Danıştay 12. Daire E.2022/5734 K.2025/3313

Dava konusu istem: İzmir ili, Ege Ordu Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında derdest olan ceza yargılamasına konu fiillerin niteliği, adli soruşturma/kovuşturma bilgileri ve dava dosyasında bulunan sicil/özlük bilgilerinin birlikte değerlendirilmesinden; hakkında devam etmekte olan savcılık soruşturması sırasında tutuklanan davacının, tahliye edilmesi akabinde davalı idarede görev yapmaya devam ettiği; davacının görevi ile ilgili disiplinsizlik yaptığı ya da kendisinden görev gereği istifade edilemeyeceğinin idarece somut olarak ortaya konulamadığı, hakkındaki yargılamanın ise derdest olduğu ve henüz hüküm kurulmadığı;

bu haliyle hakkındaki ceza yargılamasının tek başına "kendisinden istifade edilemeyecek" personel olarak değerlendirilmesi için yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle 12/03/2020 tarihi itibarıyla sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince.

10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararıyla, "... kamu hizmetlerinde kalma hakkına ilişkin bir konuda herhangi bir yasal çerçeve çizmeden ve temel ilkeleri belirlemeden düzenlemenin yönetmeliğe bırakılmalarını öngörmeleri nedeniyle temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerekliliğiyle bağdaşmadığı..." gerekçesine yer verilerek,

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "...kendilerinden istifade edilememe ..." ibaresinin ve aynı Kanunun 19. maddesinde yer alan "...kendilerinden istifade edilememe ..." ibaresinin iptaline, iptal hükümlerinin kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği; bu durumda; davacının sözleşmesinin feshine dair işlemin yasal dayanağının Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle, yasal dayanağı kalmayan dava konusu işlemde bu gerekçe ile hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kara Kuvvetleri Komutanlığının 13/03/2019 tarihli emri ile, ilgilileri hakkında 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 4/b-1 ve 4/b-2 fıkralarında belirtilen katalog suçlardan kamu davası açılması durumunda, sonucunun beklenilmeden derhal fesih işlemi yapılabileceğinin belirtildiği, yapılan işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, harçtan muaf olan idareleri aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesince davacının sözleşmesinin feshine dair işlemin yasal dayanağının Anayasaya Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle, yasal dayanağı kalmayan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin gerekçeli reddine hükmedilmiş ise de; dava konusu işleme dayanak alınan maddenin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi olduğu;

dava konusu işleme dayanak mevzuatın 10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararıyla iptal edilen kısma ilişkin olmadığının açık olması karşısında.

Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusu ile ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlar göz ardı edilerek verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ili, Ege Ordu Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı, yıllık izinde bulunduğu sırada "parada sahtecilik" suçundan ... Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturmada gözaltına alınmış ve çıkarıldığı mahkemece tutuklanmış, hakkında hazırlanan ... sayılı iddianame, ilgili Başsavcılıkça Komutanlığa gönderilmiş, parada sahtecilik suçu nedeniyle davacının kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiş; bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

Diğer taraftan, UYAP sistemi üzerinde yapılan inceleme sonucunda; dava konusu işlemin tesis edilmesine sebep olan eylemi nedeniyle "parada sahtecilik" suçundan açılan davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının 2 yıl, 11 ay hapis, 5000- TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın, yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla başvurunun esastan reddine karar verilmesiyle kesinleştiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar" başlıklı 12. maddesinin dördüncü fikrasında; Ayrıca; "...b) (Değişik birinci cümle: 22/1/2015 - 6586/78 md.) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi;

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların, ....sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun 19. maddesinde de; personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar, kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" başlıklı 13 üncü maddesinde de; "...b) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse ve affa uğrasa dahi.

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasnii, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat,

isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların, 2) 1632 sayılı Kanunun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olanların,

Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, davacının sözleşmesinin feshine dair işlemin yasal dayanağının Anayasaya Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle, yasal dayanağı kalmayan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine hükmedilmiş ise de; dava konusu işleme dayanak alınan hükmün 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi olduğu görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu işleme dayanak mevzuatın, 10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararıyla iptal edilen kısma ilişkin olmadığının açık olması karşısında; Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusu ile ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlar göz ardı edilerek verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.