Danıştay 12. Daire E.2023/2234 K.2025/4599

Dava konusu istem: Ağrı ili, ... Piyade Tugay Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesine dayanak teşkil eden bilginin.

Adana Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma numaralı dosyasında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan verilen 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik ile tedavi tedbirine ilişkin karar olduğu, yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği anlaşıldığından ... tarih ve K:... sayılı kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar verildiği, davacının işlediği sabit olan uyuşturucu madde kullanmaya ilişkin suçun mahiyetinin 7315 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmesi yapıldığında;

askerlik görevinin gerektirdiği niteliklerle ilgili olumsuz olgusal veri niteliğinde ve Devletin ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte hizmete engel davranışlar arasında olduğu ve ayrıca uzman çavuş olarak göreve başladığı esnada ilgili suç nedeniyle "denetimli serbestlik" halinin devam ettiği anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin güvenlik soruşturması olumsuz bulunduğundan feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. 19/02/2018 tarihinde ... olarak görev yapmaya başlayan davacının, başladığı ve uyuşturucu madde kullanımına ilişkin suç tarihinin 01/08/2015, Savcılıkça verilen erteleme ve denetimli serbestlik kararının ise 17/09/2015 tarihi olduğu göz önüne alındığında, uyuşturucu madde kullanımına ilişkin tarihin sözleşme öncesine rastladığı,

ayrıca, davacının beş yıl süreyle öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmadığından 14/10/2020 tarihli karar ile hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği ve son yapılan güvenlik soruşturması tarihinden önce bu kararın kesinleştiği, bu durumda, davacı hakkında erteleme kararında belirtilen yükümlülüklere uyması itibarıyla kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin karar verildiği,

soruşturmanın sonucu itibarıyla davacının fiilinin, mesleğini yapmasına engel teşkil edecek nitelikte olduğundan söz edilmesine imkan bulunmadığı göz önüne alındığında, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüne, yoksun kaldığı parasal haklarının her bir ay için ödeme (tahakkuk) tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ağrı ili, ... Mekanize Piyade Tugay Komutanlığında ... olarak görev yapan davacı hakkında, "Adana Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma numaralı dosyasında 'kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak' suçundan, 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin karar verildiği" yolundaki bilgiye istinaden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı değerlendirilerek, uzman erbaş olma şartlarını taşımadığı gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiş; bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 'Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." kuralı;

ikinci fıkrasında, "Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." kuralı. "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması;

a) Kişinin adli sicil kaydının,

b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,

c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,

ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,

d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." kuralı; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;

a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,

b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,

c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralı; "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında ise, "(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur. " düzenlemesi yer almıştır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde.

"Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar,

astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." (Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih ve E:2022/4. K:2022/64 sayılı kararı ile bu fıkrada yer alan “…kendilerinden istifade edilememe…”ibaresi iptal edilmiştir.

Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (10/03/2023) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.)" hükümlerine yer verilmiş,

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinin birinci fıkrasında; "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ... g) İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak. ..." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre; kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında değerlendirilebilmesi mümkündür.

Bakılan uyuşmazlıkta, "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan, soruşturması kapsamında, Adana Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Sor.No:..., K:... sayılı kararıyla davacı hakkında, üzerine atılı söz konusu suç nedeniyle 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine, 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulmasına karar verilmiş; bilahare anılan Başsavcılığın ... tarih ve Sor.No:..., K:... sayılı kararıyla, davacı hakkında 5 yıllık denetim süresi içerisinde erteleme kararının ihlali mahiyetinde herhangi bir suç işlemediği gerekçesiyle üzerine atılı suçtan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, her ne kadar davacı hakkında, güvenlik soruşturmasının dayanağı "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak" suçundan yapılan soruşturmada, Adana Cumhuriyet Başsavcılığının yukarıda yer verilen kararlarıyla, önce 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine, erteleme süresi sonrasında da kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de;

söz konusu soruşturma kapsamındaki olguların vasıf ve mahiyeti ile birlikte davacının görev yapacağı kurumun önem ve hassasiyeti, davacı tarafından yürütülecek hizmetin önem ve özelliği dikkate alındığında, bu durumun davacının askeri personel olmasını engelleyecek nitelikte olduğu ve güvenlik soruşturmasının olumsuz kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, davacının işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulü, yoksun kaldığı parasal haklarının her bir ay için ödeme (tahakkuk) tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.