Danıştay 12. Daire E.2022/550 K.2024/5300

Dava konusu istem: İstanbul ili, Silivri ilçesinde cezaevi vaizi olan ve Haseki Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürlüğünde kursiyer olarak bulunan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının M.A. ile gayri ahlaki ilişki yaşadığı hususunun soruşturma kapsamında alınan ifadesi ile kabul edildiği, aralarında geçen whatsapp yazışmalarında da M.A.'nın "zinaya düştükleri" şeklinde beyanda bulunduğu görüldüğünden, tespit edilen bu halin, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettirecek nitelikte olduğu değerlendirmesi ile davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği, öte yandan.

İdare Mahkemesi kararında sadece dava konusu işlemin iptali istemi hakkında gerekçeli hüküm oluşturulduğu ancak davacının parasal haklarının ödenmesi ile özlük haklarının iadesi talebine ilişkin bir karar verilmediği; somut olayda zarara yol açtığı ileri sürülen dava konusu işlemin hukuka uygun bulunmasından dolayı, davacının bu işleme bağlı parasal ve özlük hakkı taleplerinin kabul edilmesinin de mümkün olmadığı belirtilerek, istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Whatsapp yazışmalarının F.K. tarafından izinsiz bir biçimde alınarak davalı idareye iletildiği, görevine mesleki nedenlerle yürütülen bir soruşturma ile son verilmediği, bu durumun özel hayatın gizliliği hakkına müdahale olduğu, savunmasının alınmadığı, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile soruşturma raporunun incelenmesinden; davacı ve M.A.'nın bekar oldukları ve evlenmek maksadıyla görüştükleri, M.A.'nın ev arkadaşı F.K.'nın soruşturma kapsamında alınan ifadesindeki beyanlarından bizzat tanık olduğu gayri ahlaki bir durumun olmadığının ve tüm beyanlarının M.A.'nın kendisine anlattığını ileri sürdüğü olaylardan ibaret olduğunun, diğer tanık ifadelerinde ise durumu F.K.'nın anlattıkları kadarıyla bildiklerini beyan ettiklerinin görüldüğü, bu durumda;

isnat edilen bu fiillere ilişkin görgü ve bilgiye dayalı tanık anlatımı bulunmadığından ve fiillerin alenileştiğine, mesleğine ya da sosyal çevresine yansımalarının olduğuna dair bir bulgu da olmadığından, davacının, atanmasında itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinde İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğuna dair ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, İstanbul ili, Silivri ilçesinde cezaevi vaizi olan ve Haseki Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürlüğünde kursiyer olarak bulunan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verilmesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi ile özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

657 sayılı Kanun'un Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak özel şartların düzenlendiği 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" kuralına yer verilmiş; 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.

15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinide; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" düzenlemesine yer verilmiştir.

Her ne kadar, 13/09/2023 tarih ve 32308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin birinci maddesiyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlar bakımından; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygun olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklinde değiştirilmiş ise de, dava konusu işlemin, bu yeni düzenleme yürürlüğe girmeden önce, 11/10/2019 tarihinde tesis edildiği açıktır.

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilatında görev yapan ve atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda bulunan personelin; Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının dava konusu olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan (b) bendinde; "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Dava konusu uyuşmazlıkta; davacının gayri ahlaki ilişki yaşadığı iddia edilen M.A.'nın ev arkadaşı F.K.'nın, İhtisas Merkezi Müdürüne davacı ile M.A. arasında gayri ahlaki ilişki olduğu hususunu bildirmesi üzerine davacı hakkında soruşturma açıldığı, ... tarih ve ... sayılı raporda; davacının, 2018 yılı Eylül ayında İhtisas Merkezinde eğitime başlayan ve lojmanlara yerleştirilen Kırgız uyruklu kursiyerlerle yakından ilgilendiği ve ilerleyen zamanlarda bu kursiyerlerden M.A. ile aralarında bir ilişkinin başladığı,

17/05/2019 tarihinde Kocaeli ili, Darıca ilçesinde bulunan bir otelde aynı odada geceyi geçirdikleri, akabinde davacının evlenme vaadiyle adı geçeni oyaladığı, bu şekilde davranarak Türkiye'de misafir olarak eğitim görev M.A.'yı zor bir durumda bıraktığı, bu durumun adları geçenlerin arasında gerçekleşen Whatsapp yazışmalarına da yansıdığının tespit edildiği, davacının ortak nitelik şartını görevi sırasında kaybettiğinin sübuta erdiği gerekçesiyle davacının görevine son verildiği anlaşılmıştır.

Haseki Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürlüğünde kursiyer olan davacı ve M.A.'nın bekar oldukları ve evlenmek maksadıyla görüştükleri, F.K.'nın soruşturma kapsamında alınan ifadesindeki beyanlarından ise bizzat tanık olduğu gayri ahlaki bir durumun olmadığının ve tüm beyanlarının M.A.'nın kendisine anlattıklarından ibaret olduğu, diğer tanık ifadelerinde ise durumu F.K.'nın anlattıkları kadarıyla bildiklerini beyan ettiklerinin görüldüğü, isnat edilen bu fiillere ilişkin görgü ve bilgiye dayalı bir durumun bulunmadığı, fiillerin alenileştiğine, mesleğine ya da sosyal çevresine yansımalarına yönelik bir hususun olmadığı,

bu durumda, davacının, atanmasında itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinde İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğuna dair ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahsedilemeyeceğinden, görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.