Danıştay 12. Daire E.2022/398 K.2023/5749

Dava konusu istem: MEBS Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 08/01/2020 tarihli işlemin iptali ile özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacının kendisi hakkında herhangi bir olumsuz tespitin bulunmadığı, davacının yakın aile bireyleri (anne, baba ve diğer üç kardeş) hakkında milli güvenliği tehdit eden terör örgütleri ile irtibatı ve iltisaklı oldukları yönünde herhangi bir kayda, bilgiye (bir kardeşi hakkında dava konusu işlemin dayanağı istihbari bilgi dışında) rastlanılmadığı, kardeşlerinden P.F. hakkındaki istihbari bilginin ise tek başına davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olmasını gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olmadığı sonucuna ulaşıldığından,

davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden (15/01/2020) itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin dayanağını oluşturan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen ve davalı idarece kullanılan davacıya ait kişisel veri niteliğindeki bilgilere, güvenlik soruşturması yapmakla görevli birimler tarafından ulaşılabileceğine ve bu kapsamdaki bilgileri alabileceğine dair yapılan kanuni düzenlemenin (4045 sayılı Kanun'un 1 inci maddesine eklenen ikinci fıkrası) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği ve bu kararın da Resmi Gazete'de yayımlanarak 28/04/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği anlaşıldığından,

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarıyla istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda,

Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan Kanun hükmüne göre elde edilen kişisel verilere dayanılarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı üzerine 17/04/2021 tarihinde 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulduğu ve davalı idarece, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak,

davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılabileceği; bu nedenle, davacının ödenmeyen özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım bakımından İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine,

İdare Mahkemesi kararının "yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden (15/01/2020) itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılmasına ve davacının özlük haklarının ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iptal edilen işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine hükmedilmesi gerekirken, tazmin istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının tazmin istemi yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin 4045 sayılı Kanun yürürlükte iken ve bu Kanun uyarınca hukuka uygun bir şekilde tesis edildiği; idari işlemlerin hukuki denetimlerinin işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısım yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin reddi, davacının temyiz isteminin ise kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın "İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine" ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davacının temyiz istemi yönünden;

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı da ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İptal ve Tam Yargı Davaları” başlıklı 12. maddesinde; “İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11'inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.” hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 12. maddesinde, idari işlem nedeniyle haklarının ihlal edildiği iddiasında bulunan ilgililere seçimlik hak tanımış ve bu kişilerin önce iptal davasını açarak sonra tam yargı davası (veya her iki davayı birlikte) açabilecekleri gibi iptal davası açmadan doğrudan tam yargı davası da açabilecekleri belirtilmiştir.

İdarenin hukuki sorumluğu ilkesi, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında idari işlem veya eylemlerden doğan zararların giderilmesi veya tazmin edilmesi şeklinde tanımlanmakta olup; bu kapsamda, idare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen tüm zararları idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru (hizmet geç veya kötü işlemesi yahut hiç işlememesi) veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazminle yükümlüdür.

Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin iptaline karar verildiği halde, davacının özlük haklarının tazmini istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; yukarıda yer verilen Anayasal ve yasal düzenlemeler ile idarenin hukuki sorumluluğu ilkesi uyarınca, hukuka aykırılığı saptanan ve iptal edilen dava konusu işlem nedeniyle, davacının yoksun kaldığı özlük haklarının idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararının "davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden (15/01/2020) itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, "İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılması ve davacının özlük haklarının ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı" yönünde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.