Danıştay 12. Daire E.2023/2861 K.2023/4937

Dava konusu istem: … Şeker Fabrikaları A.Ş.'de Teftiş Kurulu Başkanı olarak görev yapan davacının, 01/09/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emekliye ayrılma talebiyle 01/07/2021 tarihinde yaptığı başvurudan 25/08/2021 tarihli dilekçesiyle vazgeçip 26/08/2021 tarihinde iznini keserek görevine başlamak için yaptığı başvuruya rağmen, davalı kurumun 24/08/2021 tarihli onayıyla emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla. 5434 sayılı Kanun'un Ek 26. maddesi uyarınca, emeklilik onayından sonra emeklilik isteğinden vazgeçmek mümkün değilse de, aynı Kanun'un 39/b maddesi hükmü ile iştirakçilere, istek üzerine emekliye ayrılabilme bir hak olarak tanındığından,

makul bir tarih belirtilmek suretiyle yapılan isteğe bağlı emeklilik talepleri yönünden, ilgililerin emekli olmak istedikleri tarihten önce bu taleplerinden vazgeçebileceklerinin kabulü gerekmekte olup, 01/09/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emekliye ayrılma talebiyle 01/07/2021 tarihinde yaptığı başvurudan 25/08/2021 tarihli dilekçesiyle vazgeçip 26/08/2021 tarihinde iznini keserek görevine başlamak isteyen davacının, 24/08/2021 tarihli onayla emekliye sevk edildiğinden bahisle görevine başlatılmadığı;

bu durumda, davacının, emeklilik isteminden vazgeçtiğine ilişkin dilekçesini, emekli olmak istediği 01/09/2021 tarihinden önce, 25/08/2021 tarihinde davalı idareye verdiği, bu dilekçenin tarihinin, her ne kadar 24/08/2021 tarihinde emeklilik onayı alınmış olsa da, vazgeçme talebinin kabul edilerek emeklilik onayının geri alınması gerekirken, aksi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal hakların,

davalı idareye başvurduğu 25/08/2021 tarihinden itibaren hesaplanarak ve yine bu tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal hakların, davalı idareye başvurduğu 25/08/2021 tarihinden itibaren hesaplanarak ve yine bu tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun bu kısmının reddine;

davacının, davasını bizzat takip etmesi, vekilinin bulunmaması nedeniyle İdare Mahkemesi kararının davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle anılan kararın davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmına yönelik istinaf isteminin kabulü ile kararın vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının, 01/07/2021 tarihli dilekçesiyle Varlık Fonuna devredilmelerinden dolayı personel yapısındaki belirsizliği ileri sürerek, kalan yıllık izinlerini kullanmasını müteakip emeklilik talebinde bulunduğu, ancak izninin bitimine 5 (beş) gün kala emeklilik talebinden sarfınazar ettiğine dair 25/08/2021 tarihli dilekçesi ile iznini keserek göreve başlamak istediği, bu talebinin emeklilik onayının alınmış olması nedeniyle uygun görülmediği,

emekliliğine kendi iradesi ile karar verdikten ve iki aylık yıllık izninin tamamını kullandıktan sonra sadece 2 günlük yol izni kalmışken emekli olmaktan sarfınazar ettiği, dolayısıyla hakkını iyi niyet ve kamu yararının hilafına kullandığı, idareyi zor durumda bıraktığı, 5510 sayılı Kanun'un 48. maddesinde yetkili makamın emekliye sevk onayının, talep tarihinden itibaren bir ayı geçemeyeceğinin düzenlendiği, teftiş ve denetim faaliyetlerinin kritik görevler olması, söz konusu görevleri ifa edecek müfettiş sayısının yeterli olmaması ve bunun bir denetim zafiyetine dönüşmemesi için kamu yararı göz önüne alınarak planlama yapıldığı,

davacının emeklilik ve yıllık izin talebinde bulunduğu 05/07/2021 tarihinden itibaren Teftiş Kurulu Başkanlığı görevini yürütmek üzere, bir başmüfettiş görevlendirildiği, emeklilik onayının emeklilikten sarfınazar ettiği tarihten önce alındığı ve 01/09/2021 tarihi itibarıyla emekliye sevk edildiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Usul ve yasaya uygun kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile hukuka aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… Şeker Fabrikaları A.Ş.'de Teftiş Kurulu Başkanı olarak görev yapan davacı, 01/07/2021 tarihinde verdiği dilekçeyle 01/09/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emekliye ayrılma isteğinde bulunmuş, davalı idarenin 24/08/2021 tarihli işlemi ile, davacının emekliye ayrılmasına onayı verilmiştir.

Davacı tarafından, 25/08/2021 tarihli dilekçeyle, emeklilik isteğinden vazgeçtiği ve 26/08/2021 tarihinde iznini keserek görevine başlamak istediği davalı idareye bildirilmiş; ancak, 25/08/2021 tarihinde davacının talebinin uygun görülmediği yolundaki cevap üzerine, 26/08/2021 tarihli dilekçe ile, tekrar emeklilik talebinden vazgeçtiği beyan edilerek görevine dönmek isteğinde bulunulmuş; bu başvuruya verilen 03/09/2021 tarihli cevapla, 01/09/2021 tarihi itibarıyla kurumdan ilişik kesilerek emekliye ayrılma sürecinin tamamlandığının bildirilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 19. maddesinde, "Devlet memurlarının, özel kanununda yazılı belirli şartlar içinde, emeklilik hakları vardır." hükmüne yer verilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na 5754 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle eklenen "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı geçici 4. maddenin dördüncü fıkrasında.

"Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar ... hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır..." hükmü, beşinci fıkrasında ise.

"Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır..." hükmü öngörülmüştür.

5434 sayılı (mülga) Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 26. maddesinde ise; 5434 sayılı Kanun ve ona ek kanunlara göre Sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemlerinin, istek üzerine veya yaş haddi veya malüllük (adi ve vazife malüllüğü) hallerinde, iştirakçinin mensup olduğu kurumun en yüksek amirinin onayı ile tekemmül edeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen yasal düzenlemelerin değerlendirilmesinden, emekliye sevk işleminin, yaş haddi, sicil, disiplin, re'sen emeklilik gibi istisnai hükümler haricinde, esas itibarıyla kamu görevlisinin iradesine bırakıldığı; isteğe bağlı emeklilik uygulamasının özelliği nedeniyle, emekliye sevk onayıyla birlikte ilgilinin emekli statüsüne girdiği, istek üzerine tesis edilen emekliye sevk işleminin, ilgilinin isteğindeki değişiklik nedeniyle geri alınmasının statü hukuku ile bağdaşmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, emeklilik talebinin kurumun en yüksek amirince onaylandığı 24/08/2021 tarihinden sonra verilen 25/08/2021 tarihli emeklilikten vazgeçme dilekçesi, emeklilik statüsünün sona erdirilmesi ve tekrar Devlet memuru statüsünü kazanması sonucunu doğurmayacağından, davacının emeklilikten vazgeçme talebinin reddi yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmı yönünden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.