Danıştay 12. Daire E.2022/4529 K.2025/944

Dava konusu istem: Erzurum İli, Tortum Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma ile cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; soruşturma raporundaki bilgi ve belgeler ile... Asliye Ceza Mahkemesinin kesinleşmiş olan ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının birlikte değerlendirilmesinden, görevine girmeyen ve yetkili olmadığı bir işi yapabileceği veya yaptırabileceği kanaatini uyandırarak yarar sağladığı tespit edilen davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili kapsamında Devlet memurluğundan çıkarılma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesince; zamanaşımı sürelerinin hak düşürücü süreler olduğu, dava konusu ... tarih ve ... sayılı disiplin cezasının, 657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde öngörülen iki yıllık zamanaşımı süresi içinde tesis edilmediği, fiil hakkında verilmiş disiplin cezalarına ilişkin önceden tesis edilen başka işlemlere karşı açılan davaların süreyi durduracağı v.b. gibi, zamanaşımının durması, kesilmesi gibi hususlarda herhangi bir düzenleme getirilmediği, önceden tesis edilen bir işlem hakkında işleyen yargısal sürecin bulunduğu, bu süreç sonucunda makul bir süre içinde yeniden işlem tesis edilebileceğini söylemenin de mümkün olmadığı,

diğer yandan; başka Kanunların bu yönde öngördüğü düzenlemelerin bulunması, bu düzenlemelerin kıyasen 657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde belirtilen iki yıllık zamanaşımı süresine uygulanması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla dava konusu işlemin, önceki Mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesinden ibaret olduğu, bu sebeple ortada zamanaşımı bulunmadığından söz edilemeyeceği, bu itibarla;

davacının işlediği iddia edilen fiil 2011 yılına ilişkin olduğundan, bu tarihten itibaren 657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde belirtilen iki yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra 12/03/2020 tarihi itibariyle tesis edilmiş olan dava konusu işlemde zamanışımı sebebiyle hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olarak, mevzuatta öngörülen usûle göre tesis edildiği, bir alt cezanın uygulanmasını gerektiren koşulların somut olayda oluşmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDÎ OLAY

Erzurum İli, Tortum Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapan davacı hakkında, Diyarbakır Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yaptığı döneme ilişkin olarak, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının... tarih ve ... sayılı iddianamesi içeriğinde yer alan "Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak ve yetkili olmadığı bir iş için çıkar sağlamak" suçları ile ilgili olarak başlatılan disiplin soruşturması sonucunda ...tarih ve... sayılı rapor ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması ile cezalandırılması teklifinin,

Adalet Bakanlığı Disiplin Kurulunca, fiilin "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında kaldığı değerlendirilerek dosyanın gönderildiği Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu cezanın iptali istemiyle; ... İdare Mahkemesinde açılan dava, ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararla reddedilmiş ise de, bu karar, Danıştay Beşinci Dairesinin 23/11/2016 tarih ve E:2016/17707, K:2016/6715 sayılı kararıyla bozulmuş ve... İdare Mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Adalet Bakanlığı Disiplin Kurulunca dosyanın doğrudan Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilerek, Kanunda öngörülen yönteme aykırı olarak tesis edildiği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Mahkeme kararında yer alan iptal gerekçesi dikkate alınarak usulüne uygun yapılan işlemler neticesinde ... tarih ve ... sayılı Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde ise, "Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,

b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına,

Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un 127. maddesindeki zamanaşımı süreleri, idarenin disiplin suçundan haberdar olmasından ilk defa disiplin cezası verilmesine kadar ki süreçte dikkate alınacak süreler olup, idare tarafından söz konusu sürelere riayet edilerek disiplin cezası verilmesi halinde, idarenin zaman aşımı sürelerine uyma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulü gerekmektedir.

Buna göre; zaman aşımı sürelerinin hesabında disiplin cezası verildikten sonraki itiraz süreci veya onay süreci (disiplin cezasının idari anlamda kesinleşme süreci) dikkate alınmayacağı gibi, idari yargıda dava açılması halinde, yargılama esnasında geçen süreler ile bozma kararı verilmesi halinde kararın gerekçesi idareye yeni bir disiplin işlemi yapma yetkisi tanıyor ise, idarenin yeni bir disiplin işlemi tesis etmesi aşamasında, söz konusu zaman aşımı sürelerinin geçtiğinden bahsedilemeyeceği açıktır.

Bir başka ifadeyle, Kanun'un 127. maddesindeki zaman aşımı düzenlemesinin, idare tarafından ilk defa disiplin işlemi tesis edilmesi aşamasında göz önüne alınacak bir müessese olduğu ve ilgili hakkında bu süreler içinde bir disiplin cezası verilmesi suretiyle uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, disiplin cezalarına karşı idari yargıda açılan davalarda verilen iptal kararlarının gerekçesinin, idareye ilgili hakkında bir başka disiplin işlemi tesis etme olanağı tanıması halinde, 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yargı kararının gereğini yerine getirmekle yükümlü olan idarenin, bu madde kapsamında öngörülen süre içerisinde harekete geçerek söz konusu disiplin cezasına ilişkin iş ve işlemleri tesis etmesi gerektiği de kuşkusuzdur.

Bölge İdare Mahkemesince; davacı hakkında 2011 yılında işlediği iddia edilen aynı fiillerden dolayı tesis edilen ilk işten çıkarma cezasının 23/11/2012 tarihli olduğu, yargı süreci sonrasında verilen iptal hükmünde yer alan gerekçelere uygun olarak ise dava konusu işlemin zamanaşımı süresi geçirildikten sonra tesis edildiği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği görülmekle beraber, yukarıda açıklandığı üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesinde öngörülen zamanaşımına ilişkin düzenlemenin idare tarafından ilk defa disiplin işlemi tesis edilmesi aşamasında göz önüne alınması gereken bir müessese olduğu,

bu düzenlemeye göre ilgili hakkında bir disiplin cezası verilmesiyle beraber zamanaşımı süresinin kesildiği açık olup aksi yönde yapılan değerlendirme isabetli bulunmamıştır

Sonuç olarak, davalı idarece davacıya ilk disiplin cezasının verildiği 23/11/2012 tarihi itibarıyla zaman aşımı süresinin kesildiğinden ve bundan sonraki süreç yargılama sonucu verilen kararın yerine getirilmesinden ibaret olduğundan, Bölge İdare Mahkemesince işlemin esasına ilişkin bir inceleme yapılması gerekirken, ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.