Danıştay 12. Daire E.2024/1516 K.2024/3161

Dava konusu istem: ... Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Bağlı ... Havalimanında muhafaza memuru olarak görev yapan davacının,Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeni ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olaya ilişkin dava dosyasından ve UYAP ortamında yapılan incelemede; davacının, dava konusu işleme konu olan fiilleri sebebiyle ...Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında "Rüşvet almak ve vermek" suçlaması ile yargılandığı davada verilen... sayılı kararın, ... Bölge Adliye Mahkemesi ....

Ceza Dairesinin anılan kararı ile bozulması neticesinde, hükmü bozulan ilk derece mahkemesi olan ... Ağır Ceza Mahkemesinde yeni aldığı E:... esas numarasına kayıtlı dosya üzerinden yapılan yargılama sonucunda davacı hakkında "Rüşvet almak ve vermek" suçundan mahkumiyet kararı verildiği ve anılan kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi ....

Ceza Dairesinde ... esasına kayıtlı dosya üzerinden istinaf aşamasında olduğu; bu durumda, soruşturma raporu, ve dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile davacının yargılandığı ceza mahkemesi dosyasının birlikte incelenmesinden; davacının rüşvet almak ve vermek suçundan hakkında mahkumiyet kararlarının verildiği ve fiilinin sabit olduğu,

bu eyleminin 657 sayılı Devlet Memurları Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında kaldığı anlaşıldığından,Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklifiyle düzenlenen soruşturma raporu ve eklerinin Yüksek Disiplin Kuruluna sevki üzerine,

Kurulun ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya yazılı savunmasını sunmak üzere yedi günlük süre tanındığı ve 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin 2. fıkrasındaki hakları hatırlatılarak sözlü savunma hakkını kullanıp kullanmayacağının sorulduğu, bu hususta beyanda bulunmasının istenildiği,

davacının 07/07/2020 tarihinde sunduğu yazılı savunmasında, sözlü savunma yapmak istediğini beyan ettiği, sonrasında ilgili birim personelince "davacıya telefonundan ulaşılarak 09/09/2020 tarihinde yapılacak Yüksek Disiplin Kurulu toplantısında 657 sayılı Kanunun 129/2. maddesi gereğince sözlü dinlenme talebinin karşılanacağının bildirildiği" hususunda 28/08/2020 tarihli tutanağın düzenlendiği, ancak 09/09/2020 tarihinde gerçekleştirilen Yüksek Disiplin Kurulu toplantısında davacının bulunmadığı,

davacıya sözlü savunma hakkının bildirimine ilişkin tebligatın ise işlemden sonraya tekabül eden 15/09/2020 tarihinde MERNİS adresinde eşine tebliğ edildiği; bu durumda, hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen davacının durumunun görüşüleceği toplantı tarihinin ve 657 sayılı Kanun'un 129/2. maddesi kapsamındaki haklarının, kurul toplantısından önce Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılacak tebliğ ile davacıya bildirilmediği saptandığından,

dava konusu işlemde sözlü savunma hakkının kısıtlanması sebebiyle hukuka uygunluk, bu husus göz önünde bulundurulmaksızın işin esası hakkında verilen ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği; davacının işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemine gelince; idari işlemlerin idari yargı yerlerince iptal edilmesi durumunda kişilerin parasal ve özlük haklarının ödenmesi gerektiği hususunda bir duraksama bulunmadığı;

ancak, idari işlemin usuli bir gerekçeye dayanmak suretiyle iptali halinde, idari yargı yerlerince işin esası yönünde herhangi bir değerlendirme yapılmadan karar verilmiş olması sebebiyle söz konusu iptal kararının kişiler açısından doğrudan parasal ve özlük haklarının iadesine hükmedilmesini gerektirmediği;

bu durumda, Mahkemece verilen karar üzerine davacının durumu davalı idarece yeniden değerlendirileceğinden, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine yer olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; savunma yapması için davacıya telefonundan ulaşıldığı, 09/09/2020 tarihinde yapılacak Yüksek Disiplin Kurulu toplantısında 657 sayılı Kanunun 129. maddesinin 2. fıkrasındaki hakları hatırlatılarak sözlü dinlenme talebinin karşılanacağının bildirildiği, davacının sözlü savunmasını yaptığı ve bunun tutanak altına alınarak 28/08/2020 tarihli tutanağın düzenlendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFLARIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davacı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... Gümrük Ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Bağlı ... Havalimanında gümrük muhafaza memuru olarak görev yapmaktadır. 18/09/2019 tarihi 07:30 sularında ... gelerek... Havalimanına iniş yapan U.O. isimli şahsın, gelen yolcu salonundaki X-Ray kontrolü sırasında orada görevli memurun, yanındaki 2 adet cep telefonunu ülkeye sokmak için 200 USD vermesi gerektiğini belirtmesi üzerine memura 200 USD verdiğini, memurun ise kendisine herhangi bir makbuz/belge vermemesi üzerine, davacı hakkında rüşvet aldığı iddiasıyla soruşturma açılmıştır.

Yürütülen disiplin soruşturması sonucunda düzenlenen... tarihli ve ... sayılı İdari Soruşturma Raporunda; "...Olayda 5237 sayılı TCK.'nun 252/2. maddesinde "kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlaması" şeklinde tanımlanan rüşvet suçunun faillerinden memur bakımından, rüşvet alma suçunun meydana geldiği kanaatine varıldığı,

söz konusu idari soruşturma neticesinde elde edilen diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının soruşturmaya konu teşkil eden fiillerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiiline karşılık geldiğinden bahisle davacıya bu durumun nitelik ve ağırlık derecesine göre "Devlet memurluğundan çıkarma" disiplin cezasının tatbik edilmesinin uygun ve yerinde olacağı sonuç ve kanaatine varıldığının mütalaa edildiği ve soruşturma raporu

doğrultusunda da 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca davacının "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve... sayılı Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında düzenlenen... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu üzerine Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı tarafından davacıdan son savunmasının istenilmesine ilişkin olarak, yasal süresi içinde tebliğ edilmiş bir belge bulunmamakla birlikte; dava konusu işlemden, davacının 09/09/2020 tarihli Yüksek Disiplin Kurulu toplantısına katılarak sözlü savunmada bulunduğu görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla davacıya, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrası gereği sözlü savunma hakkı tanındığı ve davacının sözlü savunmasını yaptığının işlem içeriğinde belirtilmek suretiyle kayda geçtiği, temyize konu karar gerekçesinde yer verilen usuli eksikliğin dava konusu işlemde bulunmadığı görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesi tarafından dava konusu uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, davacıya son savunma hakkı kullandırılmadığı gerekçesiyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline; işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.