Danıştay 12. Daire E.2023/115 K.2023/6916

Dava konusu istem: Isparta ili, Terörizmle Mücadele Eğitim ve Teşkilat Merkezi Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacı tarafından, sözleşmeli er olma şartlarını taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshine ilişkin 03/12/2021 tarihli işlemin iptaline ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; uyuşmazlık konusu olayda; davacı hakkında yapılan güvenlik ve arşiv araştırması neticesinde hakkında "kasten yaralama, tehdit, hakaret" suç isnadıyla ...

CBS'nin ... sayılı soruşturma dosyasının halen derdest olduğu" bilgi notuna istinaden davacının ön sözleşmesi feshedilmiş ise de; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı hakkında devam eden soruşturmanın Mahkemenin 09/03/2022 tarihli ara kararına verilen cevaba göre halen derdest olduğu, davacın üzerine atılı suçlamanın sübuta erip ermediğinin yargılama sunucunda belli olacağı, soruşturma açılmasının doğrudan davacının bu suçu işlediği anlamına gelmediği,

masumiyet karinesi gereğince bu aşamada hakkında herhangi bir sonuç doğurmayacağı, bunun dışında davacının görevinde yetersiz ya da başarısız olduğuna dair somut bir verinin ortaya konulamadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin, kendi işlem ve eyleminden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu,

iptal kararlarının geçmişe yürüyeceği, hukuk aleminde hiç doğmamışcasına etki ve sonuç doğuracağı yönündeki kuralı gereğince, hukuka aykırı olan dava konusu işlem nedeniyle, davacının mahrum kaldığı tüm parasal haklarının davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı tüm parasal haklarının hesaplanarak,

davanın açıldığı tarih olan 10/12/2021 tarihine kadar yoksun kalınan tutarın, 10/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, ilk dava tarihinden sonraki tutarın ise her ay için maaş ödemesinin yapılması gereken (tahakkuk ettiği) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; yargılama sonunda haksız çıkan tarafa yargılama giderleri yükletilmekte olup, bunun içinde harçlarında mevcut olduğu, başka bir ifadeyle, yargılama sonunda haksız çıkan taraftan ayrıca harç tahsil edilmediği, yasa gereği yargılama giderlerinin yükletildiği, dolayısıyla, yargı yerine başvururken ödenmesi gereken harç muafiyetinin (veya istisnasınin) yargılama sonunda yükletilen yargılama giderlerini kapsamadığı,

bu kapsamda, davacı tarafın lehine sonuçlanan davalarda, davacıdan alınmayan yargılama giderlerinin (harçlar dahil) tümünün davalı idareden tahsili gerektiği, bu açıklamalar kapsamında, istinafa konu Mahkeme kararının 2. sayfasının "Açıklanan nedenlerle" ifadesi ile başlayan hüküm fıkrasındaki üçüncü paragrafında " ...Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339/(1) maddesi uyarınca adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmayan ve Devletçe karşılanan ve aşağıda dökümü yapılan 468,80-TL yargılama giderlerinin (haksız çıkan) davalı idareden (genel bütçeye dahil olduğundan) tahsili için müzekkere yazılmasına yer olmadığına,..." ibaresinin karar

metninden çıkartılarak "...davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dava açıldığı esnada alınmayan ve aşağıda dökümü yapılan toplam 468,80-TL yargılama giderinin davalı idareden tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına" şeklindeki ibarenin karara eklenerek gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verildiği, diğer taraftan, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklara uygulanacak "yasal faizin başlangıç tarihi"nin, dava açma tarihi olan 10/12/2021 tarihi esas alınarak, bu tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte idarece davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken; söz konusu parasal hakların;

"tahakkuk (hakediş) tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde hüküm kurulmasında hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık; istinaf başvurusunun kabulünü gerektirir bir yanlışlık olmadığından, İdare Mahkemesi kararının, ilgili kısmının "dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların, dava açma tarihi olan 10/12/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, istinaf isteminde bulunulan mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından,

istinaf isteminin açıklanan nedenlerle düzelterek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğu ve takdir hakkını en uygun adaydan yana kullanma hak ve yetkisine sahip olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 06/09/2021 tarihinde ön sözleşme imzalamak suretiyle Isparta ili Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkezi Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak göreve başlamış, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ön sözleşmesinin feshedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır:

e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan bir ay veya daha fazla hapis cezası ile

mahkûm olmamak.

f) (Değişik: 15/8/2017-KHK-694/164 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/159 md.)

Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun

henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak." hükmüne; "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:

c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek.

d) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/165 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/160 md.) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak." hükmüne yer verilmiştir.

17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.";

ikinci fıkrasında, "Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." hükmü.

"Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinin üçüncü fıkrasında ise "Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." hükmü getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep olan fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç teşkil etmesi nedeniyle, davacının "Basit yaralama'' suçundan yargılandığı ve ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması konusunda yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen dava konusu işlemin iptali ve davacının yoksun kaldığı tüm parasal haklarının hesaplanarak,

davanın açıldığı tarih olan 10/12/2021 tarihine kadar yoksun kalınan tutarın, 10/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, ilk dava tarihinden sonraki tutarın ise her ay için maaş ödemesinin yapılması gereken (tahakkuk ettiği) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun düzelterek reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.