Danıştay 12. Daire E.2022/5133 K.2025/3319

Dava konusu istem: Hakkari ilinde konuşlu 34. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 2019 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K... sayılı kararıyla; teğmen rütbesiyle göreve başlayıp uzun yıllar Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yaparak yüzbaşı rütbesine kadar yükselen ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yetişmiş bir personeli olan davacının sözleşmesinin yenilenmemesine dayanak alınan menfi amir kanaatlerinde belirtilen hususların müspet nitelikteki amir kanaati görüşünde belirtildiği üzere teşvik ve motive edilmesiyle giderildiği,

sicil notu ve takdirname sayılarının yüksek olduğu görülmekte olup, idare hukukunun genel prensipleri uyarınca idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet ölçütlerine uygun kullanmadığı ve takdir yetkisinin kullanılması hususunda ölçülülük ilkesine riayet etmediği anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının sicil özeti incelendiğinde “görevi ihmal etmek, kötüye kullanmak”, “disiplinsizlik, dikkatsiz ve tedbirsiz davranma”, “kendini geliştirmede yetersiz kalmak”, “sorumluluktan kaçmak” eylemleri nedeniyle disiplin cezaları aldığı, sicil ortalamasının düşük olduğu, amirlerinden hakkında 5 kez menfi kanaat belirtildiği, davacının sicil ortalamasının istenilen seviyede olmaması ve amirlerin kanaatleri nedeniyle mesleki olarak yetersiz görüldüğünden sözleşmesinin yenilenmediği, işlemin hukuka uygun olduğu, öte yandan 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca aleyhlerine harca hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hakkari ilinde konuşlu 34. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 30/08/2019 tarihinde süresi sona eren sözleşmesinin yenilenmesi talebi üzerine yapılan değerlendirme sonucunda, 2019 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında hizmet sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı.

Türk Silâhlı Kuvvetlerinde ihtiyaç duyulan sınıflarda istihdam edilmek üzere sözleşmeli olarak alınacak subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma esaslarını düzenlemektir.''. 6. maddesinde.

"Sözleşmeli subay adayları ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler teğmen rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir.

Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir. Ancak sözleşmeli subaylardan rütbe yaş haddini dolduranlar hakkında 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Sözleşme süreleri; terörle mücadele sırasında veya bu görevlerden dolayı alıkonulma ya da kaybolma hâli ve sıkıyönetim, seferberlik, savaş veya silahlı çatışmayı gerektirecek hal ile savaş hallerinde Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığının onayı ile talebe bakılmaksızın uzatılabilir.

Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.". 12. maddesinde, ''Sözleşmeli subay ve astsubayların rütbe bekleme süreleri hakkında, 27.7.1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunda muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenen süreler uygulanır. Sözleşmeli subaylardan üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terfi edemeyenler, terfi şartlarını haiz olmak kaydıyla sözleşme müddeti sonuna kadar derece ilerlemesi yaparlar.

Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak fesh edemezler.'' hükümleri öngörülmüştür.

27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin 12. maddesinde, ''Sözleşme süreleri en az üç yıl olarak düzenlenir. Sözleşme sürelerinin azami sınırı dokuz yıldır. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sözleşme sürelerini azami ve asgari sözleşme sınırlarını aşmamak kaydıyla her sınıf ve branşa göre çıkaracakları yönergelerde ayrıca belirleyebilirler.''.

14. maddesinde, "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır. a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir.

Sözleşmesi yenilenecek personel. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.

Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir. b) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da sözleşmeyi yenilemek istediği taktirde bunu ilgili sözleşmeli subay veya astsubaya bildirirler.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın İdarenin bu talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenilenir. ...d) Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları taktirde sözleşme kendiliğinden sona erer. ...'' düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın ve davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı hakkında son sözleşme dönemi içinde 2017 yılında "sorumluluğundaki faaliyetlerin icra edilmesinde ilgisiz kaldığı, birlik faaliyetlerinin, astlarının sorumluluk anlayışı ve özverisi ile yürütüldüğü", 2018 yılında "verilen görevlerde takip ve yönlendirilmesinin gerektiği ve sağlık problemleri nedeniyle zaman zaman işine olan ilgisinin azaldığı", 2019 yılında ise farklı görevlere hazır olabilmesi için daha fazla bilgi ve beceriye ihtiyacı olduğu,

kendini ifade ederken gereksiz ayrıntıya girerek konunun özünü kaçırdığı ve bunun da görevin ifasında önemli ve öncelikli hususların belirlenmesine mani olduğu" yolunda menfi amir kanaatlerinin bulunduğu, bununla birlikte 2019 yılı menfi kanaat notunda teşvik ve motive edildiğinde performansında gözle görülür yükselme olduğunun belirtildiği; adli işlem safahatında ise önceki sözleşme dönemlerinde 2011 yılında görevi ihmal etmek, kötüye kullanmak.

2012 yılında disiplinsiz, dikkatsiz ve tedbirsiz davranmak. 2016 yılında ise kendini geliştirmede yetersiz kalmak eylemleri nedeniyle, son sözleşme dönemi olan 2017 yılında ise "sorumluluktan kaçmak" disiplinsizliği nedeniyle kınama cezasıyla cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının son sözleşme dönemindeki disiplin cezası ve menfi kanaat notları, mesleğin niteliği ve hassasiyeti göz önüne alınarak topluca değerlendirildiğinde, davacının önceki sözleşme dönemlerinden süregelen şekilde mesleğine karşı ilgisiz ve yetersiz olduğu, davalı idarece sözleşme yenileme / yenilememe yönündeki takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanıldığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, usul ve yasaya uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden; davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyorum.