Danıştay 12. Daire E.2023/6929 K.2025/4822

KARŞI TARAF (DAVALI) ... Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Komutanlığında sözleşmeli er olarak eğitime başlayan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle, 18/10/2021 tarihinde sözleşmesinin feshedilerek adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının her ay için ayrı ayrı hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; sözleşmeli er olan davacı hakkında "cinsel istismar" suçundan dolayı yürütülen davada mahkumiyet kararı verilmesi nedeniyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, davacının atanacağı görevin niteliği ve hassasiyeti birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasının sebebinin, hakkında yürütülen adli süreç olduğu; kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmadığı, masumiyet karinesinin ihlal edildiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

12/07/2021 tarihinde sözleşmeli er adayı olarak eğitime başlayan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında, "kişi hürriyetinden yoksun kılma ve çocuğun cinsel istismarı suçlarından ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında sanık sıfatıyla yargılandığı ve davanın devam ettiği" tespiti nedeniyle, Milli Savunma Bakanlığı Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz değerlendirilmiş ve sözleşmeli er olma şartlarını taşımadığından bahisle, dava konusu işlemle 18/10/2021 tarihinde sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede; davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçundan beraatine, "cinsel istismar" suçundan ise 6 yıl, 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ise de; bu kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu; bozma kararı sonrasında, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla her iki suç yönünden ayrı ayrı beraatine karar verildiği; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi... Ceza Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla esastan reddedildiği ve dosyasının temyiz aşamasında Yargıtay ...Ceza Dairesinde (E:...) derdest olduğu görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır: ...

d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;

1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından, ... birisinden mahkûm olmamak.

e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan bir ay veya daha fazla hapis cezası ile mahkûm olmamak.

f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak...";

"Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir: ...

c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek. ...

d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak..." kuralları yer almıştır.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması;

a) Kişinin adli sicil kaydının,

b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,

c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,

ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,

d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.";

"Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;

a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,

b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,

c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.",

"Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir."; üçüncü fıkrasında, "Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar.

Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." ve Kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeler" başlıklı 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu kişisel verilerin doğru ve güncel olması esastır. Bu veriler, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak kullanılır." hükümleri öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinde, "cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak suçlarından mahkum olmanın" veya "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olmasının" sözleşmeli er olmaya engel teşkil ettiği; 6. maddesiyle de, "sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılan" veya "güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan" sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmelerinin, süresinin bitiminden önce feshedileceği düzenlenmiştir.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 4. maddesinde, kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların arşiv araştırması kapsamında dikkate alınacağı; 8. maddesinde de güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu kişisel verilerin doğru ve güncel olması gerektiği belirtilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta, sözleşmeli er olarak görev yapan davacı hakkında, 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında elde edilen "kişi hürriyetinden yoksun kılma ve çocuğun cinsel istismarı suçlarından ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında sanık sıfatıyla yargılandığı ve davanın devam ettiği" bilgisi üzerine, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz değerlendirilmiş ve sözleşmeli er olma şartlarını taşımadığından bahisle sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesilmiş. İdare Mahkemesince de, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla cinsel istismar suçundan 6 yıl, 8 ay cezasına mahkum edildiği göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmiş ise de; anılan mahkumiyet kararının bozulduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla her iki suç yönünden ayrı ayrı beraatine karar verildiği ve ceza davasının Yargıtay ...Ceza Dairesinde temyiz aşamasında derdest olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre; İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı mahkumiyet kararının bozulduğu, davacının söz konusu suçlamalardan beraat ettiği ve dosyasının temyiz aşamasında derdest olduğu göz önünde bulundurulduğunda, oluşan yeni hukuki durum dikkate alınmak suretiyle, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.