Danıştay 12. Daire E.2023/3455 K.2023/4887

Dava konusu istem : … Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası arasında 29/12/2021 tarihinde imzalanan, 01/01/2022 - 31/12/2023 yürürlük tarihli Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin ''Sözleşmenin kapsamı ve yararlanma koşulları'' başlıklı 5. maddesinin (b) fıkrasının ''Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görevlilerinden, aynı unvanlı üyesinden aldığı aidatın iki katı oranında sosyal denge sözleşmesi aidatı alır. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır.'' şeklindeki ikinci paragrafının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; sosyal denge tazminatından yararlanmaya matuf şekilde akdedilen sözleşmelerin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek tazminatın tutarını belirlemek olduğu, bu sözleşmelerin 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmayacağı ve bu sözleşmelerde hiçbir şekilde sendika üyesi olan ve olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağının anlaşıldığı,

aksi bir yorumun ise sosyal denge tazminatının amacına ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle, sosyal denge tazminatının ödenmesinde aynı kadro veya pozisyonlarda bulunan kamu görevlileri arasında ayrım ve eşitsizlik yaratacağı, üstelik sendikaya üye olup olmama veya üye olacağı sendikayı seçme özgürlüğünü kısıtlayıcı sonuçlar meydana getireceği açık olan düzenlemede hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (b) fıkrasının ikinci paragrafının iptaline hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu davalı ve davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bahisle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, usul yönünden; davacı Sendikanın taraf ehliyeti bulunmadığından, davanın öncelikle ehliyet yönünden reddinin gerektiği, ayrıca özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem nedeniyle, idari yargı görevli olmadığından bu yönde de itirazlarının bulunduğu, esas yönünden; Belediye ile yetkili Sendika arasında yapılan Sözleşme'de, yetkili Sendika üyesi olmayanların daha fazla aidat ödemek suretiyle sosyal denge tazminatından ve sözleşme hükümlerinden yararlandırılmasına ilişkin hükmün, sözleşme özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı yanında müdahil tarafından, usul yönünden; davacı Sendikanın sadece menfaat ve hak ihlali iddiasıyla üyesini temsilen tam yargı davası açabileceği halde, temyize konu davanın iptal davası şeklinde açıldığı, ayrıca dava açma süresini ihya etmeyen başvurunun reddi üzerine açılan davada, düzenleyici işlem niteliğindeki Sözleşme'nin ilgili maddesinin iptali isteminin süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği, esas yönünden; sosyal denge sözleşmesinin toplu sözleşmeden farklılık arz ettiği, toplu sözleşmenin aksine sosyal denge sözleşmesinin yapılmasının zorunlu olmadığı,

ilgili mevzuata göre, mahalli idarelerin yetkili organlarına sosyal denge tazminatının ödenip ödenmemesi konusunda takdir hakkı tanındığı, bir ödemenin yapılıp yapılmaması konusunda takdir hakkına sahip olan idarenin, bu ödemeyi birtakım şartlara bağlama yetkisinin de bulunduğunun kabulü gerektiği, uyuşmazlıkta uygulanacak yasa kuralı olan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, sendika üyesi olmayanların toplu sözleşmeden yararlanabilmelerinin, sözleşmeye taraf olan sendikaya dayanışma aidatı ödemelerine bağlı olduğu, aksi durumun eşitlik ilkesi ile sendika hürriyetinin ihlaline yol açacağı belirtilerek,

temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davalı ve davalı yanında müdahilin usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.