Danıştay 12. Daire E.2023/120 K.2025/4263

Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, 5. Kolordu Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında istihbari nitelikteki bilgilerde, eşinin 5. Kolordu Komutanlığında subay olarak görev yapmakta iken FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisakı veya irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarıldığı; eşinin kardeşinin FETÖ/PDY'ye müzahir şirketlerde sosyal güvenlik kaydının ve bylock listesinde isminin bulunduğu; eşinin babasının da meslekten çıkarıldığına dair tespitlerin olduğu; diğer taraftan, görevli olduğu süre boyunca amirleri tarafından çeşitli yıllarda "kişisel menfaatini ön planda tutar, görev ve sorumluluk bilinci zayıf, kıtaya uyum sürecine ihtiyaç duyduğu,

askeri liderlik anlayışı ve birlik ruhu konularında kendisinden beklenen olgunluğa sahip olmadığı" şeklinde farklı menfi değerlendirmelerin yapıldığı da dikkate alındığında; makul ve haklı sebeplerle takdir yetkisi kapsamında davacının süresi dolan sözleşmesinin yenilenmemesi yolundaki davalı idare işleminde kamu yararı ve hizmet gereklerine, dolayısıyla hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkında yürütülen adli soruşturma veya kovuşturma olmadığı, şahsına ve mesleki kariyerine yönelik istihbari kayıt bulunmadığı; eşi ile eşinin ailesine yönelik davaların derdest olduğu, istihbari kayıtların kendisi açısından bir anlam ifade etmediği; ayrıca, bu kayıtlar esas alınarak sözleşmesinin yenilenmemesinin suçların ve cezaların şahsiliği ile masumiyet karinesi ilkelerine aykırı olduğu; öte yandan, 2010-2017 yılları arasında, amirleri tarafından, hakkında menfi bir kanaat ve değerlendirme bulunulmadığı, sicil notlarının yüksek olduğu.

2017 yılında eşi ile eşinin babası ve kardeşi hakkında istihbari bilgiler gelmeye başladıktan sonra, amirlerince menfi kanaatler düzenlendiği ve sicil notlarının düşürüldüğü, böylece sözleşmesinin yenilenmemesine hukuki zemin oluşturulduğu, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, 5. Kolordu Komutanlığında 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında sözleşmeli subay olarak görev yapmaktadır.

Davacı hakkında elde edilen istihbari nitelikteki belgelerde, "davacının eşi B.O.S.'nin Çorlu ilçesi, 5. Kolordu Komutanlığında subay olarak görev yapmakta iken FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisakı veya irtibatı olduğu değerlendirilerek... tarih ve ... sayılı işlemle kamu görevinden çıkarıldığı; ayrıca, davacının eşinin kardeşi M.M.O.'nun FETÖ/PDY'ye müzahir ... Özel Eğitim Dağıtım A.Ş. ve ...

Özel Eğitim Yayıncılık A.Ş.'de sosyal güvenlik kaydının ve bylock listesinde isminin bulunduğu; eşinin babası M.O.'nun da 701 sayılı KHK ile 08/07/2018 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığına dair tespitlerin olduğu" bilgisi yer aldığından ve amirleri tarafından da davacı hakkında farklı nitelikte menfi değerlendirmelerde bulunulduğundan bahisle, Sözleşmeli Subay ve Astsubay Değerlendirme Komisyonunca davacının 2020 yılında süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı yönünde karar alınması ve ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemle de sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

UYAP sisteminden yapılan sorgulamada ise; davacının eşinin babası M.O.'nun Adalet Bakanlığında infaz koruma memuru olarak görev yapmakta iken, 701 sayılı KHK ile 08/07/2018 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığı; bu işleme karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararının ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla da istinaf başvurusunun reddedildiği ve bu kararın da Danıştay Beşinci Dairesinin 22/11/2023 tarih ve E:2022/12361, K:2023/16799 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.

