Danıştay 12. Daire E.2022/5685 K.2023/6139

Dava konusu istem: Mardin İli, 70. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığında topçu yüzbaşı olarak görev yapan davacının, "hizmete engel davranışlarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca silahlı kuvvetlerden ayırma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına konu olayın, askeri personel olan davacı hakkında, kazan mevcudunu düşük göstermek maksadıyla er ve erbaşları izne gönderilmeden izinli göstermek için sahte izin belgesi düzenlettirmek, kazan defterine bu şekilde kaydettirmek, sporu kötü olan erbaşlar yerine sporu iyi olan erleri, çavuş rütbesi takmak, askeri kimlik kartını ve künye defterini değiştirmek suretiyle denetlemeye sokmak, astına suç işlemek için emir vermek, memuriyet nüfusunu kötüye kullanmak,

görevi kötüye kullanmak suçlarını işlediğinden bahisle Ege Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığının … tarih ve … sayılı iddianamesi üzerine öğrenilmesi üzerine davalı idare tarafından isnatların sübuta erip ermediği konusunda disiplin soruşturması yapılması gerekirken, davacı hakkındaki iddialar bakımından ayrıca bir disiplin soruşturması yapılmaksızın ve soruşturma raporu düzenlemeksizin doğrudan davacının son savunması istenilmek suretiyle tesis edildiği anlaşılan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

20/04/2015 tarihli idari tahkikat raporunun mahkemeye sunulduğu, yapılan tüm işlemlerin, davacının statüsü, kanun ve yönetmelikle düzenlenen disiplin amirinin tespiti, yetkileri, sorumlulukları, davacının görevine ilişkin sorumlulukları, disiplinsizliğin tespiti, disiplin soruşturmasının yürütülmesi, davacının bilgilendirilmesi, savunma hakkı, disiplin işlemlerine ilişkin yasal süreler, disiplinsizlik eylemine yönelik disiplin cezasının verilmesi gibi hususların tamamının göz önüne alınarak ilgili amir hükümlere göre yapıldığı, yargılama giderlerinden olan harcın davalı idareye yüklenmesinin uygun olmadığı, idarenin harçlardan muaf olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyizin süresinde yapılmadığı, İdare Mahkemesince davalı idareden yapılan bir disiplin soruşturması varsa gönderilmesinin istenilmesine rağmen, davalı idarenin disiplin soruşturması yapmadığı için istenilen raporu göndermediği, 20 Nisan 2015 tarihli idari tahkikat raporunun uyuşmazlık konusuyla ilgili bir disiplin soruşturma raporu niteliğinde olmadığının açık olduğu, kendisinin TSK'da görevli olduğu, Devlet Memurları Disiplin Kuralları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliği'ne tabi olmadığı, statüsü gereği tabi olduğu mevzuatın, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Edremit 19. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığında topçu yüzbaşı olarak görev yaptığı dönemde, 07/04/2014-11/04/2014 tarihleri arasında Ege Ordu Komutanlığı Denetleme ve Değerlendirme Başkanlığınca atış ve spor konularında yapılan denetim sırasında; "kazan mevcudunu düşük göstermek maksadıyla er ve erbaşları izne gönderilmeden izinli göstermek için sahte izin belgesi düzenlettirmek, kazan defterine bu şekilde kaydettirmek, sporu kötü olan erbaşlar yerine sporu iyi olan erleri;

çavuş rütbesi takmak, askeri kimlik kartını ve künye defterini değiştirmek suretiyle denetlemeye sokmak" şeklindeki eylemleri nedeniyle 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca silahlı kuvvetlerden ayırma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 22/06/2016 tarih ve 2016/096 sayılı kararının tesis edilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

16/2/2013 tarih ve 28561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı. Türk Silahlı Kuvvetlerinde etkin bir disiplin sisteminin tesisi, muhafazası ve idamesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.". "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, Bu Kanun; askeri hâkimler hariç subaylar, astsubaylar, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, erbaş ve erler ile askeri öğrencileri kapsar.".

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Kanunun uygulanmasında;..e) Disiplin soruşturması: Disiplinsizlik yapan personel hakkında karar vermek amacıyla disiplin amirleri tarafından yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemeyi,..kapsar.".

"Disiplin soruşturması veya tahkikatın adli soruşturma veya kovuşturmadan bağımsızlığı" başlıklı 5. maddesinde, "Herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez.".

"Disiplin soruşturması ve yetkiler" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar.".

"Disiplin cezaları" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Subay, astsubay (…)(1) ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilebilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda belirtilmiştir: f) Silahlı Kuvvetlerden ayırma.. (2) ...Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası yüksek disiplin kurulları tarafından verilir.".

"Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası, personelin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi veya durumuna göre sözleşmesinin feshedilmesi sonucunu doğurur....(2) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası. Milli Savunma Bakanlığı ve kuvvet komutanlıklarında oluşturulacak yüksek disiplin kurulları tarafından verilir.

Kararlar, ilgisine göre Milli Savunma Bakanı veya ilgili kuvvet komutanı onayı ile yerine getirilir.

General ve amirallerhakkında ise Genelkurmay Başkanlığında teşkil edilecek yüksek disiplin kurulu tarafından verilir ve yerine getirilir..(4) Kuvvet komutanlıklarında teşkil edilecek yüksek disiplin kurulları; kurmay başkanının başkanlığında personel, istihbarat, harekât, lojistik ve genel plan ve prensipler başkanları, tayin dairesi başkanı, hukuk hizmetleri başkanı veya hukuk müşaviri ile yüksek disiplin kurulu işlemlerinin yürütülmesinden sorumlu şube müdüründen oluşur..(6) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının verilmesine ilişkin sürecin;

disiplin amirlerinin teklifi ile başlatılması hâlinde süreci başlatan disiplin amiri tarafından, diğer durumlarda ise yetkili komutanlıklar vasıtası ile yüksek disiplin kurulları tarafından hakkında karar verilecek personelin savunması alınır. Yazılı savunma haricinde, yüksek disiplin kurulu tarafından gerek görülmesi veya personelin talepte bulunması hâlinde personel sözlü olarak da ifade vermeye çağrılabilir...".

"Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır:.. c) Hizmete engel davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlarda veya ağır suç veya disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile İdare Mahkemesi ara kararına cevaben davalı idarece sunulan 20/04/2015 tarihli idari tahkikat raporundan; tahkikata, davacının bir kısım personel ve olaylar hakkında, 26/01/2015 tarihinde Edremit 19. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığına sunduğu şikayet dilekçesi ile başlanıldığı, 16/03/2015 tarihli olurla idari tahkikat heyeti oluşturulduğu, iddialara ilişkin gerekli araştırma ve incelemeler yapılarak çok sayıda ifadelerin alındığı, gerek soruşturma sırasında, gerekse disiplin kurulunda sözlü savunma hakkı da kullandırılarak, davacının usule uygun olarak savunmasının alındığı,

dolayısıyla temyize konu kararın gerekçesinde bahsedildiği şekilde Ege Ordusu Komutanlığı Askeri Savcılığının … tarih ve … sayılı iddianamesi üzerine idarece öğrenilerek, disiplin soruşturması yapılmaksızın disiplin cezası tesis edilmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda; davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, disiplin soruşturması yapılmadan davacının son savunması alınmak suretiyle dava konusu disiplin cezası tesis edildiği gerekçesiyle işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.