Danıştay 12. Daire E.2022/441 K.2025/947

Dava konusu istem: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli garson olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (n) alt bendinde yer alan "Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak" eylemini, daha önce verilen disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrar işlemesi nedeniyle aynı Kanun'un 125. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tekerrür hükmü işletilmek suretiyle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin, TBMM Başkanı tarafından 11/10/2019 tarihinde onaylanan, TBMM Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, 29/05/2019 tarihinde nöbetçi olmasına rağmen görevini erken terk ettiği ve 04/07/2019 tarihinde görevine gelmediği hususları açık ise de; görevini erken terk etmesi ve göreve gelmeme sebebinin, bir önceki günlerde de peş peşe nöbetçi olarak görev yapması nedeniyle yorgunluğun da verdiği psikoloji içinde, nöbet iznini de kullandığını düşünmesi olduğu hususları göz önüne alındığında, davacının eylemlerinin "verilen görev ve emirleri kasten yapmamak" suçu kapsamında değerlendirilemeyeceği,

isnat edilen eylem ile ceza arasında bulunması gereken adil dengeye ve ölçülülük ilkesine uygun hareket edilmediği, bu durumda aynı suçun ikinci kez işlenmiş olduğundan bahsedilmesi mümkün olmadığından, davacı hakkında tekerrüre ilişkin hükümlerin uygulanmasında;

ayrıca disiplin soruşturması raporunun teklif kısmında, davacının 657 sayılı Kanun'un 125. maddesi birinci fıkrasının (D) bendinin (n) alt bendi uyarınca tekerrür kapsamında Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekle birlikte, sözleşmeli personel statüsünde olması sebebiyle, idari yönden Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Geçici 43. Maddesi Uyarınca Anılan Kanunun 4. Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 8. ve 13. maddeleri uyarınca sözleşmesinin feshedilmesi önerilmesine rağmen, davacının,

sözleşme feshine göre sonuçları daha ağır olan Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Devlet memurluğundan çıkarma cezasının sözleşme feshine göre daha ağır ceza olmadığı, sözleşme feshinin devlet memurluğundan çıkarmanın sonucu olduğu, İdare Mahkemesince davacının içinde bulunduğu durum bakımından bir değerlendirme yapılarak objektif kriterlerden uzaklaşıldığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDÎ OLAY

TBMM Başkanlığı Destek Hizmetleri Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli garson olarak görev yapan davacının, TBMM Lokantalarında görev yaptığı dönemde, 29/05/2019 tarihinde nöbetçi olmasına rağmen iş yerini terk ettiği, mesaî saatlerine uymamakta direndiği ve 04/07/2019 tarihinde işe gelmediği eylemleriyle ilgili hakkında yürütülen soruşturma sonucunda, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (n) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de;

daha önce aynı konuda verilen 30/01/2019 tarihli disiplin cezası dikkate alınarak aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin TBMM Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, maddenin (B) fıkrasında; sözleşmeli personel; "kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına İhtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri" olarak tanımlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esaslar'ın, 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş; "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde ise; sözleşmeli personelin sözleşmesinin feshedilmesini gerektirecek nedenler, maddeler halinde sayılmış olup, "Personelin;

a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,

b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,

c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,

ç) (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)

d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,

e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,

f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." düzenlenmesine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (n) alt bendinde, "Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak" fiili, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren haller arasında gösterilmiş; maddenin ikinci fıkrasında ise, "Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

18/12/2011 tarih ve 28146 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6253 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun "Başkanlık Divanının yetkisi" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında. "Kanunlarda Cumhurbaşkanı kararına lüzum gösterilen hususlardan TBMM ve İdari Teşkilatla ilgili olanlar hakkında Başkanlık Divanı yetkilidir." hükmü, 27. maddesinde. "Başkanlık Divanı ve TBMM Başkanlığı.

İdari Teşkilatın görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabilir. Bu madde uyarınca çıkarılacak yönetmeliklerden Başkanlık Divanınca uygun görülenler Resmî Gazetede veya uygun araçlarla yayımlanır." hükmü, 29. maddesinin sekizinci fıkrasında.

"İdari Teşkilatta, toplam kadro sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre sınavla alınmak suretiyle sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacaklarda aranacak nitelikler, yapılacak sınavın şekli ve konuları ile bunların çalışma usul ve esasları Başkanlık Divanınca belirlenir." hükmü öngörülmüştür.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Disiplin Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümleri, TBMM Başkanlığı İdari Teşkilatında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkraları ile 1/12/2011 tarihli ve 6253 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanununun 30 uncu maddesine göre çalıştırılan personel hakkında uygulanır." hükmüne, 7. maddesinde; "Personele verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallere ilişkin olarak 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanununun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, 24/04/2018 tarih ve Karar No: 58 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı kararıyla yürürlüğe konulan "Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü Maddesi Uyarınca Anılan Kanun'un 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar"ın "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde.

"Bu Esasların amacı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olarak görev yapmakta iken anılan Kanunun geçici 43 üncü maddesi kapsamında sözleşmeli personel statüsüne geçirilenlerin 657 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre mali yılla sınırlı olmak üzere sözleşmeli personel olarak çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." olarak belirlendikten sonra "Suç sayılan fiil ve haller" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında.

"Çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet memurları için öngörülen ödev, sorumluluk ve yasaklar ile disiplin cezasını gerektiren fiil, haller ve disiplin cezaları, bu Esaslar gereğince istihdam edilecek sözleşmeli personel için de uygulanır." kuralı yer almış, "Sözleşmenin sona ermesi" başlıklı 13. maddesinde sözleşmenin feshi sebepleri arasında birinci fıkrasının (d) bendinde "Kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza verilmesini gerektiren fiil ve hâllerde, ilgili hakkında verilen disiplin cezasının kesinleşmesi," hali sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; öncelikle, TBMM Başkanlığı Destek Hizmetleri Başkanlığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı hakkında, disiplin hükümlerinin nasıl uygulanacağının ortaya konulması gerekmektedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü Maddesi Uyarınca Anılan Kanun'un 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun ve yönetmeliklerde Devlet memurları için öngörülen ödev, sorumluluk ve yasaklar ile disiplin cezasını gerektiren fiil, haller ve disiplin cezalarının,

bu Esaslar gereğince istihdam edilecek sözleşmeli personel için de uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği; bu düzenlemedeki atıf nedeniyle davacı hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendi hükümleri uygulanabilirse de.

657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel (garson) olarak istihdam edilen davacı, Devlet memuru olmadığından, disiplin cezası gerektiren eylemi nedeniyle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması statüsüne uygun olmadığından, görevine son verilmesine ilişkin işlemin de sözleşmesinin feshedilmesi şeklinde uygulanması gerektiği sonucuna varıldığından, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukukî isabet bulunmamakta ise de; temyize konu karar sonucu itibarıyla yerinde görüldüğünden, bu husus anılan kararın bozulması gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,