Ayrıca, davacının eşi B.O.S.'nin 5. Kolordu Komutanlığında subay olarak görev yapmakta iken, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35/B maddesi uyarınca Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali yolundaki .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:......, K:... sayılı kararının, istinaf aşamasında ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırıldığı ve davanın reddedildiği; temyiz yoluna başvurulması üzerine, söz konusu kararın Danıştay Beşinci Dairesinin 22/11/2023 tarih ve E2020/5837, K:2023/16800 sayılı kararıyla bozulduğu; ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptal edildiği ve bu kararın da Danıştay Beşinci Dairesinin 29/05/2025 tarih ve E:2025/1696, K:2025/6571 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un "Kaynak" başlıklı 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli astsubaylık için genel olarak aşağıdaki nitelikler aranır: ...f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak...". "Sözleşme süreleri" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli astsubay adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar.

Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler astsubay çavuş rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri; üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir.

Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir...."; üçüncü fıkrasında, "Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır"; 'Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi' başlıklı 12. maddesinin ikinci fıkrasında, "Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer." hükmü öngörülmüştür.

27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin "Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder.

Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. Sözleşmesi yenilenecek personel.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.

Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında istihdam edilen personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin de sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Uyuşmazlık konusu olayda, 4678 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacı ile davalı idare arasında imzalanan ve 2020 yılında sona erecek hizmet sözleşmesinin dava konusu işlemle yenilenmediği, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin temelinde ise davacının eşi ile eşinin babası ve kardeşi hakkında elde edilen istihbari bilgilerin olduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu işleme dayanak alınan istihbari bilgi notunda, "davacının eşi B.O.S.'nin Çorlu ilçesi, 5. Kolordu Komutanlığında subay olarak görev yapmakta iken FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisakı veya irtibatı olduğu değerlendirilerek ... tarih ve... sayılı işlemle kamu görevinden çıkarıldığı" belirtilmiş ise de; anılan işlemin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla iptal edildiği ve bu kararın onanarak kesinleştiği dikkate alındığında; davacının eşine ilişkin istihbari bilgi notunun dayanaksız kaldığı açıktır.

Ayrıca, söz konusu istihbari bilgi notunda, "davacının eşinin babası M.O.'nun 701 sayılı KHK ile 08/07/2018 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığı" tespitine yer verilmiş ise de; kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararının, .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla iptal edildiği ve kararın kesinleştiği, dolayısıyla bu bilgi notuna da itibar edilemeyeceği tartışmasız olup; eşinin kardeşi ile ilgili tespitlerin, davacıya izafe edilmesini gerektirecek bir yönünün olmadığı ve sözleşmenin yenilenmemesi işlemine dayanak alınmasına hukuken olanak bulunmadığı da açıktır.

Her ne kadar, amirleri tarafından, davacı hakkında farklı menfi değerlendirmelerde bulunulmuş ise de; söz konusu menfi değerlendirmelerin bir kısmının istihbari bilgilere dayandığı, bir kısmının ise soyut nitelikte olduğu ve sözleşme yenilenmemesini gerektirecek düzeyde tespitler içermediği; kaldı ki, davacı hakkında düzenlenen nitelik belgesinde, birinci sicil amirince, davacının sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olduğu yönünde kanaat belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda; sözleşmenin yenilenmemesi işleminin temelinde istihbari bilgilerin olduğu; sözleşmenin yenilenmemesine dayanak alınan istihbari bilgi notunda, davacının kendisiyle ilgili herhangi bir tespit bulunmadığı; eşi ile eşinin ailesi hakkında yer alan tespitlerin ise davacının sözleşmenin yenilenmemesi yönünden hukuken geçerli ve itibar edilebilir mahiyette olmadığı; ayrıca, amirlerinin, menfi değerlendirmelerinin sözleşme yenilenmemesine gerektirecek düzeyde tespitler içermediği ve başka somut bilgi ve belgelerle desteklenmeksizin tek başına sözleşme yenilenmemesi işlemine dayanak alınamayacağı;

dolayısıyla, 4678 sayılı Kanun'la sözleşme yenileme hususunda, idareye tanınan takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 09/10/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle, aksi yönde verilen karara katılmıyorum.