Danıştay 12. Daire E.2022/4396 K.2023/6672

Davanın konusu

Davacının, 2022 KPSS Ön Lisans sınav başvurusunun alınmamasına ilişkin işlem ile bu işleme dayanak olan 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 2. sayfasında "Başvuru Koşulları" başlığı altında yer alan "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına; 2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar." ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

18/06/2015 tarihinde İnönü Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünden mezun olduğunu, halen işsiz olduğu, kimya mühendisliğinden, gerek bu bölüme ayrılan kontenjanın düşük olması gerek Malatya ilinde bu bölüm mezunlarına ihtiyaç olmaması nedeniyle, atanmaktan umudunu kestiği ve 04/09/2020 tarihinde Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programına kayıt yaptırdığı ve mezun olmaya hak kazandığı,

mezun olduğu Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Acil Durum ve Afet Yönetimi bölümünden atanabilmek iş bulmak amacıyla Ön Lisans KPSS kursuna kayıt yaptırdığını ve 2022 KPSS Ön Lisans Sınavına hazırlık yaptığı, davalı kurumun internet sitesinde 03/08/2022 tarihi itibarıyla ilan edilen duyuruyla KPSS 2022 Ön Lisans sınavına başvuruların alınmaya başladığı,

04/08/2022 tarihinde bu sınava başvuru yapmak için ÖSYM Aday İşlemleri Sistemine giriş yaptığı, sınava başvuru seçeneğine bastığında "6 Haziran 2022 tarihi ve öncesinde Lisans mezuniyeti olan adaylar KPSS Ön Lisans sınavına başvuramazlar." uyarısı ile karşılaştığı ve neticede bu sınava başvuru yapamadığı, dava konusu şart sebebiyle yaklaşık 3 yıldır emeği ve masrafının heba olacağı, bu şartın hangi gerekçeyle ve hangi yasal temelinde kılavuza konulduğunun anlaşılamadığı,

bu şartın, Anayasanın "Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti" başlıklı 48. maddesine, "Çalışma Hakkı ve Ödevi" başlıklı 49. maddesine ve "Hizmete Girme" başlıklı 70. maddesine açıkça aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

18/03/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilen Kamu Personel Seçme Sınavının, memur alımlarında eşitsiz işlemlerin önüne geçilmesi ve objektif bir yerleştirme yapılabilmesi amacıyla aynı öğrenim düzeyinden adayların birbirleriyle yarışmalarını sağlayacak şekilde, kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları dikkate alınarak farklı öğrenim düzeylerinden yapılan bir yarışma sınavı olduğu, içeriği itibarıyla (Genel Yetenek-Genel Kültür) mesleki bilgilerin ölçülmesine dayanmadığından,

KPSS'de adayların en üst öğrenim düzeyleri dikkate alınarak sınava tabi tutulmaları ve tercihte bulunmalarının öngörüldüğü, bu hususun nisbi eşitlik ilkesinin bir gereği olduğu; alt öğrenim düzeyinden sınava katılan adayların menfaatlerinin hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmesine sebebiyet vereceği, lisans mezunu bir adayın, ön lisans mezunu adayların girdiği sınava girmesinin veya önlisans mezunu adayların yaptığı tercihleri yapmasının eşitlik ilkesine aykırı olacağı, Devlet memuru olmayı isteyen adayların;

bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS’nin evrensel bir norm olan “eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim, ön lisans ve lisans olmak üzere üç düzeyde yapıldığı.

