, süre bitiminde yenilenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, idarenin bu yetkiyi kadro ve ihtiyaç durumu ile personele ilişkin özel durumları değerlendirerek kullanabileceği açık olduğundan, idarenin bu doğrultuda yeni dönem için yeniden sözleşme imzalamaya yargı kararıyla zorlanamayacağının da kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, mevzuat hükümleri ile dava dosyasındaki mevcut tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının, askerî disiplinin gerekleri açısından daha sıkı kuralların geçerli olduğu bir statüde yerine getirdiği görevin niteliği ve önemi dikkate alındığında, görevde başarısız olduğundan bahisle, idarenin sahip olduğu geniş takdir yetkisi kapsamında ve kişi yararı ile kamu yararı arasındaki denge gözetilerek 31/12/2018 tarihinden itibaren sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.