Danıştay 12. Daire E.2022/4327 K.2025/1579

Dava konusu istem: Batman ili, Sason ilçesi, ... Ortaokulunda öğretmen olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, acil sağlık müdahalesini gerektirir bir durum olmaksızın, apandisit rahatsızlığı ihtimaline binaen kız öğrencisinin karın bölgesine sınıf içerisinde dokunma fiilinin, öğretmen-öğrenci ilişkisi sınırlarını aştığı ve bu durumun da okul içerisinde çeşitli söylentilere yol açarak öğretmenlik mesleğinin itibar ve güven duygusunu sarstığının açık olduğu, bu durumda.

Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunan davacı hakkında, sübut bulan eylemi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (ı) alt bendi uyarınca değerlendirme yapılarak işlem tesis edilmesi gerekirken,

sübuta erdirilemeyen diğer eylemler dayanak alınarak Kanun maddesinin yanlış tatbiki suretiyle aynı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası verilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta.

Batman Valiliği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişliğince düzenlenen ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda; davacının, disiplin yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediği, bu fiilin karşılığı olarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği,

bunun üzerine Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 01/08/2018 tarihli yazısı ile yalnızca 657 sayılı Kanun'un 130. madddesi uyarınca yedi gün süre verilerek davacının savunmasının istenildiği, sonrasında ise aynı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ve Devlet memurluğundan çıkarılmaya ilişkin cezalarda tanınması zorunlu olan yukarıda anılan haklar davacıya tanınmadan dava konusu disiplin cezası işleminin tesis edildiği,

dolayısıyla Yüksek Disiplin Kurulunca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilen ilgiliye usulüne uygun olarak savunma hakkı tanınmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; bunun yanında, bakılan olayda, davacının, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması görüşüyle hazırlanan 10/07/2018 tarihli soruşturma raporunun Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne tevdi edildiği,

Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünce anılan soruşturma raporunun Disiplin Daire Başkanlığına gönderilmesi üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca işlemin tesis edildiği, bu durumda; memurlara Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilmesi için amirlerin bu yönde isteğinin olmasının işlemin ön şartı olduğu, uyuşmazlıkta, işlemin tesisinden önce amirlerin bu yönde herhangi bir isteğinin bulunmadığı, Teftiş Kurulu Başkanı tarafından dosyanın resen ve doğrudan Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilerek, Kanunda öngörülen usule aykırı olarak,

amirin bu yönde isteği olmaksızın işlem tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, bu kararının gerekçesinde yer alan eksiklikler giderildikten sonra davacıya yeni bir disiplin cezası verme veya vermeme yönünde işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek istinaf başvurusunun belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; temyize konu kararda yer verilen iptal gerekçelerinden biri olan; "dava konusu işlemde, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak, davacıya son savunma hakkı tanınmadan tesis edilmesi nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı" yolundaki gerekçede hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

Kararda yer verilen; "dava konusu işlemde, 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen usule aykırı olarak, amirin bu yönde isteği olmaksızın işlem tesis edilmesinde de hukuka uyarlık bulunmadığı" yolundaki iptal gerekçesine gelince:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinde; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.

Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır." hükümlerine yer verilmiştir.

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.

Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açıkça belirlenmiştir. Her idari işlemde olduğu gibi disiplin cezasının tesisinde de işlemin yetkili makam tarafından yapılması, yetkilerin kanunun çizdiği sınırlar içinde şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uygun olarak kullanılması idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturma sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda;

adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması gerektiği, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin sübut bulup bulmadığı ve mevzuatta düzenlenen hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirileceği; yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümlerinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasına, idarece usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma sonucunda getirilen teklif üzerine,

yetkili yüksek disiplin kurulunca karar verileceği öngörülmüş olup. Kanun'da yer alan "amirlerinin bu yoldaki isteği" ibaresinin de bu hususa ilişkin bulunduğu; sadece atamaya yetkili amir veya disiplin amirince bu konuda özel şekle tabi bir teklifte bulunulması gerektiği yönünde bir düzenlemenin de bulunmadığı görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, 13/11/2017 tarihinde Valilik tarafından verilen soruşturma oluru sonucu hazırlanan 10/07/2018 tarihli soruşturma raporunda disiplin yönünden davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklifinin getirildiği, soruşturma raporunun, belirtilen teklif doğrultusunda gereğinin yapılması için Vali tarafından 27/07/2018 tarihli yazıyla Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne sunulduğu ve buradan da Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği görülmekle, amirin, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yönündeki isteğini ortaya koyduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması için amirin bu yolda isteği bulunduğu anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi kararında yer alan, amirin isteği olmaksızın işlem tesis edildiğinden bahisle, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmadığı yolundaki gerekçede hukuki isabet görülmemiştir.