KPSS'de genel yetenek-genel kültür testlerinin öğretim düzeylerine göre uygulanması ve kadrolara yapılacak yerleştirmelerde genel yetenek-genel kültür testlerinden alınan KPSS puanının esas alınması nedeniyle, adayların mezun olduğu en üst öğrenim düzeyinden sınava girmesinin, eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi niteliğinde olduğu, adayların zorluk düzeyleri farklı olan lisans, önlisans ve ortaöğretim sınavlarından elde ettikleri puan türlerinin eşdeğer olmadığı,

eşdeğer olmayan puanların aynı kadro ve pozisyonlar için aynı sırada kullanılmasının ölçme-değerlendirme prosedürlerine ve fırsat eşitliğine aykırı olacağı, savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenlemenin, adayların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün de eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği anlaşıldığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı tarafından, 2022 KPSS Ön Lisans sınav başvurusunun alınmamasına ilişkin işlem ile bu işleme dayanak olan 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 2. sayfasında "Başvuru Koşulları" başlığı altında yer alan "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına; 2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar." ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin "KPSS’nin usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinde; "KPSS’nin usul ve esasları, içeriği, yapılacağı yer ve zamanı, sınavın duyurulması, KPSS’de yer alacak konular ile testler ve bunların ağırlıkları, puan türleri ve hesaplama yöntemi, başvuru yapacakların öğrenim düzeyi, adayların başvurusu, sınavdan elde edilecek puan türlerinin yerleştirmede ve giriş sınavına çağrıda kullanılmasına ve KPSS sonuçlarının adaylara ve kurumlara bildirilmesine ilişkin esaslar, DPB ve ÖSYM tarafından müştereken belirlenir. Bu usul ve esaslara uygun olarak ÖSYM’ce bir KPSS Kılavuzu ve Başvuru Belgesi hazırlanır." kural altına alınmıştır.

2022 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun "Başvuru Koşulları" başlıklı 2.1. maddesinde. "Sınava, ön lisans programlarından mezun olanlar ile sınava başvuru sırasında mezun durumda olmayan ancak sınavın geçerlik süresi (iki yıl) içinde ön lisans düzeyinde mezun olabilecek durumda olan adaylar başvurabileceklerdir.

Başvuru koşullarından herhangi birine durumunun uymadığı tespit edilen adaylar, sınava alınmış olsalar bile bu sınav sonucu ile elde ettikleri hiç bir haktan yararlandırılmazlar." kuralı ile aynı başlıklı bölümün "DİKKAT:" başlıklı kısmında ise, "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir.

2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına. 2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar.

Bir adayın birden fazla öğrenim düzeyinden (lisans, ön lisans, ortaöğretim) KPSS'ye katılması mümkün değildir. 2022-KPSS Lisans sınavına başvurmuş adayların, 2022-KPSS Ön Lisans sınavına başvuru yapmaları sistem tarafından engellenecektir. 2022-KPSS Ön Lisans sınavına başvurmuş adayların ise 2022-KPSS Ortaöğretim sınavına başvuru yapmaları sistem tarafından engellenecektir.

2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi ve öncesinde bir ön lisans programından mezun olan adaylardan ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınavlara başvuranların, ortaöğretim düzeyinden tercih yapmaları sistem tarafından engellenecektir. Bu durumdaki adaylar tercih yapsalar bile tercihleri geçersiz sayılacaktır.

Adayların sınava girecekleri öğrenim düzeyini belirlerken bu duruma dikkat ederek sınava başvuru yapmaları gerekmektedir." kuralı yer almıştır.

Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır.

Yukarıda değinilen Kılavuzda yer verilen, adayların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün de eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu duruma göre, uyuşmazlığa konu 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 2. sayfasında "Başvuru Koşulları" başlığı altında yer alan "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına.

2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar." ibaresinin, 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan "Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik"in 6. maddesi hükmüne ve ilgili diğer mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından,

iptali istenilen söz konusu düzenlemede ve buna dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava; davacının 2022 KPSS Ön Lisans sınav başvurusunun alınmamasına ilişkin işlem ile bu işleme dayanak olan 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 2. sayfasında "Başvuru Koşulları" başlığı altında yer alan "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına; 2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar." ibaresinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik'in. “KPSS'nin Usul ve Esasları” kenar başlıklı 6. maddesinde.

“KPSS'nin usul ve esasları, içeriği, yapılacağı yer ve zamanı, sınavın duyurulması, KPSS'de yer alacak konular ile testler ve bunların ağırlıkları, puan türleri ve hesaplama yöntemi, başvuru yapacakların öğrenim düzeyi, adayların başvurusu, sınavdan elde edilecek puan türlerinin yerleştirmede ve giriş sınavına çağrıda kullanılmasına ve KPSS sonuçlarının adaylara ve kurumlara bildirilmesine ilişkin esaslar, DPB ve ÖSYM tarafından müştereken belirlenir.

Bu usul ve esaslara uygun olarak ÖSYM'ce bir KPSS Kılavuzu ve Başvuru Belgesi hazırlanır. ” “KPSS Kılavuzu” kenar başlıklı 8. maddesinde.

“KPSS Kılavuzu'nda; personel alımı, başvuru, genel sınav, alan sınavları ve değerlendirme işlemlerine ilişkin gerekli bilgi ve kurallar ile kadrolarına usulüne uygun açıktan atama izni alınmış veya bir yıl içinde personel alınması planlanmış olan kamu kurum ve kuruluşlarının adları, kadro sayıları bunların adaylarda aradıkları nitelikler ile adayların sınav öncesi bilmesinde yararlı olabilecek diğer bilgiler yer alır. " hükmü yer almaktadır.

6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un 7.maddesinin beşinci fıkrası gereği adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere yayınlanan 2022 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun "Başlangıç" bölümünde; “2022-KPSS ÖN LİSANS KILAVUZU, 'Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik' ile 'Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar ile İlgili Usul ve Esaslar' hükümlerine göre düzenlenmiştir." açıklaması;

“2.1. BAŞVURU KOŞULLARI” başlıklı maddesinde; “Sınava, ön lisans programlarından mezun olanlar ile sınava başvuru sırasında mezun durumda olmayan ancak sınavın geçerlik süresi (iki yıl) içinde ön lisans düzeyinde mezun olabilecek durumda olan adaylar başvurabileceklerdir. Başvuru koşullarından herhangi birine durumunun uymadığı tespit edilen adaylar, sınava alınmış olsalar bile bu sınav sonucu ile elde ettikleri hiçbir haktan yararlandırılmazlar.

DİKKAT

Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına; 2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar.

Bir adayın birden fazla öğrenim düzeyinden (lisans, ön lisans, ortaöğretim) KPSS’ye katılması mümkün değildir. 2022 KPSS lisans sınavına başvurmuş adayların, 2022-KPSS Önlisans sınavına başvuru yapmaları sistem tarafından engellenecektir. 2022-KPSS Ön Lisans sınavına başvurmuş adayların ise 2022-KPSS Ortaöğretim sınavına başvuru yapmaları sistem tarafından engellenecektir.

2022-KPSS Ön Lisans'a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi ve öncesinde bir ön lisans programından mezun olan adaylardan ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınavlara başvuranların, ortaöğretim düzeyinden tercih yapmaları sistem tarafından engellenecektir. Bu durumdaki adaylar tercih yapsalar bile tercihleri geçersiz sayılacaktır. Adayların sınava girecekleri öğrenim düzeyini belirlerken bu duruma dikkat ederek sınava başvuru yapmaları gerekmektedir. ” açıklamalarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır.

Yukarıda değinilen Kılavuzda yer verilen, adayların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün de eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu 2022 Kamu Personeli Seçme Sınavı Ön Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 2. sayfasında "Başvuru Koşulları" başlığı altında yer alan "Adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmeleri gerekmektedir. 2022-KPSS Lisans sınavına son başvuru tarihi itibarıyla (6 Haziran 2022 ve öncesinde) lisans diploması almaya hak kazanan adaylar 2022-KPSS Ön Lisans sınavına.

2022-KPSS Ön Lisans’a son başvuru tarihi olan 15 Ağustos 2022 tarihi itibarıyla (15 Ağustos 2022 ve öncesinde) ön lisans diploması almaya hak kazanmış adaylar, ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramazlar." ibaresinin, 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan "Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik"in 6. maddesi hükmüne ve ilgili diğer mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından,

iptali istenilen söz konusu düzenlemede ve buna dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.